معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢٢

نگاهی به آثار استاد مرتضی مطهری‌(ره)

فلسفۀ اخلاق

بحث از این‌که پایه و مبنای رفتارهای اخلاقی در انسان چیست، سابقه‌ای دیرینه دارد. برخی برای اخلاق، معیارهای مادی قائل‌اند، بعضی هم به فلسفه و مبنای دینی و ارزش‌های الهی اعتقاد دارند.

استاد شهید آیةالله مطهری در کتاب ارزش‌مند فلسفۀ اخلاق، به تجزیه و تحلیل این موضوع از ابعاد گوناگون پرداخته است.

این کتاب، حاصل ١٣ جلسۀ سخنرانی استاد در زمینۀ «فلسفۀ اخلاق» است. بخش اول کتاب که بیش‌ترین مباحث را دارد، ده سخنرانی استاد شهید را در خود جای داده که در ایام ماه محرّم الحرام در سال ١٣٥١ شمسی در مسجد ارک تهران ایراد شده است. این بخش، علاوه بر فلسفۀ اخلاق، مباحثی هم دربارۀ اخلاق اسلامی دارد.

بخش دوم، از سه مبحث تشکیل شده است:

ـ اخلاق کمونیستی؛

ـ مسئلۀ خودی در اخلاق؛

ـ معیار فعل اخلاقی.

این سه بحث، حاصل سه سخنرانی است که استاد در زمان‌ها و مکان‌های مختلف داشته است.

در فصل «اخلاق کمونیستی»، مفهوم تکامل از نظر مارکسیسم و موضوع آزادی و مساوات از دیدگاه این مکتب مادی، طرح و نقد شده است.

در فصل «مسئلۀ خودی در اخلاق»، به انواع خود و خودپرستی (چه خود خانوادگی و چه خود ملّی) و نحوۀ مبارزه با آن‌ها پرداخته و فضایل اخلاقی از نگاه آیین اسلام و مکتب وحی،  بررسی شده است.

در فصل «معیار فعل اخلاقی»، با بیان تفاوت بین فعل طبیعی و فعل اخلاقی، معیارهای سرزدن فعل اخلاقی از انسان، از نظر متفکران و فلاسفۀ غربی بررسی شده است.

مطالعۀ این کتاب را که بارها از سوی انتشارات صدرا، به چاپ رسیده است، به عموم علاقه‌مندان به مباحث نظری پیرامون فلسفۀ اخلاق و معیارهای اخلاقی توصیه می‌کنیم.