علوم سیاسی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٦ - سازمان آيسسكو؛ بسترى براى تشكيل امت واحد اسلامى - کريمى غلامرضا
سازمان آيسسكو؛ بسترى براى تشكيل امت واحد اسلامى
کريمى غلامرضا
تاريخ دريافت: ٢٢/٥/٨٤
تاريخ تأييد: ٢٦/٧/٨٤
مقدمه
سازمانِ آموزشى، علمى و فرهنگى اسلامى (آيسسكو) در سال ١٩٧٩ و بر اساس مصوبه شماره C١٠/١٢ دهمين كنفرانس وزراى خارجه كشورهاى عضو سازمان كنفرانس اسلامى در شهر فاس مراكش تأسيس گرديد.
اساسنامه اين سازمان در يازدهمين كنفرانس وزراى خارجه كشورهاى عضو سازمان مذكور در پاكستان در سال ١٩٨٠ به تصويب رسيد و در سومين نشست كنفرانس سران اسلامى در مكه مكرمه در سال ١٩٨١ نهايى گرديد و از كشورهاى عضو كنفرانس اسلامى درخواست گرديد تا از اين سازمان تازه تأسيس حمايت نموده و به عضويت اين سازمان درآيند. اولين مجمع عمومى سازمان آيسسكو از سه الى پنج ماه مى ١٩٨٢ در مراكش برگزار گرديد. اين سازمان در جهت پاسخگويى به آرمانهاى امت اسلامى و تحكيم همبستگى و همكارى ميان جوامع اسلامى در قالبِ ايدههاى سعه صدر و ارزشهاى والاى اسلامى، پايهريزى گرديد.
اهداف سازمان
مهمترين اهداف تشكيل سازمان آيسسكو عبارتند از:
الف) تقويت و تحكيم همكارى بين كشورهاى عضو در زمينههاى آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات؛
ب) توسعه علوم كاربردى و استفاده از فنآورىهاى پيشرفته در چهارچوب ارزشها و آرمانهاى متعالى و جاودانه اسلامى؛
ج) تحكيمِ تفاهم ميان ملل مسلمان و كمك به تحقق صلح و امنيت جهانى از راههاى مختلف به ويژه از طريق آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات؛
د) ايجاد هماهنگى بين نهادهاى تخصصى سازمان كنفرانس اسلامى در زمينه آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات از يك طرف و كشورهاى عضو سازمان آيسسكو از سوى ديگر، براى تحكيم همبستگى اسلامى؛
ه) مبنا قرار دادن فرهنگ اسلامى در برنامههاى درسى كليه سطوح و مقاطع آموزشى؛
و ) تحكيم فرهنگ اصيل اسلامى و صيانت از استقلال تفكر اسلامى در مقابله با كليه اشكال تهاجم فرهنگى و تمامى عوامل تحريف و حفظ ويژگىهاى بارز تمدن اسلامى؛
ز) پاسدارى از هويت اسلامى مسلمانان در كشورهاى غير مسلمان.
وظايف سازمان
برخى از مهمترين وظايف سازمان آيسسكو عبارتند از:
الف) فعاليت در جهت گسترش فرهنگ اسلام و زبان قرآن كريم در سطح جهان، ميان غيرِ عرب زبان از راه همكارى با سازمانهاى علمى، فرهنگى و آموزشى اتحاديه عرب و ساير سازمانها و نهادهاى اسلامى براى برنامهريزى و حمايت از طرحهاى مناسب؛
ب) حمايت از دانشگاهها، دانشكدهها و مؤسسات دولتى و خصوصى متخصص در زمينه مطالعات قرآنى، زبان عربى و فرهنگ اسلامى و اصلاح برنامههاى آموزشى، كتابهاى درسى و روشهاى تدريس آنها به منظور تحقق توسعه فرهنگى؛
ج) حمايت از سازمانهاى فعال در امور آموزشى، علمى و فرهنگى و ارتباطات براى گسترش اهداف سازمان؛
د) تقويت مراكز و نهادهاى تخصصى براى حمايت از فعاليتهاى علمى، آموزشى افراد، سازمانها، انجمنهاى خيريه يا مراكز اسلامى فعال در ترويج فرهنگ اسلامى و تدريس قرآن كريم، زبان عربى و تشويق و حمايت از تلاشهاى كشورهاى عضو در جهت تهيه برنامههاى آموزشى، فنى و علمى؛ نيز تشويق محققين و مبتكرين مسلمان؛
ه ) كمك به دانشگاههاى كشورهاى اسلامى و غير اسلامى و تشويق آنها به ايجاد كرسىها، مؤسسات و گروههاى مطالعات و فرهنگ اسلامى و برقرارى همكارى مؤثر ميان آنها؛
و ) ترويج كارهاى تحقيقى و مطالعاتى براى توسعه و ارتقاى آموزش در كشورهاى اسلامى و القاى ويژگى اسلامى به تمامى ابعاد تمدن، هنر و فرهنگ؛
ز) برگزارى كنفرانسها، سمپوزيومها و سمينارها و تشويق به تأسيس نهادهاى آموزشى و علمى با همكارى دولتها، سازمان كنفرانس اسلامى، مجامع و سازمانهاى فعال در زمينه آموزش، علوم، فرهنگ و ارتباطات.
