بيان المعاني
(١)
١ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٦ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٠ ص
(٨)
١٢ ص
(٩)
١٤ ص
(١٠)
١٦ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
٢٣ ص
(١٣)
٢٨ ص
(١٤)
٣٣ ص
(١٥)
٤١ ص
(١٦)
٤٢ ص
(١٧)
٤٣ ص
(١٨)
٥٠ ص
(١٩)
٥٧ ص
(٢٠)
٦٢ ص
(٢١)
٦٤ ص
(٢٢)
٦٥ ص
(٢٣)
٦٦ ص
(٢٤)
٦٦ ص
(٢٥)
٦٧ ص
(٢٦)
٧٠ ص
(٢٧)
٧٥ ص
(٢٨)
٧٥ ص
(٢٩)
٨٠ ص
(٣٠)
٨٢ ص
(٣١)
٨٣ ص
(٣٢)
٨٤ ص
(٣٣)
٨٥ ص
(٣٤)
٨٦ ص
(٣٥)
٨٧ ص
(٣٦)
٨٨ ص
(٣٧)
٩٠ ص
(٣٨)
٩١ ص
(٣٩)
٩٥ ص
(٤٠)
٩٩ ص
(٤١)
١٠٢ ص
(٤٢)
١٠٢ ص
(٤٣)
١٠٣ ص
(٤٤)
١٠٦ ص
(٤٥)
١٠٦ ص
(٤٦)
١٠٨ ص
(٤٧)
١٠٩ ص
(٤٨)
١٠٩ ص
(٤٩)
١١١ ص
(٥٠)
١١٢ ص
(٥١)
١١٢ ص
(٥٢)
١١٤ ص
(٥٣)
١١٦ ص
(٥٤)
١٢٠ ص
(٥٥)
١٢٠ ص
(٥٦)
١٢٣ ص
(٥٧)
١٢٣ ص
(٥٨)
١٢٥ ص
(٥٩)
١٢٥ ص
(٦٠)
١٢٦ ص
(٦١)
١٢٦ ص
(٦٢)
١٢٨ ص
(٦٣)
١٣١ ص
(٦٤)
١٣١ ص
(٦٥)
١٣٢ ص
(٦٦)
١٣٤ ص
(٦٧)
١٣٦ ص
(٦٨)
١٣٨ ص
(٦٩)
١٣٨ ص
(٧٠)
١٣٨ ص
(٧١)
١٤١ ص
(٧٢)
١٤٢ ص
(٧٣)
١٤٢ ص
(٧٤)
١٤٢ ص
(٧٥)
١٤٣ ص
(٧٦)
١٤٧ ص
(٧٧)
١٤٩ ص
(٧٨)
١٥٢ ص
(٧٩)
١٥٣ ص
(٨٠)
١٥٧ ص
(٨١)
١٥٨ ص
(٨٢)
١٥٩ ص
(٨٣)
١٦٠ ص
(٨٤)
١٦٠ ص
(٨٥)
١٦٣ ص
(٨٦)
١٦٣ ص
(٨٧)
١٦٥ ص
(٨٨)
١٦٥ ص
(٨٩)
١٦٧ ص
(٩٠)
١٦٨ ص
(٩١)
١٦٨ ص
(٩٢)
١٧٠ ص
(٩٣)
١٧٠ ص
(٩٤)
١٧٢ ص
(٩٥)
١٧٢ ص
(٩٦)
١٧٤ ص
(٩٧)
١٧٤ ص
(٩٨)
١٧٦ ص
(٩٩)
١٧٧ ص
(١٠٠)
١٨١ ص
(١٠١)
١٨١ ص
(١٠٢)
١٨١ ص
(١٠٣)
١٨٢ ص
(١٠٤)
١٨٣ ص
(١٠٥)
١٨٣ ص
(١٠٦)
١٨٨ ص
(١٠٧)
١٨٨ ص
(١٠٨)
١٩٠ ص
(١٠٩)
١٩٠ ص
(١١٠)
١٩١ ص
(١١١)
١٩٣ ص
(١١٢)
١٩٣ ص
(١١٣)
١٩٧ ص
(١١٤)
١٩٩ ص
(١١٥)
١٩٩ ص
(١١٦)
٢٠٤ ص
(١١٧)
٢٠٤ ص
(١١٨)
٢٠٦ ص
(١١٩)
٢٠٨ ص
(١٢٠)
٢٠٩ ص
(١٢١)
٢٠٩ ص
(١٢٢)
٢١٣ ص
(١٢٣)
٢١٣ ص
(١٢٤)
٢١٤ ص
(١٢٥)
٢١٥ ص
(١٢٦)
٢١٦ ص
(١٢٧)
٢١٧ ص
(١٢٨)
٢١٨ ص
(١٢٩)
