پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزیده تحولات جهان - ارکان مائده
برگزیده تحولات جهان
ارکان مائده
توافق احزاب سياسى عراق
نورى المالكى، نخست وزير: پس از هشت ماه بن بست سياسى در عراق احزاب سياسى اين كشور براى تشكيل دولت به توافق رسيدند. براساس اين توافق تدابيرى صورت مىگيرد كه هيچ حزب، فرد يا گروهى نمىتواند از قدرت و اختيارات خود سوء استفاده كند.
روز ١١ نوامبر در عراق روز پايان بحران سياسىاى بود كه بعد از انتخابات پارلمانى ماه مارس در اين كشور بوجود آمده بود. المالكى، نخست وزير، طالبانى رئيس جمهور و اسامه النجيفى (عضو ائتلاف العراقيه) به رياست مجلس انتخاب شدند. اكنون نخست وزير يك ماه فرصت دارد تا كابينه را تشكيل دهد و به اين بحران سياسى خاتمه دهد. در همين راستا رئيس جمهور ايالات متحده از اين توافق ابراز خوشنودى كرد. وى كه در اجلاس بينالمللى گروه بيست در سئول شركت داشت در يك كنفرانس خبرى گفت: توافق درباره اشتراك قدرت ميان احزاب عراقى نقطه عطف ديگرى در روند توسعه دموكراسى در آن كشور و بازتاب اراده مردم عراق بوده است. يك مقام كاخ سفيد هم اظهار داشت؛ توافق احزاب عراقى، حاصل مذاكرات داخلى عراق بوده است.
بن بست سياسى براى تشكيل دولت در عراق هشت ماه به طول انجاميد. در اين مدت جريانهاى سياسى عراق به دو جناح اسلامگراى شيعه به جز اياد علاوى، ابراهيم جعفرى، احمد چلبى از ادامه نخست وزيرى المالكى در عراق حمايت مىكردند اما جناحى كه از عربهاى سنى و همچنين سكولارهاى شيعه به دنبال نخست وزيرى اياد علاوى تشكيل شده بود، با نخست وزير المالكى مخالفت مىكردند. در اين مدت مالكى توانست حمايت سنى مذهبىها به رياست علاوى را به دست آورد و مجدداً به نخست وزيرى برسد.
قبل از تشكيل دولت در روز ١١ نوامبر در اربيل كردستان عراق نشستى به منظور حل بحران سياسى موجود برگزار شد كه براى اولين بار بعد از انتخابات پارلمانى سياستمداران ارشد عراقى در كنار يكديگر جمع شدند. اما در اين نشست نتيجه چندان موفقى حاصل نشد. بعد از اين اجلاسيه بود كه دادگاه فدرال عراق به پارلمان دستور داد تا بر سر تشكيل دولت چه مشاركتى و چه اقليتى تا يك هفته به توافق برسند. لذا در نشست روز پنجشنبه ١١ نوامبر پارلمان تشكيل شد و نخست وزير، رئيس جمهور و رئيس مجلس انتخاب شدند. دادگاه عالى فدرال اعلام كرده بود كه اگر سياستمداران به توافق نرسيدند دولت را بدون حضور آنها تشكيل خواهند داد. به اين ترتيب نورى المالكى و ايادعلاوى از ترس اينكه دولتى بدون حضور آنها تشكيل شود به توافق رسيد. دو جريان قدرتمند عراق به نقطهاى رسيدند كه فهميدند بايد در دولت قدرتمند ملى عراق با هم مشاركت داشته باشند (به نقل از سايت ديپلماسى ايرانى). اين مشاركت باعث مىشود كه قدرت از دست آنها خارج نشود هرچند كه تحت كنترل و نظارت باشند.