اركان آيسسكو
سازمان آيسسكو سه ركن دارد كه عبارتند از:
مجمع عمومى: متشكل از نمايندگان كشورهاى عضو سازمان كه از سوى دولتهاى كشورهاى عضو تعيين مىگردند و عالىترين مرجع تصميمگيرى است. مجمع هر سه سال يك بار به طور منظم جهت تعيين برنامه عمل سه ساله تشكيل مىگردد و همچنين هر سه سال يك بار مدير كل جديد منصوب مىنمايد.
شوراى اجرايى: متشكل از نمايندگان كليه كشورهاى عضو سازمان است و مقررات داخلى سازمان را به استثناى مقرراتى كه در حوزه مسئوليت مجمع عمومى است تعيين مىكند. انتصاب معاون مدير كل سازمان نيز بر عهده شوراى اجرايى است علاوه بر اين دستور كار جلسات مجمع عمومى را بنا بر پيشنهاد مدير كل و بر اساس كار سازمان و برآورد بودجه به مجمع عمومى جهت تصويب ارائه مىنمايند.
اداره كل: اداره كل توسط يك مدير كل اداره مىشود كه مجمع عمومى وى را براى يك دوره سه ساله قابل تمديد انتخاب مىكند. آييننامه مجمع عمومى، شرايط مورد نياز و مراحل گزينش فرد براى تصدى اين سمت را تعيين مىكنند. مدير كل رئيس تشكيلات ادارى سازمان آيسسكو بوده و در مقابل شوراى اجرايى و مجمع عمومى مسئول مىباشد. كليه كاركنان اداره كل مستقيماً تحت نظر مدير كل انجام وظيفه مىكنند. در صورت خالى ماندن پست مدير كلى به دليل استعفا، سلب صلاحيت و يا هر دليل ديگر، اختيار هويت دستگاه ادارى و پىگيرى اجراى برنامهها به معاون مدير كل تفويض مىشود. سپس مجمع عمومى حداكثر ظرف يك سال تشكيل جلسه مىدهد تا مدير كل جديدى را انتخاب نمايد. از زمان تأسيس سازمان آيسسكو مدير كل آن در طى سالهاى ١٩٨٢ الى ١٩٩١ بر عهده پرفسور عبدالهادى بوطالب بوده و از سال ١٩٩١ تا كنون مدير كلى سازمان بر عهده دكتر عبدالعزيز عثمان التويجرى از كشور عربستان سعودى بوده است.
منابع مالى آيسسكو
بر طبق اساسنامه، منابع مالى سازمان از راههاى ذيل تأمين مىشود:
- حق عضويت كشورهاى عضو كه بر اساس درصد حق عضويت هر كشور در بودجه سازمان كنفرانس اسلامى تعيين مىگردد، مگر آن كه مجمع عمومى تصميم به تغيير آن داشته باشد؛
- منابع حاصل از انجام همكارىهاى مشترك ميان سازمان آيسسكو و ساير سازمانها؛
- كمكهاى مالى و مبالغى كه توسط كشورهاى عضو، يا غير عضو، نهادها، افراد يا ساير منابع به سازمان اهدا مىشود.
شوراى اجرايى سازمان آيسسكو مىتواند هدايايى را كه جهت مقاصد خاصى به سازمان اهدا مىشود، را بپذيرد مشروط بر آن كه با اهداف سازمان آيسسكو در تضاد نباشد و اين امر تأثير منفى بر انجام وظايف سازمان نداشته باشد، نظر شورا در اين باره بايستى همراه با كليه ملاحظات مربوط جهت تصويب به مجمع عمومى احاله گردد.
