طبقات الحنابلة
(١)
٤٣١ ص
(٢)
٣ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٦ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٧ ص
(٧)
١٢ ص
(٨)
١٥ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
١٦ ص
(١١)
١٦ ص
(١٢)
١٦ ص
(١٣)
١٦ ص
(١٤)
١٧ ص
(١٥)
١٨ ص
(١٦)
١٨ ص
(١٧)
٤٥ ص
(١٨)
٤٧ ص
(١٩)
٤٧ ص
(٢٠)
٤٧ ص
(٢١)
٤٧ ص
(٢٢)
٤٩ ص
(٢٣)
٤٩ ص
(٢٤)
٤٩ ص
(٢٥)
٥١ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥٥ ص
(٢٨)
٥٦ ص
(٢٩)
٥٦ ص
(٣٠)
٥٧ ص
(٣١)
٦٤ ص
(٣٢)
٦٤ ص
(٣٣)
٦٤ ص
(٣٤)
٦٦ ص
(٣٥)
٦٧ ص
(٣٦)
٦٩ ص
(٣٧)
٧٣ ص
(٣٨)
٧٤ ص
(٣٩)
٧٤ ص
(٤٠)
٧٥ ص
(٤١)
٧٥ ص
(٤٢)
١١٨ ص
(٤٣)
١١٨ ص
(٤٤)
١١٩ ص
(٤٥)
١٢٧ ص
(٤٦)
١٢٨ ص
(٤٧)
١٢٨ ص
(٤٨)
١٣٩ ص
(٤٩)
١٣٩ ص
(٥٠)
١٣٩ ص
(٥١)
١٤٠ ص
(٥٢)
١٤٠ ص
(٥٣)
١٤٢ ص
(٥٤)
١٤٢ ص
(٥٥)
١٤٤ ص
(٥٦)
١٥٣ ص
(٥٧)
١٥٥ ص
(٥٨)
١٦٢ ص
(٥٩)
١٦٢ ص
(٦٠)
١٦٣ ص
(٦١)
١٦٦ ص
(٦٢)
١٦٦ ص
(٦٣)
١٦٧ ص
(٦٤)
١٦٧ ص
(٦٥)
١٦٧ ص
(٦٦)
١٦٨ ص
(٦٧)
١٦٨ ص
(٦٨)
١٦٨ ص
(٦٩)
١٦٨ ص
(٧٠)
١٦٩ ص
(٧١)
١٧١ ص
(٧٢)
١٧٨ ص
(٧٣)
١٧٩ ص
(٧٤)
١٧٩ ص
(٧٥)
١٧٩ ص
(٧٦)
١٨٠ ص
(٧٧)
١٨١ ص
(٧٨)
١٨١ ص
(٧٩)
١٨١ ص
(٨٠)
١٨١ ص
(٨١)
١٨١ ص
(٨٢)
١٨١ ص
(٨٣)
١٨٢ ص
(٨٤)
١٨٢ ص
(٨٥)
١٨٢ ص
(٨٦)
١٨٢ ص
(٨٧)
١٨٦ ص
(٨٨)
١٨٨ ص
(٨٩)
١٨٩ ص
(٩٠)
١٨٩ ص
(٩١)
١٨٩ ص
(٩٢)
١٨٩ ص
(٩٣)
١٩٠ ص
(٩٤)
١٩٠ ص
(٩٥)
١٩١ ص
(٩٦)
١٩١ ص
(٩٧)
١٩١ ص
(٩٨)
١٩٣ ص
(٩٩)
١٩٣ ص
(١٠٠)
١٩٣ ص
(١٠١)
١٩٣ ص
(١٠٢)
٢٣١ ص
(١٠٣)
٢٣١ ص
(١٠٤)
٢٣١ ص
(١٠٥)
٢٣١ ص
(١٠٦)
٢٣٢ ص
(١٠٧)
٢٣٤ ص
(١٠٨)
٢٣٤ ص
(١٠٩)
٢٣٥ ص
(١١٠)
٢٣٦ ص
(١١١)
٢٣٧ ص
(١١٢)
٢٤٢ ص
(١١٣)
٢٤٢ ص
(١١٤)
٢٤٣ ص
(١١٥)
٢٤٤ ص
(١١٦)
٢٤٥ ص
(١١٧)
٢٤٥ ص
(١١٨)
٢٤٥ ص
(١١٩)
٢٤٥ ص
(١٢٠)
٢٤٧ ص
(١٢١)
٢٤٧ ص
(١٢٢)
٢٤٨ ص
(١٢٣)
٢٤٩ ص
(١٢٤)
٢٥٠ ص
(١٢٥)
٢٥٢ ص
(١٢٦)
٢٥٢ ص
(١٢٧)
٢٥٢ ص
(١٢٨)
٢٥٢ ص
(١٢٩)
٢٥٣ ص
(١٣٠)
٢٥٣ ص
(١٣١)
٢٥٣ ص
(١٣٢)
٢٥٤ ص
(١٣٣)
٢٥٥ ص
(١٣٤)
٢٥٧ ص
(١٣٥)
٢٥٧ ص
(١٣٦)
٢٥٧ ص
(١٣٧)
٢٥٨ ص