٢١٨ ص
(١٣٠)
٢٢١ ص
(١٣١)
٢٢١ ص
(١٣٢)
٢٢٢ ص
(١٣٣)
٢٢٤ ص
(١٣٤)
٢٢٤ ص
(١٣٥)
٢٢٦ ص
(١٣٦)
٢٢٨ ص
(١٣٧)
٢٢٩ ص
(١٣٨)
٢٢٩ ص
(١٣٩)
٢٢٩ ص
(١٤٠)
٢٣٢ ص
(١٤١)
٢٣٢ ص
(١٤٢)
٢٣٤ ص
(١٤٣)
٢٣٥ ص
(١٤٤)
٢٣٦ ص
(١٤٥)
٢٣٧ ص
(١٤٦)
٢٣٧ ص
(١٤٧)
٢٤٠ ص
(١٤٨)
٢٤٣ ص
(١٤٩)
٢٤٣ ص
(١٥٠)
٢٤٥ ص
(١٥١)
٢٤٧ ص
(١٥٢)
٢٤٧ ص
(١٥٣)
٢٥٠ ص
(١٥٤)
٢٥٠ ص
(١٥٥)
٢٥١ ص
(١٥٦)
٢٥٢ ص
(١٥٧)
٢٥٣ ص
(١٥٨)
٢٥٤ ص
(١٥٩)
٢٥٥ ص
(١٦٠)
٢٥٦ ص
(١٦١)
٢٥٦ ص
(١٦٢)
٢٥٩ ص
(١٦٣)
٢٦٢ ص
(١٦٤)
٢٦٥ ص
(١٦٥)
٢٦٦ ص
(١٦٦)
٢٦٩ ص
(١٦٧)
٢٧٠ ص
(١٦٨)
٢٧٠ ص
(١٦٩)
٢٧٣ ص
(١٧٠)
٢٧٣ ص
(١٧١)
٢٧٤ ص
(١٧٢)
٢٧٤ ص
(١٧٣)
٢٧٦ ص
(١٧٤)
٢٧٨ ص
(١٧٥)
٢٧٨ ص
(١٧٦)
٢٨٤ ص
(١٧٧)
٢٨٦ ص
(١٧٨)
٢٨٩ ص
(١٧٩)
٢٩١ ص
(١٨٠)
٢٩٢ ص
(١٨١)
٢٩٢ ص
(١٨٢)
٢٩٣ ص
(١٨٣)
٢٩٥ ص
(١٨٤)
٢٩٧ ص
(١٨٥)
٢٩٧ ص
(١٨٦)
٣٠٠ ص
(١٨٧)
٣٠٢ ص
(١٨٨)
٣٠٥ ص
(١٨٩)
٣٠٨ ص
(١٩٠)
٣١١ ص
(١٩١)
٣١٢ ص
(١٩٢)
٣١٣ ص
(١٩٣)
٣١٧ ص
(١٩٤)
٣١٨ ص
(١٩٥)
٣٢٠ ص
(١٩٦)
٣٢١ ص
(١٩٧)
٣٢٣ ص
(١٩٨)
٣٢٥ ص
(١٩٩)
٣٢٧ ص
(٢٠٠)
٣٢٨ ص
(٢٠١)
٣٣٠ ص
(٢٠٢)
٣٣١ ص
(٢٠٣)
٣٣٢ ص
(٢٠٤)
٣٣٣ ص
(٢٠٥)
٣٣٧ ص
(٢٠٦)
٣٣٧ ص
(٢٠٧)
٣٤٠ ص
(٢٠٨)
٣٤٢ ص
(٢٠٩)
٣٤٤ ص
(٢١٠)
٣٤٧ ص
(٢١١)
٣٥٣ ص
(٢١٢)
٣٦٠ ص
(٢١٣)
٣٦٩ ص
(٢١٤)
٣٧١ ص
(٢١٥)
٣٧٩ ص
(٢١٦)
٣٨٦ ص
(٢١٧)
٣٩٠ ص
(٢١٨)
٣٩٥ ص
(٢١٩)
٣٩٩ ص
(٢٢٠)
٤٠٤ ص
(٢٢١)
٤١٤ ص
(٢٢٢)
٤٢٨ ص
(٢٢٣)
٤٤١ ص
(٢٢٤)
٤٤٣ ص
(٢٢٥)
٤٤٩ ص
(٢٢٦)
٤٦٢ ص
(٢٢٧)
٤٧١ ص
(٢٢٨)
٤٧٦ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص

بيان المعاني - ملا حويش - الصفحة ٩٩

يا أم المؤمنين أنبئيني عن خلق رسول الله، قالت الست تقرأ القرآن؟ قلت بلى، قالت فإن خلق رسول الله القرآن، قلت فقيام رسول الله يا أم المؤمنين؟