اجلاسيههاى مجمع عمومى
سازمان آيسسكو از ابتداى تأسيس تا كنون، هشت اجلاس مجمع عمومى در كشورهاى عضو برگزار كرده است:
اولين مجمع عمومى: كازابلانكا، ٩ - ٧، ژوئن ١٩٨٣ / ٢٧ - ٢٥ شعبان ١٤٠٣ه .ق.
دومين مجمع عمومى: اسلامآباد، ٥ - ٣، دسامبر ١٩٨٥/١٩ - ١٧ ذيحجه ١٤٠٥ه .ق.
سومين مجمع عمومى: عمان، ١٥ - ١٢ نوامبر ١٩٨٩/٢٥ ربيع الثانى، ١٤٠٩ه .ق.
چهارمين مجمع عمومى، رباط، ٣٠ - ٢٨، نوامبر ١٩٩١/٢١ - ٢٠، جمادى الاول، ١٤١٢ه .ق.
پنجمين مجمع عمومى: دمشق، ٣٠ - ٢٧، نوامبر ١٩٩٤/٢٧ - ٢٤ جمادى الثانى، ١٤١٥ه .ق.
ششمين مجمع عمومى: رياض، ٨ - ٦، دسامبر ١٩٩٧/٨ - ٦، شعبان ١٤١٨ه .ق.
هفتمين مجمع عمومى: رباط، ٢٨ - ٢٤، نوامبر ٢٠٠٠/٢٧ - ٢٥، شعبان ١٤٢١ه .ق.
هشتمين مجمع عمومى: تهران، ٢٧ - ٢٥، دسامبر، ٢٠٠٣ / ذيقعده ١٤٢٤.
از موفقيتهاى اجلاس هشتم براى جمهورى اسلامى ايران، مىتوان به تسويه حساب بخش عمدهاى از بدهىهاى ناشى از حق عضويت ايران به سازمان آيسسكو و همچنين نقشآفرينى فعال در سازمان بوده است؛ به طورى كه پس از اين اجلاس، معاون دبير كل آيسسكو از ايران انتخاب گرديد و در حال حاضر در مراكش مشغول به كار مىباشد. افزون بر اين دفترِ منطقهاى آيسسكو در تهران بيش از پيش تقويت گرديده به طورى كه كليه فعاليتها و برنامههاى مربوط به ١٢ كشور زير منطقهاى اين دفتر به صورت متمركز به اين دفتر منتقل شده و اين دفتر رسماً و با هماهنگى دفتر مركزى، آنها را انجام مىدهد.
از جمله مصوبات مهم اجلاس هشتم آيسسكو عبارتند از:
- اشغال كوههاى جولان سوريه توسط اسرائيل محكوم شد و ضرورت پايان بخشيدن به اين اشغال و احترام به قوانين بينالمللى مورد تأكيد قرار گرفت و بر اجراى طرحها و برنامههايى جهت حمايت از هويت كلى تپّههاى جولان و مطرح ساختن آن در جلسات مشترك سازمانهاى بينالمللى توافق شد.
- قانون ممنوعيت حجاب در مدارس و محل كار در فرانسه، مورد انتقاد شديد قرار گرفت؛
- تجاوز اسرائيل و تخريب مؤسسات آموزشى علمى و فرهنگى در قدس شريف و سراسر فلسطين محكوم شد و قدس به عنوان پايتخت كشور مستقل فلسطين مورد تأييد قرار گرفت؛
- مقرر گرديد كه آيسسكو از مؤسسات آموزشى علمى و فرهنگى در بوسنى هرزگوين حمايت نمايد؛
- حمايت آيسسكو از مؤسسات آموزشى، علمى و فرهنگى در سومالى و افغانستان؛
- بازسازى مؤسسات آموزشى، علمى و فرهنگى در عراق.
ساختار آيسسكو
سازمان داراى يك معاون و سه بخش «علوم»، «آموزش» و «فرهنگ» و «ارتباطات» مىباشد كه زير نظر معاون مدير كل فعاليت مىكنند و از ديگر بخشهاى سازمان بخش «روابط و همكارىهاى بينالمللى» و بخش «مركز اطلاعات و اسناد» است.
