التفسير القراني للقران
(١)
٣١٣ ص
(٢)
٣١٥ ص
(٣)
٣١٥ ص
(٤)
٣١٧ ص
(٥)
٣٢١ ص
(٦)
٣٢٢ ص
(٧)
٣٢٤ ص
(٨)
٣٣٠ ص
(٩)
٣٣٣ ص
(١٠)
٣٣٤ ص
(١١)
٣٣٥ ص
(١٢)
٣٣٦ ص
(١٣)
٣٣٩ ص
(١٤)
٣٤٠ ص
(١٥)
٣٤١ ص
(١٦)
٣٤٣ ص
(١٧)
٣٤٤ ص
(١٨)
٣٤٥ ص
(١٩)
٣٤٥ ص
(٢٠)
٣٤٦ ص
(٢١)
٣٤٧ ص
(٢٢)
٣٤٩ ص
(٢٣)
٣٤٩ ص
(٢٤)
٣٥٧ ص
(٢٥)
٣٥٩ ص
(٢٦)
٣٥٩ ص
(٢٧)
٣٦٠ ص
(٢٨)
٣٦٢ ص
(٢٩)
٣٦٣ ص
(٣٠)
٣٦٣ ص
(٣١)
٣٦٣ ص
(٣٢)
٣٦٤ ص
(٣٣)
٣٦٥ ص
(٣٤)
٣٦٦ ص
(٣٥)
٣٦٨ ص
(٣٦)
٣٧٠ ص
(٣٧)
٣٧٧ ص
(٣٨)
٣٧٧ ص
(٣٩)
٣٨٥ ص
(٤٠)
٣٨٦ ص
(٤١)
٣٨٧ ص
(٤٢)
٣٨٨ ص
(٤٣)
٣٩٣ ص
(٤٤)
٣٩٣ ص
(٤٥)
٣٩٣ ص
(٤٦)
٣٩٧ ص
(٤٧)
٣٩٨ ص
(٤٨)
٤٠٦ ص
(٤٩)
٤٠٧ ص
(٥٠)
٤٠٨ ص
(٥١)
٤٠٨ ص
(٥٢)
٤١٠ ص
(٥٣)
٤١١ ص
(٥٤)
٤١٢ ص
(٥٥)
٤١٥ ص
(٥٦)
٤١٦ ص
(٥٧)
٤١٧ ص
(٥٨)
٤١٩ ص
(٥٩)
٤٢١ ص
(٦٠)
٤٢٢ ص
(٦١)
٤٢٤ ص
(٦٢)
٤٢٥ ص
(٦٣)
٤٢٦ ص
(٦٤)
٤٢٧ ص
(٦٥)
٤٢٩ ص
(٦٦)
٤٣١ ص
(٦٧)
٤٣٢ ص
(٦٨)
٤٣٣ ص
(٦٩)
٤٣٤ ص
(٧٠)
٤٣٧ ص
(٧١)
٤٣٨ ص
(٧٢)
٤٤١ ص
(٧٣)
٤٤٥ ص
(٧٤)
٤٤٦ ص
(٧٥)
٤٤٧ ص
(٧٦)
٤٤٩ ص
(٧٧)
٤٦٢ ص
(٧٨)
٤٦٩ ص
(٧٩)
٤٧٠ ص
(٨٠)
٤٧٤ ص
(٨١)
٤٧٧ ص
(٨٢)
٤٧٧ ص
(٨٣)
٤٨٢ ص
(٨٤)
٤٨٢ ص
(٨٥)
٤٨٤ ص
(٨٦)
٤٨٥ ص
(٨٧)
٤٨٦ ص
(٨٨)
٤٨٨ ص
(٨٩)
٤٨٩ ص
(٩٠)
٤٩٠ ص
(٩١)
٤٩٢ ص
(٩٢)
٤٩٣ ص
(٩٣)
٤٩٥ ص
(٩٤)
٤٩٩ ص
(٩٥)
٥٠١ ص
(٩٦)
٥٠٢ ص
(٩٧)
٥٠٤ ص
(٩٨)
٥٠٤ ص
(٩٩)
٥٠٩ ص
(١٠٠)
٥١١ ص
(١٠١)
٥١٣ ص
(١٠٢)
٥١٥ ص
(١٠٣)
٥١٩ ص
(١٠٤)
٥٢١ ص
(١٠٥)
٥٢٣ ص
(١٠٦)
٥٢٥ ص
(١٠٧)
٥٣٣ ص
(١٠٨)
٥٣٦ ص
(١٠٩)
٥٣٨ ص
(١١٠)
٥٣٩ ص
(١١١)
٥٤١ ص
(١١٢)
٥٤٥ ص
(١١٣)
٥٤٦ ص
(١١٤)
٥٤٦ ص
(١١٥)
٥٥٣ ص
(١١٦)
٥٦٠ ص
(١١٧)
٥٦٣ ص
(١١٨)
٥٦٤ ص
(١١٩)
٥٦٨ ص
(١٢٠)
٥٧٢ ص
(١٢١)
٥٧٩ ص
(١٢٢)
٥٨١ ص
(١٢٣)
٥٨٩ ص
(١٢٤)
٦٠٠ ص
(١٢٥)
٦٠٥ ص
(١٢٦)
٦٠٨ ص
(١٢٧)
٦١٠ ص
(١٢٨)
٦١٢ ص
(١٢٩)
٦١٤ ص
(١٣٠)
٦٢١ ص
(١٣١)
٦٢٦ ص
(١٣٢)
٦٢٨ ص
(١٣٣)
٦٢٩ ص
(١٣٤)
٦٣٢ ص
(١٣٥)
٦٣٣ ص
(١٣٦)
٦٣٤ ص
(١٣٧)
٦٣٥ ص
(١٣٨)
٦٣٩ ص
(١٣٩)
٦٤٦ ص
(١٤٠)
٦٥٠ ص
(١٤١)
٦٥٦ ص
(١٤٢)
٦٥٧ ص
(١٤٣)
٦٦٠ ص
(١٤٤)
٦٦٢ ص
(١٤٥)
٦٦٤ ص
(١٤٦)
٦٦٥ ص
(١٤٧)
٦٦٦ ص
(١٤٨)
٦٦٧ ص
(١٤٩)
٦٦٩ ص
(١٥٠)
٦٧٥ ص
(١٥١)
٦٧٦ ص
(١٥٢)
٦٧٧ ص
(١٥٣)
٦٧٨ ص
(١٥٤)
٦٨١ ص
(١٥٥)
٦٨١ ص
(١٥٦)
٦٨٧ ص
(١٥٧)
٦٨٩ ص
(١٥٨)
٦٩٣ ص
(١٥٩)
٦٩٧ ص
(١٦٠)
٧٠٠ ص
(١٦١)
٧٠٣ ص
(١٦٢)
٧٠٤ ص
(١٦٣)
٧٠٧ ص
(١٦٤)
٧٠٩ ص
(١٦٥)
٧١١ ص
(١٦٦)
٧١٤ ص
(١٦٧)
٧١٨ ص
(١٦٨)
٧٢٥ ص
(١٦٩)
٧٢٨ ص
(١٧٠)
٧٣٢ ص
(١٧١)
٧٣٤ ص
 
