سال ششم، شماره سوم، پياپي ٢٣، تابستان ١٣٩٤
محمدتقي كرمي / استاديار مطالعات زنان دانشگاه علامه طباطبايي [email protected]
سيدعبدالرسول علم الهدي / دانشجوي دكتري سياست گذاري فرهنگي پژوهشكدة مطالعات فرهنگي و اجتماعي [email protected]m
دريافت: ١٥/٩/١٣٩٣ ـ پذيرش: ٢٣/٢/١٣٩٤
چكيدهزندگي و رفتار اجتماعي افراد و گروه ها بر اساس هنجارهايي شكل مي گيرد كه تعيين كنندة بايدها و نبايدهاي رفتار اجتماعي و ترسيم كنندة الگوهاي پذيرفته شده فرهنگي اند. يكي از مهم ترين هنجارهاي ارتباطي در ميان انسان ها از نگاه اسلام، عفاف و حجاب است. پرسش اصلي اين مقاله بر ابعاد معنايي، نمادي و رفتاري عفاف با توجه به ارتباطات كلامي و غيركلامي تمركز دارد. با رويكردي توصيفي ـ تحليلي كوشيده ايم در پيوند ميان آموزه هاي دين مبين اسلام دربارة عفاف با دانش ارتباطات، و تمركز بر دو مبناي نظري كنش متقابل نمادين و نشانه شناسي، به فهمي عميق تر از وجود عفاف در همه مراتب ارتباطي انسان به ويژه كلام، نگاه و رفتار دست يابيم. در نتيجه، ابعاد فقهي ـ ارتباطي عفاف در آموزه هاي اسلامي كشف شد و تعريفي جديد از ارتباط عفيفانه به دست آمد. بدين ترتيب مبنايي نظري براي ارتباطات در فرهنگ اسلامي پيشنهاد داده ايم كه سياست گذاري هاي فرهنگي در موضوع عفاف را نيز تسهيل مي كند.
كليد واژه ها: عفاف، فقه، ارتباط، ارتباطات انساني، ارتباط عفيفانه.