نماز الهی وشیطانی - حسین انصاریان - الصفحة ٢٧

لِلَّهِ الَّذِى أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ»[١]، و اين طور كه خودش خويش را حمد كرده است، او را حمد كنم. اين يك مرتبه حمد است، ولى حمد در اين مرتبه، كامل نشده است.

مرتبه دوم حمد، مرتبه حمد فعلى است. حمد فعلى؛ يعنى چه؟ يعنى اين كه چشم، گوش، زبان، دست، شكم، شهوت و پا را هم در راه حمد بكشانم، و راه حمد آن‌ها، اين است كه چشم و بقيه اعضا را از همه گناهان نگه بدارم و به همه خيرها بكشانم. اين، حمد فعلى است.

امّا حمد حالى، اين است كه باطنم را از همه رذايل اخلاقى بتكانم. اين، حمد حالى است. حالا وقتى مى‌گويم: الحمدلله، تمام اعضايم هم عملًا در حمد است. باطنم هم عملًا در حمد است، و من مستحق رحمت خاصه پروردگار مهربان عالم مى‌شوم. اين راهنمايى‌هاى قرآن است. اين جا، سخن درباره نماز الهى و شيطانى را تمام مى‌كنم،

[١] ٢. فاطر: ٣٤.