بيان المعاني
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
١ ص
(٤)
٤ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
١١ ص
(٨)
١٢ ص
(٩)
١٥ ص
(١٠)
١٥ ص
(١١)
١٧ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢١ ص
(١٤)
٢٣ ص
(١٥)
٢٦ ص
(١٦)
٢٦ ص
(١٧)
٢٨ ص
(١٨)
٣٠ ص
(١٩)
٣٣ ص
(٢٠)
٣٦ ص
(٢١)
٤٢ ص
(٢٢)
٤٦ ص
(٢٣)
٤٧ ص
(٢٤)
٥٢ ص
(٢٥)
٥٧ ص
(٢٦)
٥٧ ص
(٢٧)
٦٠ ص
(٢٨)
٦٠ ص
(٢٩)
٦٢ ص
(٣٠)
٦٢ ص
(٣١)
٦٦ ص
(٣٢)
٦٨ ص
(٣٣)
٦٩ ص
(٣٤)
٧٢ ص
(٣٥)
٧٦ ص
(٣٦)
٧٧ ص
(٣٧)
٧٩ ص
(٣٨)
٨٣ ص
(٣٩)
٨٤ ص
(٤٠)
٨٩ ص
(٤١)
٩٢ ص
(٤٢)
٩٢ ص
(٤٣)
٩٣ ص
(٤٤)
٩٧ ص
(٤٥)
٩٨ ص
(٤٦)
١٠١ ص
(٤٧)
١٠٢ ص
(٤٨)
١٠٥ ص
(٤٩)
١٠٦ ص
(٥٠)
١٠٧ ص
(٥١)
١٠٩ ص
(٥٢)
١٠٩ ص
(٥٣)
١١٢ ص
(٥٤)
١١٤ ص
(٥٥)
١١٥ ص
(٥٦)
١٢٠ ص
(٥٧)
١٢٢ ص
(٥٨)
١٢٢ ص
(٥٩)
١٢٣ ص
(٦٠)
١٢٧ ص
(٦١)
١٣٠ ص
(٦٢)
١٣٢ ص
(٦٣)
١٣٤ ص
(٦٤)
١٣٧ ص
(٦٥)
١٣٧ ص
(٦٦)
١٤١ ص
(٦٧)
١٤١ ص
(٦٨)
١٤٢ ص
(٦٩)
١٤٣ ص
(٧٠)
١٤٥ ص
(٧١)
١٤٦ ص
(٧٢)
١٥٠ ص
(٧٣)
١٥١ ص
(٧٤)
١٥٣ ص
(٧٥)
١٥٦ ص
(٧٦)
١٥٦ ص
(٧٧)
١٥٨ ص
(٧٨)
١٥٩ ص
(٧٩)
١٦١ ص
(٨٠)
١٦٢ ص
(٨١)
١٦٢ ص
(٨٢)
١٦٥ ص
(٨٣)
١٦٥ ص
(٨٤)
١٦٩ ص
(٨٥)
١٧٠ ص
(٨٦)
١٧٦ ص
(٨٧)
١٧٨ ص
(٨٨)
١٨٠ ص
(٨٩)
١٨٢ ص
(٩٠)
١٨٥ ص
(٩١)
١٨٥ ص
(٩٢)
١٩٠ ص
(٩٣)
١٩٠ ص
(٩٤)
١٩٢ ص
(٩٥)
١٩٥ ص
(٩٦)
١٩٥ ص
(٩٧)
١٩٩ ص
(٩٨)
٢٠٠ ص
(٩٩)
٢٠٤ ص
(١٠٠)
٢٠٦ ص
(١٠١)
٢٠٩ ص
(١٠٢)
٢١٠ ص
(١٠٣)
٢١٠ ص
(١٠٤)
٢١٢ ص
(١٠٥)
٢١٣ ص
(١٠٦)
٢١٦ ص
(١٠٧)
٢١٦ ص
(١٠٨)
٢٢٠ ص
(١٠٩)
٢٢٠ ص
(١١٠)
٢٢٤ ص
(١١١)
٢٢٤ ص
(١١٢)
٢٢٧ ص
(١١٣)
٢٢٧ ص
(١١٤)
٢٣٠ ص
(١١٥)
٢٣٢ ص
(١١٦)
٢٣٥ ص
(١١٧)
٢٣٨ ص
(١١٨)
٢٤٣ ص
(١١٩)
٢٤٥ ص
(١٢٠)
٢٤٧ ص
(١٢١)
٢٥٠ ص
(١٢٢)
٢٥٢ ص
(١٢٣)
٢٥٤ ص
(١٢٤)
٢٥٥ ص
(١٢٥)
٢٥٨ ص
(١٢٦)
٢٥٩ ص
(١٢٧)
٢٦٤ ص
(١٢٨)
٢٦٤ ص
(١٢٩)
٢٦٥ ص
(١٣٠)
٢٦٦ ص
(١٣١)
٢٦٨ ص
(١٣٢)
٢٧١ ص
(١٣٣)
٢٧١ ص
(١٣٤)
٢٧٤ ص
(١٣٥)
٢٧٥ ص
(١٣٦)
٢٧٨ ص
(١٣٧)
٢٨٢ ص
(١٣٨)
٢٨٣ ص
(١٣٩)
٢٨٧ ص
(١٤٠)
٢٨٩ ص
(١٤١)
٢٩٣ ص
(١٤٢)
٢٩٤ ص
(١٤٣)
٢٩٤ ص
(١٤٤)