در اولين جلسه پارلمان شمارى از نمايندگان ائتلاف العراقيه در اعتراض به روند پاكسازى اعضاى پيشين حزب بعث از صحنه سياسى عراق، اقدام به ترك پارلمان كردند و جلال طالبانى بدون حضور اين ائتلاف به رياست جمهورى انتخاب شد. در اين جلسه وى طى سخنانى ضمن مكلف كردن مالكى، نخست وزير به تشكيل دولت جديد، از تلاش براى همكارى عراق با تمامى كشورهاى منطقه و جهان خبر داد. در اين نشست علاوى به عنوان رئيس شوراى ملى سياستگذارى استراتژيك عراق انتخاب شد. در همين راستا، مقامات كاخ سفيد العراقيه را از اجزاى اصلى دولت جديد عراق دانستند و اعلام كرد؛ مذاكرات سياسى براى انتخاب معاونت رياست جمهورى، معاونت نخست وزيرى و بيش از ٣٠ عضو كابينه ادامه خواهد داشت. شبكه العراقيه اعلام كرد باراك اوباما به علاوى قول داد تا كارى كند كه حرفش در عراق خريدار داشته باشد (به نقل از سايت ديپلماسى ايرانى) به اين ترتيب نهاد تحت رياست علاوى قرار است وظيفه نظارت و كنترل نخستوزير را به عهده داشته باشد و قدرت وى را محدود كند. به اين ترتيب نخست وزير در رابطه با موضوعات مهمى چون قراردادهاى صلح و جنگ و يا تصميم به جنگ، تصميم سياستهاى استراتژيك، خريدهاى نظامى بالا و مسائل امينى به تنهايى نمىتواند تصميم بگيرند. در توافق احزاب سياسى براى تشكيل دولت نمىتوان نقش كشورهاى همسايه عراق را ناديده گرفت. در همين راستا، به نقل از شبكه خبرى بى بى سى مقامات ايرانى هميشه تلاش مىكردند شيعيان عراقى را در كنار المالكى قرار دهند اما گروه فضيلت و مجلس اعلا به اين خواسته ايران جامه عمل نپوشاندند. آنها با نخست وزيرى مالكى مخالف بودند و برخى از اعضاى اين مجلس معتقد بودند حضور مالكى در قدرت يعنى مرگ مجلس اعلاء، مجلسى كه در پنج سال گذشته با وجود داشتن بيشترين كرسىهاى پارلمانى به مالكى، معاون حزب الدعوه كه اين حزب در پارلمان كرسىهاى زيادى هم نداشت فرصت داد تا چهره شناخته شدهاى شود اما اكنون با نخست وزيرى وى مخالفت مىكنند. به اين ترتيب است كه مالكى مجدداً به قدرت رسيد. اما با تشكيل نهاد شوراى ملى قدرت نخست وزيرى محدود است و وى اختيارات زيادى ندارد و اين امر نشان مىدهد كه فشارهاى ايران چندان مؤثر نبوده است و مالكى از قدرت خيلى بالائى برخوردار نيست.
سفر آسيايى باراك اوباما
گسترش همكارىهاى اقتصادى و نظامى با هند: رئيس جمهور ايالات متحده امريكا پس از آنكه در انتخابات ميان دورهاى مجالس نمايندگان، كنترل كامل كنگره را از دست داد وارد بمبئى شد. گفته مىشود اين سفر به منظور گسترش بيشتر فعاليتهاى تجارى شركتهاى امريكايى در آسيا صورت گرفته است.
باراك اوباما به منظور يك سفر ده روزه به هندوستان، اندونزى، كره جنوبى و ژاپن واشنگتن را ترك كرد. در اين سفر كه طولانىترين سفر اوباما در دوران رياست جمهورىاش گفته شده است، ٢٠٠ تن از مديران شركتهايى چون بوئينگ و جنرال الكتريك، صنعتگران و كارشناسان اقتصادى، نظامى وى را همراهى مىكردند. در اين سفر رئيس جمهور ايالات متحده اهدافى چون توسعه تجارى با كشورهاى مهم آسيايى و ايجاد اشتغال براى مردم امريكا را دنبال كرد.
