جهاد در آيينه روايات(جلد2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٦
فَرِيضَةٌ فَقَالَ الْجِهَادُ عَلَى أَرْبَعَةِ أَوْجُهٍ فَجِهَادَانِ فَرْضٌ وَ جِهَادٌ سُنَّةٌ لَاتُقَامُ إِلَّا مَعَ الْفَرْضِ وَ جِهَادٌ سُنَّةٌ. فَأَمَّا أَحَدُ الْفَرْضَيْنِ [١.] فَمُجَاهَدَةُ الرَّجُلِ نَفْسَهُ عَنْ مَعَاصِي اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَ هُوَ مِنْ أَعْظَمِ الْجِهَادِ [٢.] وَ مُجَاهَدَةُ الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ (توبه/ ١٢٣) فَرْضٌ [٣.] وَ أَمَّا الْجِهَادُ الَّذِي هُوَ سُنَّةٌ لَايُقَامُ إِلَّا مَعَ فَرْضٍ فَإِنَّ مُجَاهَدَةَ الْعَدُوِّ فَرْضٌ عَلَى جَمِيعِ الْامَّةِ وَلَوْ تَرَكُوا الْجِهَادَ لَأَتَاهُمُ الْعَذَابُ وَ هَذَا هُوَ مِنْ عَذَابِ الْأُمَّةِ وَ هُوَ سُنَّةٌ عَلَى الْإِمَامِ وَحْدَهُ أَنْ يَأْتِيَ الْعَدُوَّ مَعَ الْأُمَّةِ فَيُجَاهِدَهُمْ [٤.] وَ أَمَّا الْجِهَادُ الَّذِي هُوَ سُنَّةٌ فَكُلُّ سُنَّةٍ أَقَامَهَا الرَّجُلُ وَ جَاهَدَ فِي إِقَامَتِهَا وَ بُلُوغِهَا وَ إِحْيَائِهَا فَالْعَمَلُ وَ السَّعْيُ فِيهَا مِنْ أَفْضَلِ الْأَعْمَالِ لِأنَّهَا إِحْيَاءُ سُنَّةٍ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَىْءٌ.
(وسائل الشيعه ١٥/ ٢٤، ح ١٩٩٣٧، بحارالانوار، ٩٧/ ٧، تهذيب ٦/ ١٢٤)
«فضيل بن عياض» گويد: از امام صادق (ع) پرسيدم آيا جهاد، مستحب است يا واجب؟ فرمود: جهاد بر چهار گونه مىباشد: دو گونهاش واجب است و يكى جهادى است مستحب كه جز با واجب به آن اقدام نمىشود، و ديگرى جهادى است مستحبّ.
سپس در توضيح آن فرمود: اما جهادهاى واجب عبارتند از:
١. جهاد انسان با نفس (اماره) اش كه خود را از گناهان باز دارد و آن از بزرگترين جهادهاست. (جهاد اكبر).
٢. جهاد با كافران كه در همسايگى مرزى و مجاور مسلماناناند.
٣. اما جهادى كه سنت است و جز با واجب انجام نمىشود: جهاد با دشمن است كه بر همه امت اسلامى واجب مىباشد و اگر به آن اقدام نكنند عذاب بر آنان فرود آيد و اين عذاب به همه اجتماع مىرسد (نه امام). اين گونه جهاد بر امام مستحب است و حد و