پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - آسيبشناسى اجتماعى در محيطهاى دانشجويى
آسيبشناسى اجتماعى در محيطهاى دانشجويى
حامد عسگرزاده
روند رو به رشد ناهنجارىها تا آنجا گسترش يافته كه جامعهشناسان از دهه ٨٠ شمسى به عنوان دهه بحرانهاى اجتماعى نام مىبرند. اين چالشهاى پر مخاطره براى ادامه حيات حاكميت كه در حوزههاى ديگر و از جمله اقتصاد و سياستخارجى هم با ترديدها و تهديدهاى پرشمار روبروست، بسيار تعيين كننده خواهد بود. در واقع ذهن دولتمردان و سياستمداران ايرانى در دهه ٨٠، علاوه بر بيكارى و تورم و تهديد مرزها، به شدت درگير بزهها و آسيبهاى اجتماعى نظير سرقت، روسپى گرى، اعتياد، شرب خمر و... خواهد بود و اين قطعا هزينههاى سياسى، اجتماعى و اقتصادى سنگينى بر ملت و حكومت تحميل مىكند.
در اين ميان اگرچه كارشناسان و برخى مسئولان واقع بين، از دلايل بروز چنين وضعى سخن مىگويند و وضعيت جوانان را به طور اخص محور بحث قرار مىدهند، ولى به نظر مىرسد هنوز وضعيتيك غده چركى مورد بررسى قرار نگرفته است: خوابگاههاى دانشجويى. متاسفانه ساختار و مناسبات حاكم بر خوابگاههاى دانشجويى به عنوان مكانى كه پذيراى حدود ٢٠٠ هزار جوان در حال تحصيل و به شدت آسيبپذير است، يك عامل مؤثر در انحراف ذهنى دانشجويان محسوب مىشود.
دليل اين مدعا نيز مواضع تحليلى و آمارهاى برخى مقامهاى مسئول است كه به عنوان نمونه تاييد مىكنند مصرف مواد مخدر و اقدام به خودكشى در خوابگاههاى دانشجويى رو به ازدياد است. به اين ترتيب مىتوان گفت فضاى محدود خوابگاههاى دانشجويى و كمبود امكانات مناسب در اين اماكن، علاوه بر سلب آرامش و تفكر از دانشجو، او را به عنوان قشر مؤثر در تحولات و حيات كشور، به سوى رفتارهاى حاشيهاى و ناهنجار سوق مىدهد.
جمعى از دانشجويان ساكن در خوابگاههاى دانشگاه علوم پزشكى قزوين با ابراز نارضايتى از ميزان امكانات و تجهيزات موجود در اين اماكن اقامتى مىگويند: نبود مركز فوريتهاى پزشكى ويژه خوابگاهها، كيفيت غذاى دانشكده، خرابى مداوم اغلب تجهيزات و كوتاهى در تعمير به موقع آنها و... از جمله شرايط نامطلوب اين مكانها به شمار مىرود. دانشجويان دختر علاوه بر مشكلات فوق، از سختگيرى در نحوه پوشش خوابگاهى گله مندند.
سعيده آرش، با اشاره به نبود مركز فوريت پزشكى ويژه خوابگاهها مىگويد: چنانچه كسى در خوابگاه بيمار شود، بايد خود اقدام كند. اين بىتفاوتىها در سال ٨٠ باعثخسارت جبران ناپذيرى براى يكى از دانشجويان شد.
سارا لواسانى، دانشجوى ترم ششم با اشاره به نحوه برخورد نگهبانها با دانشجويان مىگويد: جا دارد اين افراد قبل از به كارگيرى در اين شغل، آموزشهاى لازم و نحوه برخورد با دانشجو را فرا بگيرند.
اكرم امانى، دانشجوى سال سوم با اشاره به اين كه هر ١٥ اتاق يك گوشى تلفن دارد، مىگويد: كمبود خطوط تلفن در نحوه ارتباط با خانوادهها از مشكلات جدى دانشجويان است. با توجه به اين محدوديت، بايد دستكم تعداد تلفنهاى كارتى و سكهاى در خوابگاهها افزايش يابد.
مهرى شعبانى، دانشجوى سال پنجم نيز مىگويد: سيستمهاى گرمايى و سرمايى در فصلهاى تابستان و زمستان در اين خوابگاهها عكس هم عمل مىكنند!
فرشته آرمين، دانشجوى سال چهارم با تاكيد بر سهلانگارى مسئولان در تعمير وسايل، تاكيد مىكند: هر زمان كه تجهيزات در خوابگاهها به هر علتى كارايى خود را از دستبدهد، تا راه اندازى مجدد، دانشجويان عذاب فراوانى را متحمل مىشوند.
