التفسير المنير للزحيلي
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٦ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
١٠ ص
(٨)
١١ ص
(٩)
١١ ص
(١٠)
١١ ص
(١١)
١١ ص
(١٢)
١٢ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
٢٠ ص
(١٥)
٢٠ ص
(١٦)
٢٠ ص
(١٧)
٢١ ص
(١٨)
٢٢ ص
(١٩)
٢٣ ص
(٢٠)
٢٣ ص
(٢١)
٢٤ ص
(٢٢)
٢٥ ص
(٢٣)
٢٥ ص
(٢٤)
٢٥ ص
(٢٥)
٢٦ ص
(٢٦)
٢٦ ص
(٢٧)
٢٩ ص
(٢٨)
٣٠ ص
(٢٩)
٣١ ص
(٣٠)
٣١ ص
(٣١)
٣٢ ص
(٣٢)
٣٢ ص
(٣٣)
٣٣ ص
(٣٤)
٣٥ ص
(٣٥)
٣٧ ص
(٣٦)
٣٨ ص
(٣٧)
٣٨ ص
(٣٨)
٣٨ ص
(٣٩)
٣٩ ص
(٤٠)
٣٩ ص
(٤١)
٣٩ ص
(٤٢)
٣٩ ص
(٤٣)
٤٠ ص
(٤٤)
٤٤ ص
(٤٥)
٤٦ ص
(٤٦)
٤٦ ص
(٤٧)
٤٧ ص
(٤٨)
٤٧ ص
(٤٩)
٤٧ ص
(٥٠)
٤٨ ص
(٥١)
٤٨ ص
(٥٢)
٤٩ ص
(٥٣)
٥٠ ص
(٥٤)
٥٠ ص
(٥٥)
٥٠ ص
(٥٦)
٥٠ ص
(٥٧)
٥٠ ص
(٥٨)
٥١ ص
(٥٩)
٥٢ ص
(٦٠)
٥٣ ص
(٦١)
٥٣ ص
(٦٢)
٥٤ ص
(٦٣)
٥٤ ص
(٦٤)
٥٥ ص
(٦٥)
٥٥ ص
(٦٦)
٥٦ ص
(٦٧)
٥٩ ص
(٦٨)
٦١ ص
(٦٩)
٦٢ ص
(٧٠)
٦٢ ص
(٧١)
٦٣ ص
(٧٢)
٦٣ ص
(٧٣)
٦٤ ص
(٧٤)
٦٥ ص
(٧٥)
٦٥ ص
(٧٦)
٦٥ ص
(٧٧)
٦٧ ص
(٧٨)
٧٠ ص
(٧٩)
٧٥ ص
(٨٠)
٨٠ ص
(٨١)
٨١ ص
(٨٢)
٨١ ص
(٨٣)
٨١ ص
(٨٤)
٨٢ ص
(٨٥)
٨٢ ص
(٨٦)
٨٣ ص
(٨٧)
٨٣ ص
(٨٨)
٨٣ ص
(٨٩)
٩٠ ص
(٩٠)
٩٥ ص
(٩١)
٩٥ ص
(٩٢)
٩٦ ص
(٩٣)
٩٦ ص
(٩٤)
٩٦ ص
(٩٥)
٩٦ ص
(٩٦)
٩٧ ص
(٩٧)
٩٧ ص
(٩٨)
٩٨ ص
(٩٩)
١٠٢ ص
(١٠٠)
١٠٤ ص
(١٠١)
١٠٥ ص
(١٠٢)
١٠٥ ص
(١٠٣)
١٠٥ ص
(١٠٤)
١٠٦ ص
(١٠٥)
١٠٦ ص
(١٠٦)
١٠٧ ص
(١٠٧)
١٠٧ ص
(١٠٨)
١٠٨ ص
(١٠٩)
١١٥ ص
(١١٠)
١١٨ ص
(١١١)
١١٨ ص
(١١٢)
١١٨ ص
(١١٣)
١١٩ ص
(١١٤)
١١٩ ص
(١١٥)
١١٩ ص
(١١٦)
١١٩ ص
(١١٧)
١٢٠ ص
(١١٨)
١٢٠ ص
(١١٩)
١٢١ ص
(١٢٠)
١٢٢ ص
