معترك الاقران في اعجاز القران
(١)
٢ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
١٢ ص
(٤)
١٢ ص
(٥)
٢٢ ص
(٦)
٢٣ ص
(٧)
٢٥ ص
(٨)
٢٦ ص
(٩)
٣٢ ص
(١٠)
٤٠ ص
(١١)
٤١ ص
(١٢)
٤٣ ص
(١٣)
٤٩ ص
(١٤)
٤٩ ص
(١٥)
٥١ ص
(١٦)
٥٨ ص
(١٧)
٦٦ ص
(١٨)
٧٣ ص
(١٩)
٧٧ ص
(٢٠)
٨٢ ص
(٢١)
٨٣ ص
(٢٢)
٩٤ ص
(٢٣)
٩٧ ص
(٢٤)
٩٩ ص
(٢٥)
١٠٣ ص
(٢٦)
١١١ ص
(٢٧)
١٢١ ص
(٢٨)
١٢٣ ص
(٢٩)
١٢٨ ص
(٣٠)
١٣٦ ص
(٣١)
١٤٢ ص
(٣٢)
١٤٧ ص
(٣٣)
١٥٥ ص
(٣٤)
١٥٦ ص
(٣٥)
١٥٧ ص
(٣٦)
١٦١ ص
(٣٧)
١٦١ ص
(٣٨)
١٦٣ ص
(٣٩)
١٦٥ ص
(٤٠)
١٦٦ ص
(٤١)
١٦٩ ص
(٤٢)
١٦٩ ص
(٤٣)
١٧٠ ص
(٤٤)
١٧٢ ص
(٤٥)
١٧٢ ص
(٤٦)
١٨٠ ص
(٤٧)
١٨١ ص
(٤٨)
١٨٢ ص
(٤٩)
١٨٤ ص
(٥٠)
١٨٥ ص
(٥١)
١٨٦ ص
(٥٢)
١٨٨ ص
(٥٣)
١٨٩ ص
(٥٤)
١٩٩ ص
(٥٥)
٢٠١ ص
(٥٦)
٢٠١ ص
(٥٧)
٢٠٢ ص
(٥٨)
٢٠٢ ص
(٥٩)
٢٠٤ ص
(٦٠)
٢٠٧ ص
(٦١)
٢٠٧ ص
(٦٢)
٢٠٨ ص
(٦٣)
٢٠٩ ص
(٦٤)
٢١٤ ص
(٦٥)
٢١٤ ص
(٦٦)
٢١٤ ص
(٦٧)
٢١٥ ص
(٦٨)
٢١٦ ص
(٦٩)
٢١٩ ص
(٧٠)
٢٢٠ ص
(٧١)
٢٢٢ ص
(٧٢)
٢٢٣ ص
(٧٣)
٢٢٣ ص
(٧٤)
٢٣٠ ص
(٧٥)
٢٣١ ص
(٧٦)
٢٣٣ ص
(٧٧)
٢٣٤ ص
(٧٨)
٢٣٥ ص
(٧٩)
٢٣٧ ص
(٨٠)
٢٣٩ ص
(٨١)
٢٣٩ ص
(٨٢)
٢٣٩ ص
(٨٣)
٢٤٠ ص
(٨٤)
٢٤١ ص
(٨٥)
٢٤١ ص
(٨٦)
٢٤٢ ص
(٨٧)
٢٤٢ ص
(٨٨)
٢٤٤ ص
(٨٩)
٢٥١ ص
(٩٠)
٢٥٢ ص
(٩١)
٢٥٥ ص
(٩٢)
٢٥٥ ص
(٩٣)
٢٥٦ ص
(٩٤)
٢٥٨ ص
(٩٥)
٢٦٥ ص
(٩٦)
٢٦٧ ص
(٩٧)
٢٦٧ ص
(٩٨)
٢٦٨ ص
(٩٩)
٢٦٨ ص
(١٠٠)
٢٦٨ ص
(١٠١)
٢٦٩ ص
(١٠٢)
٢٧٠ ص
(١٠٣)
٢٧١ ص
(١٠٤)
٢٧١ ص
(١٠٥)
٢٧٢ ص
(١٠٦)
٢٧٢ ص
(١٠٧)
٢٧٣ ص
(١٠٨)
٢٧٤ ص
(١٠٩)
٢٧٧ ص
(١١٠)
٢٧٨ ص
(١١١)
٢٧٩ ص
(١١٢)
٢٧٩ ص
(١١٣)
٢٧٩ ص
(١١٤)
٢٨٠ ص
(١١٥)
٢٨٠ ص
(١١٦)
٢٨١ ص
(١١٧)
٢٨٢ ص
(١١٨)
٢٨٣ ص
(١١٩)
٢٨٣ ص
(١٢٠)
٢٨٦ ص
(١٢١)
٢٩٠ ص
(١٢٢)
٢٩٢ ص
(١٢٣)
٢٩٢ ص
(١٢٤)
٢٩٤ ص
(١٢٥)
٢٩٤ ص
(١٢٦)
٢٩٥ ص
(١٢٧)
٢٩٦ ص
(١٢٨)
٢٩٧ ص
(١٢٩)
٢٩٧ ص
(١٣٠)
٢٩٨ ص
(١٣١)
٢٩٩ ص
(١٣٢)
٢٩٩ ص
(١٣٣)
٣٠٠ ص
(١٣٤)
٣٠٠ ص
(١٣٥)
٣٠١ ص
(١٣٦)
٣٠١ ص
(١٣٧)
٣٠٢ ص
(١٣٨)
٣٠٢ ص
(١٣٩)
٣٠٣ ص
(١٤٠)
٣٠٥ ص
(١٤١)
٣٠٦ ص
(١٤٢)
٣٠٦ ص
(١٤٣)
٣٠٦ ص
(١٤٤)
٣٠٧ ص
(١٤٥)
٣٠٧ ص
(١٤٦)
٣٠٧ ص
(١٤٧)
٣٠٨ ص
(١٤٨)
٣٠٨ ص
(١٤٩)
٣٠٩ ص
(١٥٠)
٣٠٩ ص
(١٥١)
٣١٠ ص
(١٥٢)
٣١٠ ص
(١٥٣)
٣١٢ ص
(١٥٤)
٣١٢ ص
(١٥٥)
٣١٣ ص
(١٥٦)
٣١٣ ص
(١٥٧)
٣١٣ ص
(١٥٨)
٣١٤ ص
(١٥٩)
٣١٧ ص
(١٦٠)
٣١٧ ص
(١٦١)
٣١٨ ص
(١٦٢)
٣١٨ ص
(١٦٣)
٣١٩ ص
(١٦٤)
٣٢٠ ص
(١٦٥)
٣٢١ ص
(١٦٦)
٣٢٢ ص
(١٦٧)
٣٢٢ ص
(١٦٨)
٣٢٣ ص
(١٦٩)
٣٢٥ ص
(١٧٠)
٣٢٧ ص
(١٧١)
٣٢٧ ص
(١٧٢)
٣٣٣ ص
(١٧٣)
٣٣٥ ص
(١٧٤)
٣٣٦ ص
(١٧٥)
٣٣٧ ص