باراك اوباما پس از آنكه در انتخابات ميان دورهاى به دليل نارضايتى مردم از شرايط اقتصادى از جمهوريخواهان شكست خورد راهى آسيا شد. وى سفرش را با هندوستان كه بعد از چين و ژاپن سومين اقتصاد بزرگ آسيا است شروع كرد. اوباما ابتدا به بمبئى، پايتخت مالى هند رفت و از محل انفجارهاى تروريستى در هتل تاج محل ديدار و به كشته شدگان اين حادثه تروريستى اداى احترام كرد. وى در بمبئى با شركتهاى بزرگ اقتصادى و نظامى هند قراردادهاى هنگفتى را امضا كرد. براساس اين قراردادهاى نظامى شركتهاى نظامى امريكا چون بوئينگ و لاكهيد قرار است هواپيماهايى به هند بفروشند. لازم به يادآورى است كه در بازار تسليحاتى هند، روسيه موقعيت برترى دارد و اكنون امريكا سعى كرده موقعيت خود را در اين بازار بالا ببرد. حجم معاملات تجارتى امريكا و هند بيش از ٤٠ ميليارد دلار در سال است. اين حجم از معاملات تجارى امريكا و هندوستان يك دهم حجم معاملات تجارى واشنگتن و پكن مىباشد. اما در سفر اوباما حجم معاملات تجارى دهلى با واشنگتن دوبرابر خواهد شد. گفته مىشود اين قراردادهاى تجارى نزديك به ٥٠ هزار شغل در ايالات متحده ايجاد خواهد كرد. اما برخى از تحليل گران سياسى معتقدند كه انگيزه زياد امريكايىها براى فروش كالاهاى خود در هند، الزاماً به معناى دستيابى به موفقيت نيست چرا كه دو كشور براى شركت اقتصادى و تجارى بايد اختلافات خود را در پارهاى از مسائل حل و فصل نمايند. اوضاع افغانستان، بحث تجارت و محيط زيست و برنامه هستهاى هند كه خواهان پيوستن به گروه تأمينكننده هستهاى و عضويت رسمى در باشگاه هستهاى جهان است با منافع واشنگتن در تعارض مىباشد (به نقل از سايت تابناك). امريكا براى اينكه بتواند از افغانستان خارج شود سياست گفتوگو با طالبان كه مورد رضايت و حمايت كرزاى هم مىباشد در پيش گرفته است. اين امر به نظر مىرسد در دراز مدت به نفع پاكستان و به ضرر هندوستان باشد. برخى از تحليلگران معتقدند كه نقش بازسازى هند در افغانستان و توسعه دموكراسى و كمك به نيروهاى ائتلاف بينالمللى مىتواند نقش مهمى داشته باشد اما از همه مهمتر آنكه هند در منطقه آسيا حتى مىتواند كنترل منطقه جنوبى چين را نيز به عهده داشته باشد (به نقل از سايت خبر آن لاين).
در اين سفر، رئيس جمهور ايالات متحده از تلاش هند براى عضويت دائم اين كشور در شوراى امنيت حمايت كرد، البته بدون حق وتو. اين حمايت با استقبال چين و آلمان و انتقاد شديد اسلامآباد روبرو شد. مقامات پاكستان معتقدند نحوه برخورد هند با همسايگانش و سياست اين كشور در كشمير، تلاش هند براى پيوستن به اعضاى دائم شوراى امنيت سازمان ملل متحد را بىاعتبار مىكند. به نظر مىرسد حمايت واشنگتن از دهلى نو يك اقدام سمبليك است. به عضويت دائم درآمدن در شوراى امنيت كار پيچيدهاى است و اين امر نمىتواند به سادگى به واقعيت بپيوندد به اين دليل كه پنج عضو دائم شورا داراى حق وتو مىباشند و مىتوانند عضويت هند را وتو كنند.