(١٢١)
١٢٣ ص
(١٢٢)
١٢٤ ص
(١٢٣)
١٢٤ ص
(١٢٤)
١٢٥ ص
(١٢٥)
١٢٥ ص
(١٢٦)
١٢٦ ص
(١٢٧)
١٣١ ص
(١٢٨)
١٣٣ ص
(١٢٩)
١٣٤ ص
(١٣٠)
١٣٤ ص
(١٣١)
١٣٤ ص
(١٣٢)
١٣٥ ص
(١٣٣)
١٣٥ ص
(١٣٤)
١٣٧ ص
(١٣٥)
١٣٨ ص
(١٣٦)
١٣٨ ص
(١٣٧)
١٣٨ ص
(١٣٨)
١٣٩ ص
(١٣٩)
١٣٩ ص
(١٤٠)
١٣٩ ص
(١٤١)
١٤٣ ص
(١٤٢)
١٤٤ ص
(١٤٣)
١٤٥ ص
(١٤٤)
١٤٥ ص
(١٤٥)
١٤٥ ص
(١٤٦)
١٤٦ ص
(١٤٧)
١٤٦ ص
(١٤٨)
١٥٠ ص
(١٤٩)
١٥٢ ص
(١٥٠)
١٥٢ ص
(١٥١)
١٥٣ ص
(١٥٢)
١٥٣ ص
(١٥٣)
١٥٣ ص
(١٥٤)
١٥٣ ص
(١٥٥)
١٥٤ ص
(١٥٦)
١٥٧ ص
(١٥٧)
١٥٩ ص
(١٥٨)
١٥٩ ص
(١٥٩)
١٦٠ ص
(١٦٠)
١٦٠ ص
(١٦١)
١٦١ ص
(١٦٢)
١٦١ ص
(١٦٣)
١٦١ ص
(١٦٤)
١٦٢ ص
(١٦٥)
١٦٣ ص
(١٦٦)
١٦٤ ص
(١٦٧)
١٦٤ ص
(١٦٨)
١٦٨ ص
(١٦٩)
١٧٣ ص
(١٧٠)
١٧٤ ص
(١٧١)
١٧٤ ص
(١٧٢)
١٧٤ ص
(١٧٣)
١٧٥ ص
(١٧٤)
١٧٥ ص
(١٧٥)
١٧٦ ص
(١٧٦)
١٧٦ ص
(١٧٧)
١٧٦ ص
(١٧٨)
١٨١ ص
(١٧٩)
١٨٤ ص
(١٨٠)
١٨٤ ص
(١٨١)
١٨٤ ص
(١٨٢)
١٨٥ ص
(١٨٣)
١٨٥ ص
(١٨٤)
١٨٦ ص
(١٨٥)
١٨٩ ص
(١٨٦)
١٩٠ ص
(١٨٧)
١٩٠ ص
(١٨٨)
١٩٠ ص
(١٨٩)
١٩١ ص
(١٩٠)
١٩٢ ص
(١٩١)
١٩٢ ص
(١٩٢)
١٩٢ ص
(١٩٣)
١٩٥ ص
(١٩٤)
١٩٦ ص
(١٩٥)
١٩٧ ص
(١٩٦)
١٩٧ ص
(١٩٧)
١٩٧ ص
(١٩٨)
١٩٨ ص
(١٩٩)
١٩٩ ص
(٢٠٠)
١٩٩ ص
(٢٠١)
٢٠١ ص
(٢٠٢)
٢٠٢ ص
(٢٠٣)
٢٠٣ ص
(٢٠٤)
٢٠٣ ص
(٢٠٥)
٢٠٤ ص
(٢٠٦)
٢٠٥ ص
(٢٠٧)
٢٠٥ ص
(٢٠٨)
٢٠٥ ص
(٢٠٩)
٢٠٥ ص
(٢١٠)
٢٠٦ ص
(٢١١)
٢٠٦ ص
(٢١٢)
٢٠٩ ص
(٢١٣)
٢١٢ ص
(٢١٤)
٢١٢ ص
(٢١٥)
٢١٣ ص
(٢١٦)
٢١٣ ص
(٢١٧)
٢١٣ ص
(٢١٨)
٢١٣ ص
(٢١٩)
٢١٣ ص
(٢٢٠)
٢١٤ ص
(٢٢١)
٢١٤ ص
(٢٢٢)
٢١٤ ص
(٢٢٣)
٢١٧ ص
(٢٢٤)
٢١٩ ص
(٢٢٥)
٢١٩ ص
(٢٢٦)
٢١٩ ص
(٢٢٧)
٢١٩ ص
(٢٢٨)
٢٢٠ ص
(٢٢٩)
٢٢٠ ص
(٢٣٠)
٢٢١ ص
(٢٣١)
٢٢١ ص
(٢٣٢)
٢٢٢ ص
(٢٣٣)
