معارف اسلامی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩ - مقاله برگزيده مقطع دبيرستان - نواپور محمد
مقاله برگزيده مقطع دبيرستان
نواپور محمد
مقاله برگزيده مقطع دبيرستان
امانت دارى
با استفاده از مقاله هاى آقايان:
محمد نواپور, شماره اشتراك ٣٠٠١, رضا بهارى, شماره اشتراك ١٤٥١
امانت دارى يكى از صفات برجسته انسانى است و يكى از اركان برنامه دين به شمار مى رود. خداى بزرگ در قرآن كريم, شخص امين و امانت دار را ستوده و او را در رديف مؤمنين قرار داده است.١ حضرت على(عليه السلام) مى فرمايد: (اساس اسلام, امانت دارى است.)٢
امين به كسى گفته مى شود كه اگر مالى يا چيزى به دست او سپرده شود, يا مسئوليت به او واگذار گردد و يا سرپرستى خانواده يا گروه و دسته اى را بر عهده بگيرد, در مال و ناموس ديگرى خيانت نمى كند و در كسب و كار و مسئوليتى كه بر عهده دارد, خدا را ناظر مى داند و ايمان دارد كه اگر خيانت كند, خداوند در عالم آخرت او را مجازات خواهد كرد و اگر امانت دار خوبى باشد, خداوند عمل او را بدون پاداش نخواهد گذاشت.
اهميت امانت دارى
امانت و امانت دارى, ركن مهم اخلاق و نشان دهنده دين و ايمان هر انسانى است, چرا كه لازمه امانت, راست گويى, از خود گذشتگى, شجاعت, بلند همتى و تمام صفات عالى انسانى است. از اين رو هركس امين باشد, به خدا ايمان داشته و مسلمان واقعى است.
خداوند در قرآن كريم در بيان صفات بعضى از پيامبران, عنوان (رسول امين), (ناصح امين) و يا (صادق الوعد) را آورده است كه اين تعبيرات بيانگر اهميت امانت دارى است. حضرت نوح(عليه السلام) به قومش فرمود: (من براى شما رسول امينى هستم).٣ همين تعبير را درباره حضرت هود و حضرت صالح و حضرت موسى نيز آورده است.
پيش از اسلام به پيامبر(ص) لقب امين داده بودند, زيرا مردم اموال و امانت هاى خود را نزد آن حضرت به امانت مى سپردند و ايشان آنها را به طور صحيح و سالم به صاحبانشان برمى گرداند. بعد از ظهور اسلام نيز اين لقب همچنان به وى گفته مى شد. قرآن به مردم دستور داده است كه با پيروى از انبيا, امانات را به درستى حفظ كرده و به موقع به صاحبانشان باز گردانند: (خدا به شما دستور مى دهد كه امانت را البته به صاحبانش باز گردانيد).٤ امانت در اين آيه عموميت دارد و همه امانات اعم از الهى, مردمى, مالى و غير مالى را شامل مى شود.
در آيه اى ديگر, اداى امانت و وفاى به عهد و پيمان در رديف ويژگى هاى مؤمنان بيان شده است: ([مؤمنان كسانى اند] كه امانت ها و عهد خود را مراعات مى كنند.)٥
امانت هاى الهى
دايره امانت هاى الهى وسيع است. همه مواهب عالم, امانت هاى الهى به شمار مى روند. در قرآن مى خوانيم: (به راستى كه امانت را بر آسمان ها, زمين و كوه ها عرضه داشتيم, همه از تحمل آن امتناع ورزيده و انديشه كردند تا انسان پذيرفت و انسان هم در برابر امانت بسيار ستم كار و نادان است.)٦
حضرت على(عليه السلام) مى فرمايد: (امانت الهى را بر آسمان هاى برافراشته و زمين هاى گسترده و كوه هاى به پا داشته عرضه كردند كه از آنها بلندتر و وسيع تر يافت نمى شد, اما نپذيرفتند. اگر بنا بود چيزى به دليل طول و عرض و توان مندى و سربلندى از پذيرفتن امانت سر باز زند, آنان بودند, اما از كفرالهى ترسيدند و از عواقب تحمل آن آگاهى داشتند كه ناتوان تر از آنها آگاهى نداشت و آن انسان است كه خدا فرمود: (همانا انسان, ستم كار و نادان است.)٧
در مورد امانت در آيه فوق, تفسيرهاى مختلفى وارد شده كه نشان دهنده عموميت معناى آن است و ولايت الهى, نعمت آزادى و اختيار, عقل, اعضا و جوارح و…, همه را شامل مى شود.