٢٩٥ ص
(١٤٥)
٢٩٧ ص
(١٤٦)
٢٩٩ ص
(١٤٧)
٢٩٩ ص
(١٤٨)
٣٠٤ ص
(١٤٩)
٣٠٤ ص
(١٥٠)
٣٠٧ ص
(١٥١)
٣١١ ص
(١٥٢)
٣١٣ ص
(١٥٣)
٣١٤ ص
(١٥٤)
٣١٤ ص
(١٥٥)
٣١٨ ص
(١٥٦)
٣٢٠ ص
(١٥٧)
٣٢٣ ص
(١٥٨)
٣٣٠ ص
(١٥٩)
٣٣٣ ص
(١٦٠)
٣٣٣ ص
(١٦١)
٣٣٨ ص
(١٦٢)
٣٣٩ ص
(١٦٣)
٣٣٩ ص
(١٦٤)
٣٤٤ ص
(١٦٥)
٣٤٥ ص
(١٦٦)
٣٤٧ ص
(١٦٧)
٣٤٩ ص
(١٦٨)
٣٤٩ ص
(١٦٩)
٣٥١ ص
(١٧٠)
٣٥١ ص
(١٧١)
٣٥٤ ص
(١٧٢)
٣٥٦ ص
(١٧٣)
٣٥٧ ص
(١٧٤)
٣٦٠ ص
(١٧٥)
٣٦٠ ص
(١٧٦)
٣٦٢ ص
(١٧٧)
٣٦٤ ص
(١٧٨)
٣٦٦ ص
(١٧٩)
٣٦٧ ص
(١٨٠)
٣٦٩ ص
(١٨١)
٣٦٩ ص
(١٨٢)
٣٦٩ ص
(١٨٣)
٣٧٠ ص
(١٨٤)
٣٧٣ ص
(١٨٥)
٣٧٥ ص
(١٨٦)
٣٧٨ ص
(١٨٧)
٣٨١ ص
(١٨٨)
٣٨١ ص
(١٨٩)
٣٨٣ ص
(١٩٠)
٣٨٤ ص
(١٩١)
٣٨٥ ص
(١٩٢)
٣٨٧ ص
(١٩٣)
٣٨٨ ص
(١٩٤)
٣٨٩ ص
(١٩٥)
٣٩٢ ص
(١٩٦)
٣٩٢ ص
(١٩٧)
٣٩٢ ص
(١٩٨)
٣٩٥ ص
(١٩٩)
٣٩٧ ص
(٢٠٠)
٣٩٨ ص
(٢٠١)
٤٠٠ ص
(٢٠٢)
٤٠٠ ص
(٢٠٣)
٤٠١ ص
(٢٠٤)
٤٠٢ ص
(٢٠٥)
٤٠٣ ص
(٢٠٦)
٤٠٣ ص
(٢٠٧)
٤٠٤ ص
(٢٠٨)
٤٠٥ ص
(٢٠٩)
٤٠٦ ص
(٢١٠)
٤٠٦ ص
(٢١١)
٤٠٦ ص
(٢١٢)
٤٠٨ ص
(٢١٣)
٤٠٩ ص
(٢١٤)
٤١٠ ص
(٢١٥)
٤١١ ص
(٢١٦)
٤١٢ ص
(٢١٧)
٤١٢ ص
(٢١٨)
٤١٣ ص
(٢١٩)
٤١٤ ص
(٢٢٠)
٤١٥ ص
(٢٢١)
٤١٧ ص
(٢٢٢)
٤١٧ ص
(٢٢٣)
٤١٨ ص
(٢٢٤)
٤١٩ ص
(٢٢٥)
٤٢١ ص
(٢٢٦)
٤٢١ ص
(٢٢٧)
٤٢٢ ص
(٢٢٨)
٤٢٥ ص
(٢٢٩)
٤٢٥ ص
(٢٣٠)
٤٢٧ ص
(٢٣١)
٤٢٧ ص
(٢٣٢)
٤٢٩ ص
(٢٣٣)
٤٣٠ ص
(٢٣٤)
٤٣١ ص
(٢٣٥)
٤٣٤ ص
(٢٣٦)
٤٣٥ ص
(٢٣٧)
٤٣٥ ص
(٢٣٨)
٤٣٦ ص
(٢٣٩)
٤٣٩ ص
(٢٤٠)
٤٤٠ ص
(٢٤١)
٤٤٢ ص
(٢٤٢)
٤٤٤ ص
(٢٤٣)
٤٤٧ ص
(٢٤٤)
٤٤٨ ص
(٢٤٥)
٤٥٢ ص
(٢٤٦)
٤٥٢ ص
(٢٤٧)
٤٥٦ ص
(٢٤٨)
٤٥٦ ص
(٢٤٩)
٤٥٩ ص
(٢٥٠)
٤٦٣ ص
(٢٥١)
٤٦٣ ص
(٢٥٢)
٤٦٣ ص
(٢٥٣)
٤٦٦ ص
(٢٥٤)
٤٦٨ ص
(٢٥٥)
٤٧٠ ص
(٢٥٦)
٤٧٢ ص
(٢٥٧)
٤٧٦ ص
(٢٥٨)
٤٧٧ ص
(٢٥٩)
٤٨٢ ص
(٢٦٠)
٤٨٣ ص
(٢٦١)
٤٨٩ ص
(٢٦٢)
٤٩٣ ص
(٢٦٣)
٤٩٦ ص
(٢٦٤)
٥٠٣ ص
(٢٦٥)
٥٠٤ ص
(٢٦٦)
٥٠٨ ص
(٢٦٧)
٥٠٨ ص
(٢٦٨)
٥٠٩ ص
(٢٦٩)
٥١٢ ص
(٢٧٠)
٥١٤ ص
(٢٧١)
٥١٦ ص
(٢٧٢)
٥١٦ ص
(٢٧٣)
٥١٩ ص
(٢٧٤)
٥٢٠ ص
(٢٧٥)
٥٢٣ ص
(٢٧٦)
٥٢٩ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص

بيان المعاني - ملا حويش - الصفحة ٤٣٢