(١٧٦)
٣٣٩ ص
(١٧٧)
٣٤٠ ص
(١٧٨)
٣٤٠ ص
(١٧٩)
٣٤١ ص
(١٨٠)
٣٤١ ص
(١٨١)
٣٤٦ ص
(١٨٢)
٣٤٩ ص
(١٨٣)
٣٥١ ص
(١٨٤)
٣٥٦ ص
(١٨٥)
٣٥٧ ص
(١٨٦)
٣٦٦ ص
(١٨٧)
٣٧٨ ص
(١٨٨)
٣٨٤ ص
(١٨٩)
٣٨٥ ص
(١٩٠)
٣٨٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص

معترك الاقران في اعجاز القران - السيوطي، جلال الدين - الصفحة ٣٢٩

الثاني: التوبيخ، وجعله بعضهم من قبيل الإنكار، إلا أن الأول إنكار
إبطال، وهذا الإنكار توبيخ.
والمعنى أن ما بعده واقع جدير بأن يُنفى، فالنفي
هنا قصديّ، والإثبات قصدي، عكس ما تقدم.
ويعبر عن ذلك بالتقريع أيضاً، نحو: (أفعصَيْتَ أمْرِي) .
(أتَعْبُدونَ ما تنْحِتُون) .
(أتَدْغونَ بَعْلاً وتَذَرُون أحسنَ الخالقين) .
وأكثر ما يقع التوبيخ في أمر ثابت وبِّخَ على فعله، كما يقع على ترك فعل
ينبغي أن يقع، كقوله: (أوَلمْ نعَمِّرْكم ما يَتَذكّر فيه مَنْ تَذَكَّر) .
(أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا) .
الثالث: التقرير، وهو حمل المخاطب على الإقرار والاعتراف بأمر قد استقر
عنده.
قال ابن جني: ولا يستعمل ذلك بهل، كما يستعمل بغيرها من أدوات
الاستفهام.
وقال الكندي: ذهب كثير من العلماء في قوله: (قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ (٧٢) أَوْ يَنْفَعُونَكُمْ)
إلى أنَّ (هل) تشارك الهمزة في معنى التقرير والتوبيخ، إلا أني رأيت أبا عليٍّ أنكر ذلك، وهو معذور، فإن ذلك من قبيل الإنكار.
ونقل أبو حيان عن سيبويه أن استفهام التقرير لا يكون بهل، إنما يستعمل في
الهمزة.
ثم نقل عن بعضهم أن (هل) تأتي تقريراً كما في قوله: (هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ (٥) .
والكلام مع التقرير موجب، ولذلك يعطف عليه صريح الموجب، ويعطف على صريح الموجب.
فالأول: كقوله تعالى: (أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ (١) وَوَضَعْنَا عَنْكَ وِزْرَكَ (٢) .
(أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى (٦) وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى (٧) .
(أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ (٢) وَأَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْرًا أَبَابِيلَ (٣) .
والثاني: (أَكَذَّبْتُمْ بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا) ، على ما قرره الجرجاني من جعلها مثل: (وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَعُلُوًّا) .