پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٧ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان فائزه
برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان فائزه
كنفرانس بين المللى كابل
آغاز انتقال مسئوليتها: چهارمين كنفرانس بين المللى افغانستان كه با حضور نمايندگان سازمانهاى بين المللى و ٤٠ وزير خارجه در كابل برگزار شد با صدور بيانيهاى به كار خود پايان داد. در اين كنفرانس جامعه جهانى به اين نتيجه رسيد كه ابتكار عمل در افغانستان را به دولت كرزاى بسپارد.
كنفرانس يك روزه كابل كه چهارمين كنفرانس بزرگ بين المللى بعد از كنفرانسهاى توكيو، پاريس و لندن در رابطه با مشكلات اقتصادى، سياسى و امنيتى افغانستان بود با حضور ٧٠ نماينده از سازمانهاى بين المللى و ٤٠ وزير امور خارجه در كابل روز ٢٠ ژوئيه آغاز بكار كرد. بان كى مون، دبير كل سازمان ملل متحد، هيلارى كلينتون، وزير امور خارجه امريكا، آندرس راسموسن، دبير كل پيمان آتلانتيك شمالى(ناتو)، شاه محمود قريشى، وزير امور خارجه پاكستان و منوچهر متكى، وزير امور خارجه ايران از جمله دعوت شدگان به اين اجلاسيه بودند.
اين كنفرانس بين المللى با هدف حمايت جامعه بين المللى از دولت حامد كرزاى در عرصههاى مختلف سياسى، امينتى و اقتصادى و گفت و گو با مخالفان مسلح دولت(طالبان) برگزار گرديد. رياست اين اجلاسيه به عهده حامد كرزاى، رئيس جمهور افغانستان و بان كى مون بود. حامد كرزاى اولين سخنران اين كنفرانس اظهار داشت؛ امروز از همه مىخواهم تا ديدشان را از جنگ با دشمن مشترك فراتر برده و روى هدف اصلىمان كه همانا، يك افغانستان امن، مرفه و با ثبات است متمركز سازيم. وى ادامه داد كه مصمم است تا سال ٢٠١٤ ميلادى امور امنيتى سراسر كشور افغانستان را به نيروهاى امنيتى اين كشور محول كند. رئيس جمهور افغانستان بر تعهدات استراتژيك براى برقرارى حكومت دارى خوب و توسعه در افغانستان تاكيد كرد. به اين ترتيب بود كه وى خوستار انتقال مسئوليتها از امريكا و متعهدانش به دولت افغانستان بود. در همين حال هيلارى كلينتون، اظهار داشت؛ طرح انتقال مسئوليتها در افغانستان آغاز مرحلهاى جديد است نه پايان مشاركتها. از ديگر سخنرانان اين كنفرانس منوچهر متكى بود.
ايران كه در كنفرانس لندن شركت نداشت اكنون در اين جلسه شركت و پيشنهاداتى را هم مطرح كرد. وزير امور خارجه ايران ضمن انتقاد از عملكرد نيروهاى ائتلاف در افغانستان اظهار داشت كه ايران از افغانيزه كردن امور و فرايند دولت سازى در افغانستان همواره حمايت مىكند و اعتقاد دارد كه اين مهم با همكارى جامعه جهانى به سرانجام مىرسد. منوچهر متكى ايدههاى جمهورى اسلامى ايران را براى حل بحران در افغانستان اينگونه مطرح كرد. ١- قانون اساسى افغانستان بايد محور و اساس جهتگيرىها و اقدامات در افغانستان باشد. ٢- جدول زمانى براى خروج نيروهاى بيگانه در نظر گرفته شود. ٣- امنيت و توسعه دو عنصر تفكيكناپذير هستند. بازسازى در افغانستان و زير ساختهاى اين كشور بايد در كانون توجه جامعه جهانى قرار گيرد. ٤- از برخورد گزينشى و ابزارى با تروريسم و افراط گرايى پرهيز شود. ٥- همكارىهاى منطقهاى براى حل مشكلات افغانستان به عنوان راهكار مناسب مدنظر قرار گرفته و از حمايت جامعه جهانى برخوردار باشد و ايران يكى از همسايگان افغانستان است و بدون ترديد مىتواند نقش مهمى در بازسازى و امنيت در افغانستان داشته باشد. روابط تهران و كابل در نه سال گذشته خوب و نزديك بوده گرچه امريكا، ايران را متهم به آموزش نيروهاى طالبان و فرستادن اسلحه براى آنان مىكند اما مقامات ايران هر باره اين گونه اظهارات را رد كردهاند.