٢٢٢ ص
(٢٣٤)
٢٢٢ ص
(٢٣٥)
٢٢٤ ص
(٢٣٦)
٢٢٧ ص
(٢٣٧)
٢٢٧ ص
(٢٣٨)
٢٢٧ ص
(٢٣٩)
٢٢٨ ص
(٢٤٠)
٢٢٨ ص
(٢٤١)
٢٣٠ ص
(٢٤٢)
٢٣١ ص
(٢٤٣)
٢٣١ ص
(٢٤٤)
٢٣٢ ص
(٢٤٥)
٢٣٢ ص
(٢٤٦)
٢٣٢ ص
(٢٤٧)
٢٣٣ ص
(٢٤٨)
٢٣٣ ص
(٢٤٩)
٢٣٦ ص
(٢٥٠)
٢٤٢ ص
(٢٥١)
٢٤٣ ص
(٢٥٢)
٢٤٦ ص
(٢٥٣)
٢٤٦ ص
(٢٥٤)
٢٤٦ ص
(٢٥٥)
٢٤٧ ص
(٢٥٦)
٢٤٧ ص
(٢٥٧)
٢٤٨ ص
(٢٥٨)
٢٤٨ ص
(٢٥٩)
٢٥٣ ص
(٢٦٠)
٢٥٩ ص
(٢٦١)
٢٦٠ ص
(٢٦٢)
٢٦٠ ص
(٢٦٣)
٢٦٠ ص
(٢٦٤)
٢٦١ ص
(٢٦٥)
٢٦١ ص
(٢٦٦)
٢٦١ ص
(٢٦٧)
٢٦١ ص
(٢٦٨)
٢٦٢ ص
(٢٦٩)
٢٦٥ ص
(٢٧٠)
٢٦٩ ص
(٢٧١)
٢٧٠ ص
(٢٧٢)
٢٧١ ص
(٢٧٣)
٢٧١ ص
(٢٧٤)
٢٧١ ص
(٢٧٥)
٢٧٢ ص
(٢٧٦)
٢٧٣ ص
(٢٧٧)
٢٧٣ ص
(٢٧٨)
٢٧٥ ص
(٢٧٩)
٢٧٦ ص
(٢٨٠)
٢٧٧ ص
(٢٨١)
٢٧٨ ص
(٢٨٢)
٢٨٠ ص
(٢٨٣)
٢٨٦ ص
(٢٨٤)
٢٨٦ ص
(٢٨٥)
٢٨٦ ص
(٢٨٦)
٢٨٦ ص
(٢٨٧)
٢٨٦ ص
(٢٨٨)
٢٨٨ ص
(٢٨٩)
٢٨٨ ص
(٢٩٠)
٢٨٨ ص
(٢٩١)
٢٨٩ ص
(٢٩٢)
٢٨٩ ص
(٢٩٣)
٢٨٩ ص
(٢٩٤)
٢٨٩ ص
(٢٩٥)
٢٨٩ ص
(٢٩٦)
٢٩٠ ص
(٢٩٧)
٢٩١ ص
(٢٩٨)
٢٩٢ ص
(٢٩٩)
٢٩٣ ص
(٣٠٠)
٢٩٣ ص
(٣٠١)
٢٩٣ ص
(٣٠٢)
٢٩٤ ص
(٣٠٣)
٢٩٤ ص
(٣٠٤)
٢٩٦ ص
(٣٠٥)
٢٩٨ ص
(٣٠٦)
٢٩٩ ص
(٣٠٧)
٢٩٩ ص
(٣٠٨)
٢٩٩ ص
(٣٠٩)
٣٠٠ ص
(٣١٠)
٣٠١ ص
(٣١١)
٣٠١ ص
(٣١٢)
٣٠١ ص
(٣١٣)
٣٠٢ ص
(٣١٤)
٣٠٣ ص
(٣١٥)
٣٠٥ ص
(٣١٦)
٣٠٨ ص
(٣١٧)
٣٠٩ ص
(٣١٨)
٣٠٩ ص
(٣١٩)
٣٠٩ ص
(٣٢٠)
٣١٠ ص
(٣٢١)
٣١٠ ص
(٣٢٢)
٣١١ ص
(٣٢٣)
٣١١ ص
(٣٢٤)
٣١١ ص
(٣٢٥)
٣١٢ ص
(٣٢٦)
٣١٢ ص
(٣٢٧)
٣١٢ ص
(٣٢٨)
٣١٢ ص
(٣٢٩)
٣١٤ ص
(٣٣٠)
٣١٥ ص
(٣٣١)
٣١٦ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص

التفسير المنير للزحيلي - وهبة الزحيلي - الصفحة ٣١٣

عن رجل له جاريتان أرضعت إحداهما بنتا والأخرى غلاما، أيحل للغلام أن يتزوج الجارية؟ قال: لا، اللقاح واحد» .
