سال ششم، شماره دوم، پياپي ٢٢، بهار ١٣٩٤
طاهر علي محمدي / دانشيار دانشگاه ايلام [email protected]
عبدالجبار زرگوش نسب / استاديار دانشگاه ايلام
عارف بشيري / دانشجوي کارشناسي ارشد فقه و مباني حقوق اسلامي دانشگاه ايلام
دريافت: ٢٨/٩/١٣٩٣ ـ پذيرش: ١/٢/١٣٩٤
چکيدهايجاد نياز کاذب از دستاوردهاي اجتماعي- فرهنگي غيراخلاقي شرکت هاي تجاري در عرصه صنعت تبليغات بازرگاني است. ازآنجاکه شناخت نيازها و خواسته هاي مردم براي راهبردي کردن شگردهاي تبليغات و ايجاد تقاضا، از اصول اساسي تبليغات تجاري در عرصة رقابت است، بنابراين اغلب بستري را فراهم مي سازد که شرکت ها اخلاق، فرهنگ، ارزش ها و روح ساده زيستي افراد جامعه را در رسيدن به اهداف اقتصادي خود مد نظر قرار دهند. لذا بايسته است ابعاد مختلف اين دستاوردِ بازاريابي عصر حاضر از نظر فقه اسلامي در قالب پژوهشي درخور، تحليل و بررسي شود. پژوهش حاضر که با روش توصيفي تحليلي اين مسئله را كانون بحث و بررسي قرار داده، ضمن واکاوي صحيح از مفهوم ايجاد نياز کاذب و جايگاه شناسي آن در پارادايم هاي رفتار مصرف کننده در بازاريابي و آثار اجتماعي- فرهنگي آن، به بررسي و استخراج ملاک هاي محوري فقه اسلامي با توجه به فتاواي مراجع عظام و احاديث معصومان عليهم السلام بپردازد. يافته هاي پژوهش بر اين اصل مهم مبتني شد که بالا بردن تنوعات محصولي و تبليغات مکرر و القاي ارزش هاي مادي گرايانه و غربي و...، در شکل گيري آثار منفي اجتماعي- فرهنگي مستند به ايجاد نياز کاذب، نقش بسيار مؤثر تري با توجه به محوريت پارادايم تجربي و رفتاري در بروز ايجاد نياز کاذب دارد و صرف تبليغ کالاهاي تجملاتي بدون تخطي از ملاک هاي فقه اسلامي- با توجه به محوريت پارادايم تصميم گيري و نسبيت حوايج مردم- تأثير چنداني در بروز پديده هاي منفي اجتماعي و فرهنگي ندارد.
کليدواژه ها: تبليغات تجاري، ايجاد نياز کاذب، آثار اجتماعي، فقه اسلامي.