%%
%%
معاون مدير كل سازمان آيسسكو پس از مدير كل عالىترين مرجع تصميمگيرى است و كليه مسئوليتها بر عهده ايشان است. در بيست و پنجمين جلسه شوراى اجرايى در نوامبر ٢٠٠٤ در مراكش دكتر هادى عزيززاده از كشور جمهورى اسلامى ايران براى معاونت سازمان آيسسكو انتخاب شد.
در ذيل به برخى از مهمترين موضوعات مورد توجه هر يك از بخشهاى سازمان اشاره مىشود:
بخش علوم
برنامههاى اين بخش در راستاى چهار هدف ذيل دنبال مىگردد:
تحقيق بر اساس توسعه علوم و فناورى
تقويت آموزش علوم و فناورى
منابع طبيعى و توسعه آن
علوم انسانى
بخش آموزش
برنامههاى اين بخش در راستاى اهداف ذيل دنبال مىگردد:
آموزش تخصصى در كشورهاى اسلامى
ريشهكنى بىسوادى
آموزش مهارتهاى زندگى
آموزش در خدمت توسعه پايدار
آموزش و همگام شدن با زبان
تأسيس مراكز فرهنگى، اسلامى زبانِ عربى و ديگر زبانهاى ملل مسلمان در دانشگاهها و مؤسسات
پروژه انجام آموزشهاى ضمنِ خدمت معلمان زبان عربى در كشورهاى غير عرب زبان
پروژه سوادآموزى در زبانهاى ملى با استفاده از استانداردهاى نسخ قرآنى
پروژههاى نسخهبردارى از زبانهاى ملل مسلمان در قالب استانداردهاى نسخ قرآنى
بخش فرهنگ و ارتباطات
برنامههاى اين بخش در راستاى چهار هدف ذيل دنبال مىگردد:
حفظ هويت و فرهنگ اسلامى
فرهنگ در خدمت توسعه فراگير
فرهنگ اسلامى فعّال
توانايى ايجاد ارتباطات در كشورهاى اسلامى
بخش روابط و همكارىهاى بينالمللى
برنامههاى اين بخش در جهت چهار هدف ذيل دنبال مىگردد:
همكارى بينالمللى با كشورهاى عربى و اسلامى
توسعه آموزش فرهنگى، علمى، اجتماعى اسلامى قدس شريف
توسعه مؤسسات آموزش علوم و فرهنگ پايدار
فعال نمودن همكارى با كميسيونهاى ملى آيسسكو
مركز اسناد و اطلاعات
اين مركز به منظور دستيابى به دو هدف ذيل ايجاد شده است:
اطلاعات و ارتباطات براى توسعه جهان اسلام
توانمندى جهان اسلام به منظور برترى دانش براى توسعه
برنامه نه ساله آيسسكو (٢٠٠٩ - ٢٠٠١)
افزون بر اهداف تعيين شده براى هر يك از بخشهاى زير مجموعه آيسسكو، برنامه عمل نه ساله تعيين شده است كه به برخى از عناوين آن اشاره مىگردد.
بخش آموزش
برنامههاى سازمان در بخش آموزش به دو دسته تقسيمبندى شدهاند:
١. اصول كلى آموزش
الف) آموزش مداوم، خودآموزى و توانمندىهاى آموزشى جهت برآورد نياز روزافزون جامعه و دستيابى جامعه به توسعه پايدار.
ب) توسعه مفاهيم و اهداف آموزشى.
٢. آموزش رسمى، برنامههاى آموزشى غير رسمى و آموزش بزرگسالان:
الف) آموزش اسلامى؛
ب) ريشهكنى بىسوادى؛
ج) آموزش ابتدايى براى كودكان و بزرگسالان، ايجاد تساوى ميان دختران و پسران در دستيابى به آموزش؛
د) آموزش اجبارى براى همه در تمامى سطوح؛
د) توسعه آموزش عالى و ايجاد مؤسسات آموزشى مختلف؛
ر) آموزش گروههاى خاص و استثنايى؛
ز) لزوم ارتقاى سطح كيفى آموزش در مؤسسات آموزشى مختلف؛
ه ) توسعه برنامههاى تربيت معلم؛
ى) ترغيب بخشهاى خصوصى و دولتى جهت تأسيس مؤسسات آموزشى؛
م) جذب معلمان و كادر مجرب آموزشى؛
ن) اصلاح و توسعه مداوم نظام آموزشى.