قالت ألست تقرأ المزّمل؟ قلت بلى، قالت فإن الله افترض القيام أول هذه السورة فقام رسول الله وأصحابه حولا حتى انتفخت أقدامهم وأمسك الله خاتمتها اثني عشر شهرا في السماء ثم أنزل التخفيف في آخر هذه السورة فصار قيام الليل تطوعا بغير فريضة. وهذا إذا صح يكون التخفيف نزل بمكة أيضا إلا أن السياق ينافيه ولأن الزكاة لم تفرض إذ ذاك كما أن الصلاة لم تفرض أيضا، ولأن هذه السورة نزلت بعد فترة الوحي إلا أن يقال أن تلك المدة المذكورة في الحديث بالنسبة إلى وجود حضرة الرسول بالمدينة وإعلانه وأصحابه أمر القيام ومداومتهم عليه لأنهم كانوا لا يقدرون على إعلان العبادة في مكة، وروى البخاري ومسلم عن عبد الله بن عمرو بن العاص قال: قال رسول الله ألم أخبر أنك تقوم الدهر وتقرأ القرآن كل ليلة؟ قلت بلى يا رسول الله ولم أرد بذلك إلا الخير، قال: نعم فصم صوم داود [كان عليه السلام يصوم يوما ويفطر يوما] وكان أعبد الناس في زمانه، واقرأ القرآن في كل شهر مرة، قال: قلت يا رسول الله إني أطيق أفضل من ذلك، قال فاقرأ في كل عشر، قال: قلت يا نبي الله إني أطيق أفضل من ذلك.، قال فاقرأه في سبع ولا تزد على ذلك.

مطلب تخفيف قيام الليل ونقل الكسب والصدقة:
ثم ذكر الله حكمة التخفيف المعبر عنه بالنسخ في أغلب كتب المفسرين فقال:
«عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى» يشق عليهم القيام أو يزيد في مرضهم أو يسبب لهم مرضا آخر إذا بقوا على حالتهم الأولى بدليل الحديث المتقدم ذكره إذ جاء فيه ان انتفخت أقدامهم وهذه حكمة أخرى غير حكمة عسرة الإحصاء تقدير الأوقات مقتضية للتخفيف «وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ» يسافرون للتجارة والزيارة والعمل وغيره «يَبْتَغُونَ» الربح «مِنْ فَضْلِ اللَّهِ» وطلب العلم وصلة الرحم وأداء الفرض والسنة من حج وعمرة طلبا للأجر، وهذه حكمة ثالثة