در برخى روايات, امانت الهى به قبول ولايت اميرمؤمنان(عليه السلام) و فرزندانش تفسير شده است. در حديثى از امام رضا(عليه السلام) مى خوانيم: (امانت همان ولايت است كه هركس به ناحق ادا كند, از زمره مسلمانان بيرون مى رود.)٨
اموال و ثروت هايى كه مردم به يكديگر مى سپارند, مقام ها و مسئوليت ها, فرزندان, دانشمندان, بزرگان, نويسندگان, وجود انسان و همه نعمت هاى مادى و معنوى او و به طور كلى تمام هستى, امانت هاى الهى هستند كه بايد در سلامت آنها كوشش كرد.
اين جان عاريت كه به حافظ سپرده دوست روزى رخــش بيـنـم و تســليـم وى كنـم
آثار امانت دارى
امانت دارى آثار فراوانى در فرد و جامعه دارد كه به چند مورد از آن اشاره مى كنيم:
١. بهره مند شدن از الطاف خداوند
امانت دارى, احساسى است خدادادى و پيروى از هرآنچه را كه خدا داده, موجب خشنودى پروردگار است كه همين رضايت و خشنودى, سبب توفيق و بهره مندى از رحمت بى دريغ الهى مى شود. امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد: (تا زمانى كه مردم سه عمل را انجام دهند, پيوسته در رحمت الهى هستند: ١. به همديگر محبت كنند; ٢. امانت دار باشند; ٣. اعمال و رفتار آنها با حق و حقيقت موافق باشد.)٩
سرنوشت رزق و روزى و استفاده از نعمت هاى الهى, در گرو امانت دارى است. اسحاق بن عمار مى گويد: (هيچ گاه با امام صادق(عليه السلام) خداحافظى نكردم, مگر اين كه ما را به دو خصلت سفارش فرمود: ١. راست گويى; ٢. رعايت امانت نسبت به نيكوكار و بدكار; به درستى كه اين دو عمل, كليد رزق و روزى است.)١٠
پيامبر گرامى اسلام(ص) نيز فرمودند: پيوسته امّت من در خير و خوبى اند, مادامى كه به يكديگر خيانت نكنند و امانت را برگردانند و زكات را بپردازند; وقتى چنين نكنند, به قحطى و سخت روزى و خشك سالى گرفتار آيند.)١١
امانت دارى باعث آرامش روحى و روانى و اطمينان در افراد و جامعه مى شود.
٢ . دوام دوستى ها
امانت دارى, از تنش ها و كدورت ها و بدبينى ها جلوگيرى مى كند. كسى كه اين خصلت را در فردى مشاهده كند, به دوستى با او اميدوار مى گردد, چرا كه در تمام حالات به وفادارى و تعهد به پيمان ها اطمينان دارد.
٣ . ترويج صدق و پاكى
امانت دارى سبب ترويج صدق و پاكى در فرد و جامعه است و بنيان جامعه را براساس صداقت و پاكى پايه ريزى مى كند. پيامبر(ص) مى فرمايد: (وقتى در برادر خود سه صفت ديدى, به او اميدوار باش: حيا و امانت و راستى. و اگر اين صفات را ندارد, به او اميدى نداشته باش.)١٢
سخن آخر اين كه امانت حق الناسى است كه هر فرد مسلمان بايد به انجام آن جدى باشد و بداند كه سعادت در دنيا و آخرت و عبور از پل صراط, با قبولى در اين امتحان ممكن خواهد بود. نبى مكرم اسلام(ص) مى فرمايد: (صله رحم و امانت, در روز قيامت به صورت دو فرشته اطراف پل صراط مى گردند و مردى را كه صله رحم و اداى امانت كرده نمى گذارند در آتش دوزخ بيفتد.)١٣
پى نوشت ها:
١. مؤمنون(٢٣) آيه ٨.
٢. غررالحكم و درر الكلم, ج٤, ص٤٧.
٣. شعرا(٢٦) آيه ١٠٧.
٤. مؤمنون(٢٣) آيه٨.
٥. نساء(٤) آيه٥٨.
٦. احزاب(٣٣) آيه٧٢.
٧. نهج البلاغه, خطبه ١٩٩.
٨. تفسير برهان, ج٣, ص٣٤١; تفسير نمونه, ج١٧, ص٤٥٥.
٩. بحارالانوار, ج٧٥, ص١١٧.
١٠. سفينة البحار, ج١, ص١٦١.
١١. بحارالانوار, ج٧٢, ص١٧٢.
١٢. نهج الفصاحه, ص٣٩.
١٣. بحارالانوار, همان, ص١١٧.