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص
٦٦٤ ص
٦٦٥ ص
٦٦٦ ص
٦٦٧ ص
٦٦٨ ص
٦٦٩ ص
٦٧٠ ص
٦٧١ ص
٦٧٢ ص
٦٧٣ ص
٦٧٤ ص
٦٧٥ ص
٦٧٦ ص
٦٧٧ ص
٦٧٨ ص
٦٧٩ ص
٦٨٠ ص
٦٨١ ص
٦٨٢ ص
٦٨٣ ص
٦٨٤ ص
٦٨٥ ص
٦٨٦ ص
٦٨٧ ص
٦٨٨ ص
٦٨٩ ص
٦٩٠ ص
٦٩١ ص
٦٩٢ ص
٦٩٣ ص
٦٩٤ ص
٦٩٥ ص
٦٩٦ ص
٦٩٧ ص
٦٩٨ ص
٦٩٩ ص
٧٠٠ ص
٧٠١ ص
٧٠٢ ص
٧٠٣ ص
٧٠٤ ص
٧٠٥ ص
٧٠٦ ص
٧٠٧ ص
٧٠٨ ص
٧٠٩ ص
٧١٠ ص
٧١١ ص
٧١٢ ص
٧١٣ ص
٧١٤ ص
٧١٥ ص
٧١٦ ص
٧١٧ ص
٧١٨ ص
٧١٩ ص
٧٢٠ ص
٧٢١ ص
٧٢٢ ص
٧٢٣ ص
٧٢٤ ص
٧٢٥ ص
٧٢٦ ص
٧٢٧ ص
٧٢٨ ص
٧٢٩ ص
٧٣٠ ص
٧٣١ ص
٧٣٢ ص
٧٣٣ ص
٧٣٤ ص
٧٣٥ ص
٧٣٦ ص

التفسير القراني للقران - الخطيب، عبد الكريم يونس - الصفحة ٣٧٢

«ثلاث وددت أن رسول الله صلّى الله عليه وسلّم عهد إلينا فيهن عهد، ننتهى إليه: «الجدّ [١] ، والكلالة [٢] ، وأبواب من الرّبا» .. وقول عمر:
«وأبواب من الرّبا» أي صور منه، وهى كما قال الرسول الكريم: «الربا ثلاثة وسبعون بابا» .. أما الرّبا الذي قطع الإسلام بحرمته- وهو ربا النسيئة- فقد جاء البيان فيه واضحا قاطعا.. وبقيت الصور الأخرى، وهي التي ليست فى حقيقتها ربا، ولكنها مداخل إلى الربا، فقد تركها الإسلام خاضعة للنظر والتقدير، حسب الظروف والأحوال. فما قد يكون مدخلا منها إلى الربا اليوم، لوقوعه تحت احتمالات شتى- قد يوجد فى المستقبل من العلم ما يرفع هذه الاحتمالات كلها، ويقيمه على أمر واحد محقق، فيصبح- والأمر كذلك- على حقيقة واحدة، لا مجال فيها لمفاجأت الاحتمالات، وتوقعاتها! وأما الحكمة فى تحريم الرّبا- بمعناه المعروف- فهى ظاهرة لمن طلبها..
يقول النبىّ الكريم: «الربا ثلاثة وسبعون بابا، أيسرها أن ينكح الرجل أمّه، وإن أربى الرّبا عرض الرجل المسلم» .
وواضح أن الاعتداء على عرض الرجل المسلم، ليس من الربا المعروف، بل المراد بالربا هنا هو المعنى الملازم له، وهو الظلم.
وإذن فنستطيع أن نفهم الحديث الشريف، على هذا الوجه، وهو أن المراد بالربا، وأنه ثلاثة وسبعون بابا- أنه الظلم، وأن أبواب الظلم ودرجاته هى هذه الثلاثة والسبعون بابا..
ولما كان الرّبا- بمعناه المعروف- على رأس أبواب الظلم جميعها، فقد جعله الرسول الكريم، العنوان لجميع أنواع الظلم.. تشنيعا عليه، وتنبيها إلى مكانه المشئوم بين الكبائر..


[١] أي ميراث الجد.
[٢] أي ومعنى الكلالة.