على شمسهاى، دانشجوى سال دوم از چكه كردن و ريزش سقف اتاقها و نشت گاز و... گلايه دارد و از مسئولان خواستار رسيدگى است.
شهروز ميرزاپور، دانشجوى سال اول مىگويد: به نظر من عمدهترين مشكل پسران خوابگاه، نبود محل فروش مواد غذايى و تعطيلى غذاخورى در روزهاى تعطيل است; ولى دانشجويان دختر اين معضل را كمتر احساس مىكنند.
حميده رضايى، دانشجوى سال سوم در مورد سختگيرىهاى داخل خوابگاهها معتقد است: در محوطه خوابگاه نامحرم نيست و نگهبانها نيز بدون اطلاع وارد اتاقها نمىشوند. لذا اين همه محدوديت در نحوه پوششها ضرورتى ندارد.
ماندانا كرمخانى، دانشجوى سال اول نيز خواستار برقرارى نظم و مقررات درايجاد سر و صدا به خصوص درساعتهاى پايانى شب است كه آرامش دانشجويان در حال مطالعه يا در حال خواب را سلب مىكند.
دانشگاه علوم پزشكى استان قزوين چهارخوابگاه براى خواهران و سه خوابگاه براى برادران دارد.
دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامى تربتحيدريه تقاضا دارند به آنچه كه آن راوضعيت نابسامان در اين واحد آموزشى مىخوانند، رسيدگى شود. جمعى از دانشجويان خاطرنشان كردند: كمبودهايى همچون كيفيتبد خوابگاه و غذا، فقدان فضاى سبز و امكانات ورزشى و فقدان پايگاه اينترنت در دانشگاه تربتحيدريه، مشهود است. حاج ابوالحسن، در اين باره مىگويد: مشكلاتى همچون كمبود تجهيزات در آزمايشگاه و كيفيت نامطلوب سلف سرويس را به اطلاع مسئولان رساندهايم، اما آنها در جواب، نبود اعتبار را بهانه مىكنند. نبايد به بهانه خوابگاهى كه با پول ما دانشجويان ساخته شده است، از ديگر خدمات محروم شويم. وى در ادامه مىگويد: خوابگاه فقط براى خانمها ساخته شده است و پسران در طبقه فوقانى يك پاساژ كه وضعيت اسفبارى دارد، سكونت دارند .
دانشجوى ديگرى به نام احسان حزين، با بيان اينكه براى ٧٠ دانشجوى ساكن در خوابگاه، فقط دو حمام وجود دارد، مىافزايد: از هر دانشجو ماهيانه ١٠٠ هزار ريال دريافت مىشود و در هر اتاق پنج نفر سكونت دارند.
تعدادى از دانشجويان دختر نيز مىگويند: با وجود آنكه نبود آب سرد و مزاحمت موشها در خوابگاه را به اطلاع مسئولان دانشگاه رساندهايم، اما اقدامى در رفع آن صورت نگرفته است.
جمعى از دانشجويان دختر دانشگاههاى بافق، ضمن ابراز نارضايتى از وضعيتخوابگاههاى خود، خواستار توجه مسئولان به مشكلاتشان هستند. كوچك بودن و نبودن امكانات لازم در خوابگاه، مقررات سختگيرانه براى دختران دانشجو، قطع تلفن خوابگاه در ساعاتى از شبانه روز، شلوغى خوابگاه و نبود سيستم مناسب روشنايى و نيز فقدان تجهيزات سرد و گرم مناسب، از جمله مشكلات عنوان شده از سوى دانشجويان است.
اكرم عليارى، دانشجوى رشته روانشناسى دانشگاه پيام نور مىگويد: خوابگاههاى دانشجويى بسيار شلوغ است و اتاقهاى آن از ظرفيت لازم برخوردار نيستند. در اتاقى كه ظرفيت آن حدود سه تا چهار نفر است، ١٠ دانشجو زندگى مىكنند و ما جايى براى نگهدارى وسايل خود نداريم.
فاطمه زارع، ديگر دانشجوى غير بومى دانشگاه پيام نور مىگويد: حتى امكانات خوابگاهها هم نامناسب بوده و براى مثال عمر مفيد اغلب يخچالهاى موجود در خوابگاهها سپرى شده و از رده خارج هستند. اين خوابگاهها از نور مناسب برخوردار نيستند و از وسايل گرمكننده و سرد كننده هم بىبهرهاند.
