تهذيب الكمال في اسماء الرجال
(١)
٥ ص
(٢)
٧ ص
(٣)
٩ ص
(٤)
١١ ص
(٥)
١٥ ص
(٦)
٢٤ ص
(٧)
٢٤ ص
(٨)
٢٦ ص
(٩)
٢٩ ص
(١٠)
٣٠ ص
(١١)
٣٧ ص
(١٢)
٤٣ ص
(١٣)
٤٥ ص
(١٤)
٤٥ ص
(١٥)
٥١ ص
(١٦)
٧٣ ص
(١٧)
٨٠ ص
(١٨)
٨٣ ص
(١٩)
٨٤ ص
(٢٠)
٨٥ ص
(٢١)
٨٦ ص
(٢٢)
٨٨ ص
(٢٣)
٩١ ص
(٢٤)
١٤٥ ص
(٢٥)
١٥٧ ص
(٢٦)
١٦٧ ص
(٢٧)
١٧٤ ص
(٢٨)
١٨٥ ص
(٢٩)
١٨٩ ص
(٣٠)
١٩١ ص
(٣١)
١٩٦ ص
(٣٢)
٢٠٠ ص
(٣٣)
٢٠٣ ص
(٣٤)
٢٠٦ ص
(٣٥)
٢٠٧ ص
(٣٦)
٢١٣ ص
(٣٧)
٢٢٩ ص
(٣٨)
٢٣٤ ص
(٣٩)
٢٤٥ ص
(٤٠)
٢٤٥ ص
(٤١)
٢٤٥ ص
(٤٢)
٢٤٧ ص
(٤٣)
٢٤٩ ص
(٤٤)
٢٥٢ ص
(٤٥)
٢٥٥ ص
(٤٦)
٢٦١ ص
(٤٧)
٢٦٣ ص
(٤٨)
٢٦٥ ص
(٤٩)
٢٦٦ ص
(٥٠)
٢٦٧ ص
(٥١)
٢٦٩ ص
(٥٢)
٢٧٠ ص
(٥٣)
٢٧٣ ص
(٥٤)
٢٧٦ ص
(٥٥)
٢٧٧ ص
(٥٦)
٢٧٨ ص
(٥٧)
٢٧٨ ص
(٥٨)
٢٨١ ص
(٥٩)
٢٨٢ ص
(٦٠)
٢٨٣ ص
(٦١)
٢٨٥ ص
(٦٢)
٢٨٦ ص
(٦٣)
٢٨٧ ص
(٦٤)
٢٨٨ ص
(٦٥)
٢٩٠ ص
(٦٦)
٢٩٣ ص
(٦٧)
٢٩٤ ص
(٦٨)
٢٩٦ ص
(٦٩)
٢٩٦ ص
(٧٠)
٢٩٨ ص
(٧١)
٢٩٩ ص
(٧٢)
٢٩٩ ص
(٧٣)
٣٠١ ص
(٧٤)
٣٠٣ ص
(٧٥)
٣٠٥ ص
(٧٦)
٣٠٧ ص
(٧٧)
٣٠٨ ص
(٧٨)
٣٠٨ ص
(٧٩)
٣٠٨ ص
(٨٠)
٣١٠ ص
(٨١)
٣١٢ ص
(٨٢)
٣١٧ ص
(٨٣)
٣١٨ ص
(٨٤)
٣١٩ ص
(٨٥)
٣١٩ ص
(٨٦)
٣٢٠ ص
(٨٧)
٣٢٢ ص
(٨٨)
٣٢٢ ص
(٨٩)
٣٢٦ ص
(٩٠)
٣٢٧ ص
(٩١)
٣٣٣ ص
(٩٢)
٣٤٤ ص
(٩٣)
٣٥٥ ص
(٩٤)
٣٥٥ ص
(٩٥)
٣٥٧ ص
(٩٦)
٣٦٢ ص
(٩٧)
٣٦٣ ص
(٩٨)
٣٦٥ ص
(٩٩)
٣٦٥ ص
(١٠٠)
٣٦٥ ص
(١٠١)
٣٦٦ ص
(١٠٢)
٣٦٧ ص
(١٠٣)
٣٦٩ ص
(١٠٤)
٣٧٥ ص
(١٠٥)
٣٧٥ ص
(١٠٦)
٣٧٨ ص
(١٠٧)
٣٨٣ ص
(١٠٨)
٣٨٧ ص
(١٠٩)
٣٩١ ص
(١١٠)
٣٩١ ص
(١١١)
٣٩٣ ص
(١١٢)
٣٩٥ ص
(١١٣)
٣٩٥ ص
(١١٤)
٣٩٦ ص
(١١٥)
٣٩٧ ص
(١١٦)
٣٩٩ ص
(١١٧)
٤٠٠ ص
(١١٨)
٤٠٢ ص
(١١٩)
٤٠٢ ص
(١٢٠)
٤٠٤ ص
(١٢١)
٤٠٦ ص
(١٢٢)
٤٠٧ ص
(١٢٣)
٤١١ ص
(١٢٤)
٤١١ ص
(١٢٥)
٤١٢ ص
(١٢٦)
٤١٤ ص
(١٢٧)
٤١٥ ص
(١٢٨)
٤١٧ ص
(١٢٩)
٤١٧ ص
(١٣٠)
٤١٧ ص
(١٣١)
٤٢٢ ص
(١٣٢)
٤٢٦ ص
(١٣٣)
٤٢٧ ص
(١٣٤)
٤٢٨ ص
(١٣٥)
٤٢٩ ص
(١٣٦)
٤٣١ ص
(١٣٧)
٤٣٣ ص
(١٣٨)
٤٣٦ ص
(١٣٩)
٤٤٠ ص
(١٤٠)
٤٧٠ ص
(١٤١)
٤٧١ ص
(١٤٢)
٤٧٢ ص
(١٤٣)
٤٧٣ ص
(١٤٤)
٤٧٥ ص
(١٤٥)
٤٧٦ ص
(١٤٦)
٤٧٦ ص
(١٤٧)
٤٨٠ ص
(١٤٨)
٤٨٢ ص
(١٤٩)
٤٨٣ ص
(١٥٠)
٤٨٥ ص
(١٥١)
٤٨٥ ص
(١٥٢)
٤٨٧ ص
(١٥٣)
٤٨٨ ص
(١٥٤)
٤٩٠ ص
(١٥٥)
٤٩١ ص
(١٥٦)
٤٩٢ ص
(١٥٧)
٤٩٥ ص
(١٥٨)
٤٩٧ ص
(١٥٩)
٤٩٨ ص
(١٦٠)
٤٩٨ ص
(١٦١)
٥٠٣ ص
(١٦٢)
٥٠٥ ص
(١٦٣)
٥١٥ ص
(١٦٤)
٥١٦ ص
(١٦٥)
٥١٦ ص
(١٦٦)
٥١٦ ص
(١٦٧)
٥١٧ ص
(١٦٨)
٥١٩ ص
(١٦٩)
٥١٩ ص
(١٧٠)
٥٢٠ ص
(١٧١)
٥٢١ ص
(١٧٢)
٥٢٢ ص
(١٧٣)
٥٢٢ ص
(١٧٤)
٥٢٦ ص
(١٧٥)
٥٢٦ ص
(١٧٦)
٥٢٦ ص
(١٧٧)
٥٢٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص

