سال هفتم، شماره دوم، پياپي ١٤، پاييز و زمستان ١٣٩٣
مهدي سليمي / دانشجوي دکتري دانشگاه فردوسي مشهد- پرديس بين الملل [email protected]
محمدحسن حائري / استاد دانشگاه فردوسي مشهد [email protected]
حسين صابري / دانشيار دانشگاه فردوسي مشهد [email protected]
دريافت: ١٤/٠٩/١٣٩٣ـ پذيرش: ١٠/٠٣/١٣٩٤
چکيده
وصيت، يکي از موضوعاتي است که مطلوبيت آن در قرآن کريم طي ساختارهايي بيان شده است. «ثابت و مقرر بودن فعل بر مکلف»، «ثبوت عمل بر عهدة افراد» و «مدح فاعلين به پرهيزگاري» از جمله ساختارهاي خبري حاکي از مطلوبيت فعل در آية وصيت (بقره: ١٨٠) هستند. واکاوي ساختارهاي مزبور با تکيه بر رويکرد عملي فقيهان، نشان مي دهد که اين ساختارها بر وجوب وصيت و تأکيد بر اين وجوب دلالت دارند و برخلاف ديدگاه مشهور، نظر برخي فقيهان مبني بر وجوب وصيت به هنگام فرا رسيدن مرگ، مطابق با دلالت اين ساختارهاست. مشهور فقيهان که وصيت را مستحب مي دانند و اين حکم را به شرايط مزبور در آيه نيز تعميم داده اند، گاهي اين ساختارها را بر استحباب حمل كرده و گاهي قايل به نسخ آيه يا نسخ حکم وجوبي آن شده اند. اين پژوهش توصيفي-تحليلي روشن مي کند که حمل ساختارهاي حاکي از مطلوبيت در آية وصيت، بر استحباب صحيح نيست و اين آيه و حکم وجوبي مستفاد از آن نسخ نشده است.
کليدواژه ها: مطلوبيت، وصيت، وجوب، استحباب، ساختارهاي قرآني، عدم نسخ.