وظاهر الآية أن قليل الرضاع ككثيره، وهو رأي الحنفية والمالكية. وذهب جماعة إلى أن التحريم إنما يثبت بثلاث رضعات فأكثر
لأن النبي صلّى الله عليه وسلّم فيما رواه مسلم وغيره قال: «لا تحرّم المصّة والمصّتان ولا الإملاجة والإملاجتان» .
وهو مروي عن الإمام أحمد.
وذهب الإمام الشافعي والإمام أحمد إلى أن التحريم لا يثبت بأقل من خمس رضعات لما رواه مالك وغيره عن عائشة قالت: كان فيما أنزل الله من القرآن عشر رضعات معلومات، فنسخن بخمس معلومات، فتوفي رسول الله صلّى الله عليه وسلّم، وهن مما يقرأ من القرآن.
ورد الحنفية على الحديث بأنه لا يجوز تخصيص آية التحريم هذه بخبر الواحد لأنها محكمة ظاهرة المعنى، بينة المراد. وأخرج أبو بكر الرازي عن طاوس عن ابن عباس أنه سئل عن الرضاع فقال: إن الناس يقولون: لا تحرم الرضعة ولا الرضعتان، قال: قد كان ذاك، أما اليوم فالرضعة الواحدة تحرم.
ولا يحرم الرضاع إلا في سن الصغر وهو ضمن الحولين لقوله تعالى:
وَالْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ
وروى الدارقطني عن ابن عباس قوله صلّى الله عليه وسلّم: «لا رضاع إلا ما كان في الحولين» .
وهل لبن الفحل يحرّم أو لا؟ كأن يتزوج رجل امرأتين، فتلد منه، وترضع إحداهما صبية، والأخرى غلاما، فمن ذهب إلى أن لبن الفحل يحرم وهو مذهب أكثر الأئمة، حرم الصبية على الغلام لأنهما أخوان من الرضاع لأب.
وهذا هو المنصوص عليه،
لما ثبت في البخاري عن عائشة: أن أفلح أخا أبي القعيس جاء يستأذن على عائشة بعد أن نزل الحجاب، فقالت عائشة: والله