شركت در دو اجلاسيه مجمع همكارى اقتصادى آسيا - اقيانوس آرام (APEC) در يوكوهاماى ژاپن و اجلاسيه گروه جى ٢٠ در سئول كره جنوبى از ديگر برنامههاى باراك اوباما در اين سفر آسيايى بود. جف بيدر، مدير ارشد كاخ سفيد در امور آسيا گفت كه شركت اوباما در اين دو نشست بازتابى از تأكيد وى بر ارزش نهادهاى چندجانبه در منطقه است و يكى از اجزاى مركزى سياست خارجى ايالات متحده را تشكيل مىدهد. در همين راستا بن رودز، معاون مشاور امنيت ملى در امور راهبردى امريكا اظهار داشت كه آسيا در مركز سياست خارجى امريكا قرار دارد زيرا اين قاره در زمينه نياز به متوازن ساختن رشد جهانى از طريق صادرات ايالات متحد براى رونق اقتصادى مردم امريكا اهميتى بنيادين دارد و اين قاره همچنين در زمينه توقف خط گسترش سلاحهاى هستهاى و تروريسم براى امنيت امريكا داراى اهميتى اساسى است. به همين دليل مىتوان گفت سفر اوباما به آسيا در راستاى اهميت اقتصادى اين قاره چه در بازارهاى تجارى و چه در بازارهاى نظامى آن صورت گرفته است.
استفان كافمن عضو هيأت تحريريه America.gov مىنويسد: سفر اوباما به اين چهار كشور »پيامى قوى است كه دموكراسى توانايى رشد در آسيا دارد و در دموكراسىهاى رو به ظهور نيز مانند كشورهاى كاملاً دموكراتيك توسعه اقتصادى قوى مىتواند رخ دهد«.
توازن در مناسبات واشنگتن با دهلى و پكن و ايجاد رقابت كاذب تسليحاتى ميان اين دو يكى ديگر از اهداف سفر اوباما به منطقه آسيا است. اختلافات امريكا با چين بر سر سياستهاى ارزى پكن (پايين نگه داشتن ارزش يوان در برابر دلار) همچنان ادامه دارد. گسترش فروش كالاى ارزان چينى باعث نفوذ اقتصادى روزافزون اين كشور در جهان شده است. به همين دليل واشنگتن قصد ايجاد يك محور ضدچينى در منطقه را دارد كه تاكنون ويتنام، كره جنوبى و ژاپن را شامل مىشده. اكنون امريكا با بستن قراردادهاى تجارى با هند در راستاى محدود ساختن و تضعيف بازارهاى تجارى چين و ايجاد يك رقيب قدرتمند اقتصادى در آسياى جنوب غربى در مقابل اين كشور، هند را به اين محور اضافه خواهد كرد(به نقل از سايت ديپلماسى ايران). ايجاد توازن در مناسبات ايالات متحده با هند و پاكستان هم از اهداف ديگر رئيس جمهور امريكا در اين سفر بود. امريكا خواهان توازن در مناسباتش با اسلامآباد و دهلى نو است. واشنگتن قصد دارد از افغانستان خارج شود و معتقد است ايجاد ثبات در افغانستان جز از طريق تعامل با هند و پاكستان امكانپذير نيست. به همين دليل واشنگتن تلاش مىكند در اين شبه قاره حالتى از توازن در مناسبات اسلام آباد و دهلى ايجاد كند. البته هندىها از رابطه گسترده پاكستان با امريكا راضى نيستند. در همين حال، سفر رئيس جمهور امريكا به هند باعث ناخرسندى پاكستان شد. اوباما در اين سفر از نحوه مبارزه پاكستان با تروريسم داخلى انتقاد كرد. وى اظهار داشت سرعت پيشرفت در اين زمينه در حد انتظار امريكا نبوده است. اوباما همچنين از هند و پاكستان خواست گفتوگوهاى دو جانبه را شروع كنند. وى افزود هند بيش از هر كشور ديگرى از موفقيتهاى پاكستان در مبارزه با تروريسم منتفع خواهد شد. هند و پاكستان دو رقيب هستند كه در مسائلى چون كشمير با يكديگر اختلاف دارند. به اين ترتيب ايجاد اشتغال، توازن در روابط هند با پاكستان و افزايش قدرت اقتصادى و سياسى هند در برابر چين از اهداف سفر اوباما به آسيا بود. رئيس جمهور آمريكا قصد دارد به متحدان امريكايى خود در منطقه درباره حمايت آنها در برابر گسترش نفوذ چين در اين منطقه تضمين دهد.