تهذيب الكمال في اسماء الرجال - المزي، جمال الدين - الصفحة ١٤

لذلك قيل فيها: مزة كلب"، قال الشاعرابن قيس الرَّقِّيّات:
حبذا ليلتي بمزة كلب • غال عني بها الكوانين غول
وبها على ما يروى قبر الصحابي دحية بن خليفة بن فروة الكلبي القضاعي [١] ، فلعل هذا هو الذي يفسر اختيار هذا المكان من دمشق سكنا له، إذ ربما كان له فيها بعض الاقرباء. ولا نعلم فيما إذا كان قدم دمشق وحده أم صحبة عائلته حيث تسكت المصادر عن ذلك، كما لا نعلم متى كان قدومه، ولكن يظهر أنه قدم منذ فترة مبكرة لقول تلميذه ورفيقه الإمام الذهبي: نشأ بالمزة" [٢] .
وقرأ يوسف القرآن الكريم وشيئا من الفقه، لكن عائلته على ما يظهر، لم تعتن به العناية الكافية ولم توجهه إلى طلب الحديث منذ فترة مبكرة كما فعلت عائلة رفيقه وتلميذه الإمام الذهبي [٣] ، ويبدو أنها لم تكن عائلة مشهورة بالعلم والطلب، ولم يكن والده من العلماء المشهورين [٤] ، فلم يكن له إلا أن يطلبه هو بنفسه حينما بلغ الحادية والعشرين من عُمَره، فكان أول سماعه في سنة (٦٧٥) (٥) ، فلو كان له من يعتني به، ويستجيز له، ويوجهه، لادرك إسنادا عاليا، قال تلميذه


[١] معجم البلدان: ٤ / ٥٣٢، وراجع الاسيتعاب لابن عَبد الْبَرِّ: ٢ / ٤٦١.
[٢] تذكرة الحفاظ: ٤ / ١٤٩٨، ومعجم الشيوخ: ٢ / الورقة: ٩٠.
[٣] انظر كتابنا: الذهبي ومنهجه: ٨١ ٧٨. ووجدنا أخا الذهبي من الرضاعة أبا الحسن بن العطار"٧٢٤ ٦٥٤"يستجيز للذهبي جملة من مشايخ عصره في سنة مولده"الدرر لابن حجر: ٣ / ٤٢٦) . وقد انتفع الذهبي بهذه الاجازة انتفاعا شديدا (وراجع معجم شيوخ الذهبي: م ١ / الورقة: ٨ و١٢ و١٨ و٨٠ و٩٠ م ٢ / الورقة: ٦ و٣١ و٥٩ و٦٠ و٨٧ و٨٨ وغيرها) .
[٤] وصف الذهبي في معجم شيوخه والد المزي بأنه"الشيخ العالم المقرئ زكي الدين عبد الرحمن"، لكن الكتب المعنية بالقراء لم تترجم له! (٥) أعيان العصر: ١٢ / الورقة: ١٢٣، وتذكرة الحفاظ: ٤ / ١٤٩٨، ومعجم الشيوخ: ٢ / الورقة: ٩٠. وذكر الشيخ عبد الصمد شرف الدين في مقدمة تحفة الاشراف أن ذلك كان سنة ٦٧٤ (١ / ٢٢ من المقدمة) ولم نجد لذلك أصلا.