پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - ماهوارههاى خصوصى و تبعات عمومى - شیرودی مرتضی
ماهوارههاى خصوصى و تبعات عمومى
شیرودی مرتضی
در حال حاضر، بيش از ده شركتخصوصى از پنج كشور جهان، ماهوارههاى غير نظامى خود را در مدار زمين قرار دادهاند. اين اقدام، مسائل تازهاى را در عرصه تصاوير و صنعت ماهوارهاى به همراه آوردهاست; از جمله:
١. دسترسى بخش خصوصى به تصاوير ماهوارهاى، از يك سو، به ايجاد كانونهاى جديد قدرت، يا حداقل انتقال بخشى از قدرت از دولتها به شركتها انجاميد، و از سوى ديگر، اين شركتها را قادر ساخته است تصاوير ماهوارهاى را در اختيار كشورهايى كه تا كنون از آن بىبهره بودهاند، قرار دهند، تا از آن براى توسعه اجتماعى سود برند. در عوض هم، بازيگران كشورى و يا غير كشورى در عرصه بينالمللى مىتوانند، با استفاده از تصاوير ماهوارهاى، فعاليتهاى ديگر كشورها يا شركتها را زير نظر داشته و يا احيانا آنها را منتشر كنند.
٢. تصاوير ماهوارهاى كه اغلب از درجه دقت، وضوح و شفافيتبالايى برخوردارند، هم داراى اثرات مفيد و هم داراى اثرات منفىاند . اطلاع از در حال شكلگيرى فجايع انسانى و زيست محيطى و تلاش براى جلوگيرى و يا مهار آن از اثرات مثبت تصاوير ماهوارهاى است. جاسوسى صنعتى، جمعآورى اطلاعات غير مجاز، طراحى حملات تروريستى و يا طراحى عمليات نظامى از آثار منفى تصوير بردارى هوايى است. دسترسى گروههاى تروريستى به اين تصاوير كار مشكلى نيست; زيرا ماهوارههاى شخصى در اختيار بخش خصوصى قرار دارد، و هر كس يا گروه كه بتواند بهاى تصاوير را بپردازد، مىتواند به اين تصاوير دست رسى يابد.
٣. تلاش براى كنترل و محدود كردن دسترسى به تصاوير ماهوارهاى به دلايل زير غير ممكن است:
الف. پس از جنگ سرد، و يا توسعه فناورى، كاربردهاى نظامى، غير نظامى و تجارى تصاوير ماهوارهاى چنان گسترش يافته است كه صنعت ماهوارهاى را به اركان توسعه صنعتى تبديل كرده است. به همين دليل، دارندگان اين تصاوير به فكر استفاده از آن در صنايع بومى، سنجش از راه دور افتادهاند.
ب. كشورها و شركتهاى دارنده تصاوير ماهوارهاى، از نظامهاى سياسى مختلف و از سيستمهاى حقوقى متعدد برخوردارند، لذا به نظر مىرسد، دستيابى به موافقت نامههاى چند جانبه كنترل و محدود سازى تصاوير ماهوارهاى غير ممكن است.
٤. در دست رس بودن تصاوير ماهوارهاى دقيق، به مخفى كردن بيشتر و انجام اقدامات خدعهآميز براى گمراه ساختن ماهوارههاى ديگر يا ديگر صاحبان تصاوير ماهوارهاى، منتهى مىشود. به اين معنا كه چون تصاوير ماهوارهاى، امتيازات قابل توجهى را در اختيار مىگذارند، كشورها و شركتها مايلاند از آن براى گمراه كردن رقبا و مخالفان محلى، منطقهاى و جهانى استفاده كنند. همچنين مديريتبحرانهاى مختلف را به علت عدم اعتماد به اطلاعات ماهوارهاى و يا فقدان اطلاعات درست ماهوارهاى با مشكل مواجه مىكند.
٥. اگر چه مىتوان به كمك تصاوير ماهوارهاى دقيق، از نقل و انتقال نيروها در سطح وسيع، گورهاى دسته جمعى و از فرايند نابودسازى جنگلها و... آگاه شد، ولى اين تصاوير نمىتوانند اطلاعاتى در خصوص انگيزههاى نيروهاى در حال جابهجايى، هويت اشخاص مدفون شده در گورهاى دسته جمعى و يا چگونگى و راهحلهاى متوقف ساختن جنگلزدايى ارائه كنند. براى فهم انگيزه جابهجايى نيروها، شناسايى اشخاص به خاك سپرده شده و دستيابى به چگونگى توقفسازى جنگلها و... نياز به اطلاعات تكميلى است كه از عهده ابزارهاى ديگر برمىآيد.
٦. تحليل و تفسير تصاوير ماهوارهاى بسيار مشكل است. از اين رو، ارائه آموزش كافى براى تحليل گران تصاوير ماهوارهاى مورد نياز است. البته اين آموزش طولانىمدت است; زيرا، سالها طول مىكشد تا شخصى بتواند از مهارت لازم براى استخراج اطلاعات مورد نياز از تصاوير ماهوارهاى برخوردار شود. بنابراين، تحليل گران كم تجربه بيش از آن كه اطلاعات درست استخراج كنند، اطلاعات غلط ارائه مىكنند. تحليل گران تصاوير ماهوارهاى هم بايد در ابتدا آموزشهاى طولانى ببينند و هم در طول خدمت، آموزشهاى مستمرى داشته باشند. البته نقش تجربه در افزايش كارآمدى تحليلگران تصاوير ماهوارهاى، نبايد ناديده گرفته شود. به هر روى، از يك تحليلگر نقل و انتقال نيروهاى زمينى نمىتوان انتظار داشتيك شبه به عنوان تحليلگر تصاوير آزمايشهاى هستهاى يا مسائل زيست محيطى درآيد.