دانشجوى ديگرى مىگويد: به مسئولان دانشگاه بگوييد تلفن را قطع نكنند. متاسفانه اين وسيله ارتباطى بعد از ساعت ٢١ شب قطع مىشود. دانشجويى كه با هدف ارتقاى سطح علمى و پيشرفت تحصيلى از خانواده خود دل كنده و به ديار غربت قدم مىگذارد بايد از امكانات لازم برخوردار باشد.
شوراى عالى انقلاب فرهنگى، سياستهاى فرهنگى - اجتماعى بهينهسازى وضع خوابگاههاى دانشجويان كشور را به تصويب رساند. اين سياستها از پنج مؤلفه: برنامههاى فرهنگى - اجتماعى، مديريت و نظارت، اقتصاد، خدمات و رفاه و توسعه خوابگاهها تشكيل شده است.
ايجاد هماهنگى و همكارى دستگاههاى ذىربط در امر سياستگذارى، برنامهريزى امور اجرايى و نظارتى به منظور توسعه و بهبود وضعيتخوابگاههاى دانشجويى، احيا، حفظ و ترويج فرهنگ اسلامى در محيطهاى خوابگاهى با استفاده از روشهاى كارآمد نظارتى و مديريتى، از اهداف اين سياستهاست. همچنين ايجاد زمينه مساعد براى ارتقاى سطح آگاهىها، توانمندىها و كشف استعدادهاى دانشجويان از طريق فعاليتهاى فرهنگى و اجتماعى در محيط خوابگاهها و فراهمسازى شرايط و تسهيلات مناسب اقتصادى، رفاهى و خدماتى براى استفاده دانشجويان در خوابگاهها، از ديگر اهداف اين سياستهاست.
شوراى عالى انقلاب فرهنگى، سياستهاى فرهنگى - اجتماعى بهينهسازى وضعيتخوابگاههاى دانشجويان دختر را نيز تصويب كرد. اين سياستها با هدف احيا، حفظ و ترويج فرهنگ اسلامى در محيطهاى خوابگاهى و ايجاد زمينههاى مساعد براى ارتقاى سطح آگاهىها و توانمندسازى دانشجويان دختر در محيط خوابگاهها و فراهم كردن شرايط و تسهيلات مناسب اقتصادى و رفاهى لازم در خوابگاهها تدوين شده است.
مصطفى معين، وزير علوم: به طور ميانگين دو تا سه برابر استاندارد در اتاقهاى خوابگاهها دانشجو داريم. تنها پاسخگوى ٤٠ درصد از نيازهاى دانشجويان ساكن خوابگاهها هستيم. در يك اتاق ٦ الى ٨ مترى، حدود ٧ الى ١٠ دانشجو زندگى مىكنند.
غلامرضا ظريفيان، معاون وزير علوم، مىافزايد: ١٢٠ هزار دانشجوى دانشگاههاى دولتى كه در خوابگاهها ساكن هستند، با مشكلات فراوانى مانند تراكم بيش از حد خوابگاهها مواجهند. اين موضوع به عنوان يك آسيب، بايد مورد توجه قرار بگيرد.
على غياثى، مدير كل خوابگاههاى دانشگاه تهران: خوابگاه دانشگاه تهران در گذشته اردوگاه سربازان امريكايى بوده و از ابتدا خوابگاه نبوده است. كيفيت امكانات اين خوابگاه، بسيار پايين است. فرسوده بودن سيستم آب و فاضلاب و برق، مشكلات اساسى ايجاد كرده است.
على محدث، مدير كل امور دانشجويان داخل كشور: متاسفانه تنها ٣٠ درصد نياز يك دانشجو در خوابگاه تامين مىشود. به طور طبيعى يك دانشجو بايد ١٢ متر فضا در اختيار داشته باشد. حال آن كه ما نصف اين فضا را براى او فراهم كردهايم.
پنج جوان ١٨ تا ٢٥ ساله به جرم تجاوز به عنف محكوم به اعدام مىشوند. مطبوعات از آنها به عنوان كركس نام مىبرند و براى مجازاتشان لحظهشمارى مىكنند. سرانجام در يك روز پاييزى و در دو نقطه از تهران، كركسها به دار آويخته مىشوند. افكار عمومى كمى آرام مىگيرد و چند روز بعد، روزنامهاى كه پيشينه كركسها را مىكاود، تصريح مىكند: يكى از كركسها پيش از اين دانشجو بوده است.
اين روزنامه ننوشت تحت تاثير چه شرايطى يك كبوتر تبديل به كركس مىشود. راستى آيا محيط خوابگاهها با كاستىهاى غيرقابل تحمل و فضاى روانى نامناسب نمىتواند ضمير پاك كبوتران را آلوده به پلشتى و خوى كركسان كند؟