احیای تفکر اسلامی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٤ - علی علیه السلام و کارهای تولیدی

زهد علی علیه السلام همدردی بود. همدردی انسانیت است. او از حقّ صددرصد مشروع خودش هم استفاده نمیکرد. برای خودش فقط به اندازه یک سرباز از بیتالمال حقوق قائل بود، ولی در همان هم قناعت میکرد. حاضر نبود با شکم سیر بخوابد، چرا؟ چون دل و وجدان و قلب زندهاش به او اجازه نمیداد. میفرمود: اوْ ابیتَ مِبْطاناً وَ حَوْلی بُطونٌ غَرْثی وَ اکبادٌ حَرّی، اوْ اکونَ کما قالَ الْقائِلُ:

آیا من با شکم سیر بخوابم (از چه غذایی؟ از غذای مشروع خودش. باز هم حاضر نبود با شکم سیر بخوابد. میگفت در اطراف من شکمهای گرسنه وجود دارند) در حالی که در اطراف من شکم گرسنه هست؟ من نمیتوانم با شکم سیر بخوابم.

نه تنها همسایه دیوار به دیوار را میگفت، بلکه میگفت: وَ لَعَلَّ بِالْحِجازِ اوِ الْیمامَةِ مَنْ لا طَمَعَ لَهُ فِی الْقُرْصِ [١] شاید در حجاز یا یمامه، کنارههای خلیج فارس، گرسنهای باشد که همین قرص نان هم گیرش نیاید، چطور من با شکم سیر بخوابم؟!

این است معنی زهد که نظیر این را اگر پیدا کردید انسانیت به آن افتخار میکند، نه این مردگی که ما داریم که اسم بیعرضگی و مردگی و بیحرکتی خودمان را زهد گذاشتهایم. این زهد نیست. زهد، زهد علی علیه السلام است که میفرماید: آیا من از کسانی باشم که دربارهاش میگویند: وَ حَسْبُک داءً انْ تَبیتَ بِبِطْنَةٍ- وَ حَوْلَک اکبادٌ تَحِنُ الَی الْقِدِّ این درد تو را بس که با شکم سیر بخوابی و در اطرافت افرادی گرسنه بخوابند. زهد همان زهدی است که رسول اکرم صلی الله علیه و آله داشت. با اینکه پیغمبر در اواخر عمر فوقالعاده قدرت داشت ولی آنقدر دلش زنده بود و اهل ایثار و گذشت

[١]. نهجالبلاغه فیض الاسلام، نامه ٤٥، صفحه ٩٧٠.