ما بعد ذلك، والبصير لا يخفى عليه شيء، وهو مبالغة من باصر، وهو من يدرك الأمور المحسوسة والمعقولة يبصره وبصيرته، ولما كان الله تعالى عالما بأحواله كلها فلا يجوز في حكمته إهماله، بل لا بد من إثابته على صالح عمله ومعاقبته على سيئه.
روى البخاري ومسلم عن عائشة كانت لا تسمع شيئا لا تعرفه إلا راجعت فيه حتى تعرفه، وان النبي صلّى الله عليه وسلم قال من حوسب عذّب، قالت فقلت أو ليس يقول الله عز وجل (يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً) قالت فقال ذلك العرض، ولكن من نوقش الحساب عذّب. قال تعالى «فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ» ١٦ الحمرة التي تبقى بالأفق بعد غروب الشمس وتظهر قبل طلوعها بعد البياض «وَاللَّيْلِ وَما وَسَقَ» ١٧ جمع وضمّ ما كان منتشرا في النهار من الناس والدواب والهوام والحيتان والطير، لأن ما كان طوره الانتشار في النهار، قد يجتمع في الليل، وبالعكس فإن ما كان منضما بالنهار قد ينتشر بالليل، ويقال طعام موسوق أي مجموع ومستوسقة مجتمعة، قال الشاعر:
إن لنا قلائصا حقائقا ... مستوسقات لم يجدن سائقا
ويأتي وسق بمعنى عمل أي وما عمل فيه وعليه قوله:
فيوما ترانا صالحين وتارة ... تقوم بنا كالواسق المتلبّب
وما جاء بأن يحور بمعنى يرجع قوله:
وما المرء إلا كالشهاب ووضوءه ... يحور رمادا بعد إذ هو ساطع
والشفق مأخوذ من الرقة يقال شيء شفق أي لا يتماسك لوقته، ومنه أشفق عليه خاف عليه ورق له، والشفقة من الإشفاق والشفق، قال الشاعر:
تهوى حياتي وأهوى موتها شفقا ... والموت أكرم نزال على الحرم
والوسق في العرف ستون صاعا أو حمل بعير، وهذا مما يدل على أن الصاع المستعمل الآن في بعض البلاد غيره قبلا، لأن ستين منه الآن لا يحملها جملان، راجع الآية ١٤١ من سورة الأنعام المارة تعلم تفصيل هذا، ويأتي وسق بمعنى طرد أي وما أطرده إلى أماكنه من الدواب وغيرها، ومن ضوء النهار، ومنه الوسيقة قال في القاموس وهي من الإبل كالرفقة من الناس، فإذا سرقت طردت معا،