بخش علوم
١. بخش علوم و فنون
الف) آموزش علوم در مقطع ابتدايى؛
ب) آموزش علوم در مقطع راهنمايى و دبيرستان؛
پ) ارتقاء آموزش فنى و حرفهاى؛
ت) آموزش علوم در مقطع عالى؛
ث) آموزش زنان به منظور توسعه علمى؛
ج) همآهنگ نمودن آموزش علوم در سطح كشورهاى عضو.
٢. ارتقاى توسعه و تحقيق
الف) ارتقاى امكانات پژوهشى؛
ب) مشاركتهاى تكنولوژيكى؛
ت) توسعه منابع طبيعى.
٣. ايجاد امكانات تكنولوژيكى
الف) جذب تكنولوژى جديد؛
ب) خودكفايى تكنولوژيك.
٤. ترغيب به انجام تحقيقات در زمينه علوم انسانى و اجتماعى
٥. ارتقاى فرهنگ علمى اسلامى
٦. ايجاد انسجام در ميان همكارىهاى علمى
٧. توسعه علمى در پرتو اصول اسلامى و رهنمودهاى دينى
بخش فرهنگ
برنامههاى بخش فرهنگ به سه دسته تقسيم شدهاند:
١. هويت فرهنگى جهان اسلام؛
٢. بعد فرهنگى توسعه پايدار؛
٣. فرهنگ در جهان اسلام؛ مقولهاى ميان اتحاد و تنوع.
بخش ارتباطات و اطلاعات
١. ترويج فرهنگ اطلاعرسانى به منظور توسعه:
الف) ارتقاى فرهنگ اطلاعرسانى و ارتباطات؛
ب) ارتقاى اطلاعات ملى و راهكارهاى ارتباطى؛
ت) جمعآورى اطلاعات به منظور افزايش همآهنگى ميان حوزههاى فرهنگى و اقتصادى كشورهاى عضو؛
ث) توسعه مطالعات در زمينه اطلاعرسانى و ارتباطات در جهان اسلام؛
ج) رايانهاى كردن آثار و مدارك ارزشمند فرهنگ و تمدن اسلامى.
٢. ارتباطات جمعى
الف) افزايش ابزار توليد ارتباطات جمعى؛
ب) افزايش ابزار نشر ارتباطات جمعى؛
پ) ارتقاى ارتباطات آيسسكو.
٣. اطلاعات علمى، فنى و اسنادى:
الف) توسعه شبكههاى خدماتىِ اطلاعرسانى در زمينههاى علمى و فنى؛
ب) توسعه شبكههاى پخش اطلاعات و تسهيل دستيابى به اطلاعات؛
ج) تسهيل دستيابى به رايانه براى علوم؛
د) توسعه مراكز اسنادى و كتابخانهها؛
ذ) توسعه منابع انسانى كه به نوعى در نظام اطلاعاتى علمى و فنى مشاركت مىنمايند؛
ر) مشاركت در گفت و گوهاى جهانى در خصوص مشكلات مربوط به جوامع؛
ه) توسعه اطلاعات، مدارك و منابع ارتباطاتِ از راه دور.
گفت و گوى تمدنها: پس از تعيين سال ٢٠٠١ به عنوان سال گفت و گوى تمدنها از سوى سازمان ملل در پى پيشنهاد رئيس جمهورى وقت جمهورى اسلامى ايران، سازمان آيسسكو نيز تلاشهاى زيادى را در جهت تبيين و گسترش اين مفهوم انجام داده كه از جمله آنها انتشار چندين جلد كتاب و برگزارى كنفرانسهاى منطقهاى و بينالمللى در مورد گفت و گوى تمدنها به شرح ذيل است:
گفت و گو ميان تمدنها - تهران سال ١٩٩٩
گفت و گو و همزيستى ميان فرهنگها و تمدنها - برلين سال ٢٠٠٠
گفت و گو ميان تمدنها در دنياى متغيّر - رباط سال ٢٠٠١
گفت و گو ميان تمدنها: تئورى عملى - تونس سال ٢٠٠١
گفت و گو ميان تمدنها براى همزيستى - دمشق سال ٢٠٠١
گفت و گو ميان تمدنها و فرهنگها براى درك متقابل - ليختنشتا سال ٢٠٠٢
گفت و گو ميان تمدنها: فرانكفورت از ٢٩ لغايت ٣٠ سپتامبر ٢٠٠٣
آيسسكو و كشورهاى بحرانزده اسلامى
سازمان آيسسكو در خصوص كشورهاى اسلامى كه دچار بحران مىباشند فعاليتهاى بسيارى انجام داده است؛ از جمله مىتوان به قدس شريف (فلسطين)، بوسنى و هرزگوين، عراق و افغانستان اشاره نمود.