(١٣٨)
٢٥٨ ص
(١٣٩)
٢٥٨ ص
(١٤٠)
٢٥٨ ص
(١٤١)
٢٥٩ ص
(١٤٢)
٢٥٩ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص

طبقات الحنابلة - ابن أبي يعلى - الصفحة ٢١١

فِي الأوهام وصفاته لا تشبه صفات المخلوقين لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وهو السميع البصير.
وأما كتابه قدس اللَّه روحه فِي إبطال التأويلات لأخبار الصفات: فمبني عَلَى هَذِهِ المقدمات وأن إطلاق ما ورد به السمع من الصفات: لا يقتضي تشبيه الباري سبحانه بالمخلوقات.
وذكر رحمة اللَّه عَلَيْهِ كلاما معناه: أن التشبيه إنما يلزم الحنبلية أن لَوْ وجد مِنْهُمْ أحد أمرين: إما أن يكونوا هم الَّذِينَ ابتدأوا الصفة لله عز وجل واخترعوها أو يكونوا قد صرحوا باعتقاد التشبيه فِي الأحاديث الَّتِي هم ناقلوها.
فإما أن يكون صاحب الشريعة - صَلَّى الله عليه وسلم - هو المبتدىء بهذه الأحاديث وقوله - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - حجة يسقط بها ما يعارضها وهم تبع لَهُ ثُمَّ يكون الحنبلية قد صرحوا بأنهم يعتقدون إثبات الصفات ونفي التشبيه فكيف يجوز أن يضاف إليهم ما يعتقدون نفيه؟ .
وعلى أنه قد ثبت أن الحنبلية إنما يعتمدون فِي أصول الدين عَلَى كتاب اللَّه عز وجل وسنة نبيه - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - ونحن نجد فِي كتاب اللَّه وسنة رسوله ذكر الصفات ولا نجد فيهما ذكر التشبيه فكيف يجوز أن يضاف إليهم ما يعتقدون نفيه؟ .
ومما يدل عَلَى أن تسليم الحنبلية لأخبار الصفات من غير تأويل ولا حمل عَلَى ما يقتضيه الشاهد وأنه لا يلزمهم في ذَلِكَ التشبيه: إجماع الطوائف من بين موافق للسنة ومخالف أن الباري سبحانه ذات وشيء وموجود ثُمَّ لم يلزمنا وإياهم إثبات جسم ولا جوهر ولا عرض وإن كانت الذات في الشاهد لا تنفك عن هَذِهِ السمات وهكذا لا يلزم الحنبلية ما يقتضيه العرف فِي الشاهد فِي أخبار الصفات.
يبين صحة هذا: أن البارىء سبحانه موصوف بأنه: حي عالم قادر مريد