عراق
در حفاظت از ميراث فرهنگى عراق بسيار كوشا بوده است و در زمينه حفظ تمدنهاى قديمى، تمدن اسلامى عرب و حفظ نقاشىها و صنايع دستىِ به غارت رفته از موزههاى عراق، فعاليتهاى شايستهاى انجام داده است.
قدس شريف
- چاپ و نشر كتابهايى در خصوص قدس شريف
- حفاظت از هويت اسلامى قدس شريف در برابر خطر نابودى و تجاوز بهوديت
- اجراى برنامهها و فعاليتهاى طراحى شده براى مؤسسات فرهنگى، علمى و آموزشىِ قدس شريف؛ به منظور حمايت از هويت فرهنگى و شاخصهاى تمدنى
- صدور قطعنامهاى در خصوص وضعيت شهر قدس شريف
- گنجاندن برنامههاى خاص براى قدس شريف در برنامههاى آيسسكو
- دعوت از كشورهاى عضو جهت گنجاندن و در اولويت قرار دادن قدسِ شريف در ملاقاتهاى بينالمللى به منظور حفظ هويت و ميراث فرهنگى آن.
بوسنى و هرزگوين
- حمايت از مؤسسات علمى، فرهنگى و آموزشى در بوسنى و هرزگوين؛
- ارائه كمكهاى مالى و فنى به كميسيون ملى بوسنى و هرزگوين به منظور توسعه روابط و مديريت اجرايى در مؤسسات براى حمايت از تمدنهاى شاخص و مجسمههاى تاريخى و توسعه مراكز فرهنگى؛
- توسعه برنامههاى عربى و اسلامى؛
- آموزش نيروى انسانى در زمينه ميراث اسلامى؛
- آموزش مجريان آموزشى و اجرايى در زمينههاى خاص آموزشى از راه برگزارى كارگاهها و جلسات آموزشى؛
- تدوين ترجمه و نشر كتابهاى منبع و برنامههاى درسى آموزشى به منظور برجسته ساختن شاخصهاى تمدن اسلامى در بوسنى و هرزگوين، مستندسازى ميراث فرهنگى و توسعه نظام آموزشى؛
- گماردن معلمان جهت آموزش زبان عربى و اسلامى در مؤسسات آموزشى به منظور تحكيم ارزشهاى اسلامى و توسعه تمدن و فرهنگ؛
- ارائه بورسيه براى دانشآموزان بوسنى و هرزگوين جهت تكميل تحصيلات خود در بخشهاى گوناگون از جمله: پزشكى، مهندسى و خبرنگارى.
همچنين آيسسكو از مؤسسات آموزشى، علمى و فرهنگى در سومالى و افغانستان نيز حمايت مىنمايد.
پايتخت فرهنگى جهان اسلام
سازمان آيسسكو هر ساله يكى از شهرهاى مهم جهان اسلام را به عنوان پايتخت فرهنگى جهان اسلام انتخاب مىكند.
مكه مكرمه در سال ٢٠٠٥ به عنوان پايتخت فرهنگى جهان اسلام از سوى آيسسكو معرفى گرديده است و آيسسكو صفحهاى از سايت خود را به مكه به مناسبت فوق اختصاص داده است. هدف از انتخاب مكه به عنوان پايتخت فرهنگى جهان اسلام برجستهتر ساختن موقعيت اين شهر مقدس و همچنين معرفى مهمترين سرزمين مذهبى براى نسل جديد مىباشد. نبايد فراموش شود كه مكه محل تولد اسلام است كه پيام اسلام از آن شهر مقدس به گوش كليه جهانيان رسانيده شده است. در همين راستا آيسسكو فعاليتهاى ذيل را به انجام رسانيده است:
برگزارى نشستِ منطقهاى آموزش در خصوص ارزشهاى گفت و گو و فرهنگ صلح در برنامه درسى؛
جلسه آموزشى ملى در خصوص آموزش در علوم؛
سمپوزيوم بينالمللى در خصوص نقش رسانه در برجستهسازى تصوير اسلام در جهان؛
برگزارى نمايشگاه محصولات آيسسكو.
ضمناً آيسسكو براى سال ٢٠٠٦، شهر تاريخى اصفهان را به عنوان پايتخت فرهنگى جهان اسلامى انتخاب نموده كه برنامههاى متعددى به منظور بزرگداشت اين مناسبت در حال برنامهريزى مىباشد.
اركان فرعى آيسسكو
اين نهادها زير نظر سازمان آيسسكو فعاليت مىكنند كه مهمترين آنها عبارتند از:
فدراسيون دانشگاههاى جهان اسلام (FUIW)
فدراسيون دانشگاههاى جهان اسلام همگام با آيسسكو در خصوص دانشگاهها و موسسات آموزش عالى در جهان اسلام فعاليت مىنمايد و سعى در ايجاد همكارى و همبستگى ميان دانشگاههاى اسلامى دارد.
نهادِ اسلامى، اخلاقى علوم و فناورى (IBEST)
نهادِ اسلامى، اخلاقىِ علوم و فناورى، در خصوص ارزيابى تحقيقات علمى و نيازهاى مطابق با قوانين و اخلاق اسلامى فعاليت مىنمايد.
هدف از تأسيس اين نهاد هدايت و يكسان كردن نقطه نظرات جهان اسلام و مسلمانان در خصوص جنبههاى اخلاقى مهم و حياتى از ديدگاه شريعت اسلامى، ايجاد اتفاق نظر در زمينه موضوعات اخلاقى مربوط به علوم و فناورى، كارهاى تحقيقاتى و آمارهاى ارائه شده از سوى كميتهها و مؤسسات مربوطه در كشورهاى اسلامى، ترغيب مؤسسات آموزشى براى معرفى موازين اخلاقى در برنامههاى آموزش و پرورش و غيره مىباشد.
مركز ارتقاى سطح تحقيقات علوم آيسسكو (ICPSR)
اين مركز در بخش علوم آيسسكو قرار دارد كه هدفِ آن، حمايت از تحقيقات علمى در كشورهاى اسلامى مىباشد. اين مركز در پى تصميم اولين كنفرانس وزراى علوم و اولين نشست استراتژى توسعه علوم و فناورى در كشورهاى اسلامى در رباط تأسيس گرديد.
كليه سازمانهاى ياد شده زير نظر آيسسكو فعاليت مىنمايند.
تدوين استراتژىها
سازمان آيسسكو در جهت برنامهريزى استراتژيك براى احياى آموزش، فرهنگ و علوم در جهان اسلام مبادرت به طراحى و اجراى هشت استراتژى نموده است كه اين استراتژىها عبارتند از:
- استراتژى فرهنگى جهان اسلام؛
- استراتژى ارتقاى آموزش در كشورهاى اسلامى؛
- استراتژى توسعه علوم و فناورى در كشورهاى اسلامى؛
- استراتژى نحوه اجراى فرهنگ اسلامى در غرب؛
- استراتژى استفاده از توانايى مسلمانان در غرب؛
- استراتژى تقريب مذاهب مسلمانان؛
- استراتژى مديريت منابع آب در كشورهاى اسلامى؛
- استراتژى توسعه بيو تكنولوژى در كشورهاى اسلامى.
كميسيون ملى آيسسكو در جمهورى اسلامى ايران
جمهورى اسلامى ايران در سال ١٣٧١ در سيزدهمين اجلاس شوراى اجرايى اين سازمان شركت و حضور خود را به طور رسمى در فعاليتهاى اين سازمان اعلام نمود و در سال ١٣٧٤ با توجه به مصوبه پنجمين مجمع عمومى آيسسكو در سوريه، كميسيون ملى آيسسكو در جمهورى اسلامى ايران در وزارت آموزش و پرورش استقرار يافت. هيئت وزيران در جلسه مورخ ٨/٦/١٣٨٣ با استناد به اصل يك صد و سى و هشتم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران «آييننامه تشكيل و اداره كميسيون ملى آيسسكو در ايران» را تصويب نمود.
آييننامه كميسيون ملى از دوازده ماده تشكيل شده است. بر اساس آييننامه، كميسيون ملى آيسسكو در داخل وزارت آموزش و پرورش مستقر است و وزير آموزش و پرورش، رئيس شوراى عالى كميسيون ملى و مدير كل دفتر همكارىهاى علمى بينالمللى، دبير كل كميسيون ملى آيسسكو مىباشند.
وظايف كميسيون ملى آيسسكو
اهداف و وظايف كميسيون ملى آيسسكو در ايران در پنج مورد ذيل خلاصه مىگردد:
١. مشاركت در فعاليتهاى آيسسكو به منظور تحكيم همبستگى و تفاهمِ متقابل ميان كشورهاى عضو از طريق اجراى برنامههاى آموزشى، علمى و فرهنگى.
٢. فراهم آوردن امكانات لازم براى انديشوران، استادان و شخصيتهاى آموزشى، علمى و فرهنگى به منظور ارائه طرحها و برنامههاى مورد نياز آيسسكو.
٣. بسط و گسترش فعاليتهاى آيسسكو در جمهورى اسلامى ايران در چهارچوب سياستها و برنامههاى ملى؛
٤. ايجاد ارتباط بين سازمان آيسسكو و سازمانهاى دولتى و غير دولتى كشور كه در زمينههاى آموزشى، علمى و فرهنگى فعاليت دارند.
٥. ترغيب و حمايت از تشكيل سازمانهاى غير دولتى فعّال در امور آموزشى، علمى، فرهنگى و ارتباطات.
اركان كميسيون ملى آيسسكو: بر طبق اساسنامه، داراى چهار ركن مىباشد: شوراى عالى كميسيون ملى آيسسكو، كار گروه اجرايى، كميته تخصصى، دبيرخانه.
شوراى عالى: عالىترين مرجعِ تصميمگيرى كميسيون است و داراى اعضاى ذيل مىباشد.
- وزير آموزش و پرورش
- رئيس سازمان ملى جوانان
- معاون وزير امور خارجه
- معاون وزير علوم، تحقيقات و فناورى
- معاون وزير فرهنگ و ارشاد اسلامى
- معاون وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكى
- معاون سازمان صدا و سيما
- رئيس سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى
- رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامى
- نماينده ايران در شوراى اجرايى آيسسكو
- دبير كل كميسيون ملى آيسسكو در ايران (دبير شورا)
- چهار نفر از صاحبنظران مسايل آموزشى و فرهنگى كشور
دبيرخانه: دبيرخانه دائمى كميسيون در وزارت آموزش و پرورش - دفتر همكارىهاى علمى بين المللى - مستقر است و كليه ارتباطاتِ سازمان مركزى با وزارتخانهها و نهادهاى داخلى و بالعكس صرفاً از طريق دبيرخانه صورت مىگيرد.
دفتر منطقهاى آيسسكو در تهران
دفتر منطقهاى آيسسكو در تهران پس از تصويب در هفتمين مجمع عمومى آيسسكو (نوامبر ٢٠٠٠) و پس از امضاى موافقتنامه ميان جمهورى اسلامى ايران و سازمان آيسسكو در ژانويه ٢٠٠٣ در تهران تأسيس گرديد. دفتر منطقهاى تهران، كشورهاى افغانستان، آذربايجان، بنگلادش، برونئى دارالسلام، اندونزى، ايران، قرقيزستان، مالزى، مالديو، پاكستان و تاجيكستان را تحت پوشش قرار مىدهد.
فعاليت در زمينههاى آموزش و پرورش، علوم، فرهنگ و ارتباطات در كانون توجه و اولويتهاى اين دفتر قرار دارد و اهداف و وظايف آن عبارتند از:
- اجرا و پىگيرى برنامههاى آيسسكو در منطقه
- ايجاد ارتباط با كميسيونهاى ملى، مؤسسات، دانشگاهها، سازمانهاى غير دولتى و كارشناسانى كه در زمينه آيسسكو در سطح كشورهاى منطقه، فعاليت مىنمايند.(٢)پى نوشت:
١) دانشجوى دكترى روابط بين الملل و دبير كل كميسيون ملى آيسسكو در جمهورى اسلامى ايران.٢) براى اطلاعات بيشتر در مورد سازمان آيسسكو به سايتهاى زير مراجعه كنيد:- سازمان مركزى آيسسكو در مراكش www. Isesco. org- دفتر منطقهاى آيسسكو در تهران www. isesco - tehran. org- كميسيون ملى آيسسكو در جمهورى اسلامى ايران www. moe. ir