كنفرانس بزرگ كابل با صدور بيانيهاى به كار خود پايان داد. بر طبق اين بيانيه جامعه جهانى توافق كرد ٥٠ درصد از كمكهاى خارجى به افغانستان را مستقيماً در اختيار دولت كرزاى قرار دهد. البته اين مقدار كمك به دولت افغانستان مشروط بر آن است كه دولت كرزاى دست به اصلاح سيستم فاسد مالى اين كشور بزند. از سال ٢٠٠٨ ميلادى ميان حامد كرزاى و كشورهاى خارجى كمك كننده يك نوع كدورت سياسى مبنى بر اينكه دولت كرزاى فساد مالى دارد، به وجود آمده است. البته رئيس جمهور افغانستان هم دولتهاى كمك كننده را متهم به خارج كردن دارائىهاى افغانها و پول افغان توسط نيروهاى بين المللى مىكند. اين چالش باعث شده كه كرزاى خواهان بدستگيرى پنجاه درصد كمكها شود تا بتواند خود بر آن نظارت داشته باشد. آقاى كرزاى در چند سال گذشته همواره تاكيد داشته است كه كمكهاى خارجى بايد از طريق بودجه ملى افغانستان به مصرف برسد. در همين رابطه اشرف غنى احمدزاى مدير برگزار كننده اين اجلاسيه گفت: از اين طريق هم به دولت افغانستان كمك مىشود تا بتواند به برنامه هايى كه دارد جامه عمل بپوشاند و هم اينكه در عمل نوعى مشروعيت و توانايى به دولت افغانستان برمىگردد. در حال حاضر ٢٠ درصد كمكهاى خارجى در اختيار دولت كرزاى مىباشد.
مذاكره با طالبان و جذب آنان در دستگاههاى دولتى از ديگر چالشهاى كنفرانس يك روزه كابل بود. اين موضوع كه در كنفرانس لندن و در جرگه مشورتى صلح مطرح شده بود در اين اجلاسيه به طور جدى بحث و گفت و گو شد. دولت كرزاى قصد دارد ظرف پنج سال آينده ٣٦ هزار نيروى طالبان را به جامعه افغان بازگرداند. براى تحقق اين هدف، كابل ٧٧٣ ميليون دلار كمك درخواست كرده است (به نقل از سايت ديپلماسى ايرانى). در همين رابطه هيلارى كلينتون درباره طرح مصالحه با شورشيان گفت كه اين موضوع بستگى به اين دارد كه آنها تا چه حدى از گروه القاعده جدا مىشوند و قانون اساسى افغانستان و حقوق زنان را مىپذيرند. اخيراً طالبان اعلام كردهاند در صورتى وارد مذاكره با دولت كرزاى مىشوند كه مسأله حقوق زنان، دموكراسى و آزادىهاى مدنى مطابق با قوانين آنان باشد.
سپردن مسئوليت امنيتى و نظامى به نيروهاى افغان و خروج نيروهاى بيگانه تا سال ٢٠١٤ از ديگر موضوعاتى بود كه در اين بيانيه آمده است. كرزاى همچنين اعلام كرد كه تا اكتبر سال ٢٠١١ ميلادى بايد نيروهاى ارتش افغانستان تا ١٧٠هزار و نيروهاى پليس اين كشور تا ٣٤ هزار تن افزايش يابد. ژنرال امان، كارشناس مسائل نظامى و امنيتى بر اين باور است كه از يك سو جامعه جهانى در عمل تلاش براى تقويت نيروهاى مسلح افغانستان نمىكند و از سوى ديگر مديريت امور امنيتى و دفاعى اين كشور به حدى نيست كه توانايى لازم را براى رسيدن به هدفى كه آقاى كرزاى تعيين كرده است داشته باشد. اين ژنرال افزود كه اگر »حسن نيت« جامعه جهانى و مديريت سالم در نيروهاى دفاعى و امنيتى افغانستان در عمل تحقق يابد، امكان دست يافتن به انتقال مسئوليت از نيروهاى بين المللى به نيروهاى افغان تا چهار سال ديگر وجود دارد.
به اين ترتيب كنفرانس كابل در حالى برگزار شد كه شاهد احياء مجدد طالبان در افغانستان هستيم. طالبان در استراتژى جديد خود سعى دارند در ميان نيروهاى پليس و ارتش افغانستان نفوذ كرده و با عملياتهاى نظامى به كشتار نظاميان افغان دست بزنند. اين امر باعث نگرانى دولت حامد كرزاى و نيروهاى ائتلاف بين المللى شده است. در كنفرانس كابل ابتكار عمل در حوزههاى مالى و نظامى به دست دولت افغانستان سپرده شد و سازمان ملل متحد هم اعلام كرد اين كنفرانس آغازى است براى سپردن مسئوليتها به دولت كرزاى. اما از نظر طالبان اين اجلاسيه هيچ ثمرى جز اثبات ناتوانى دولت امريكا در حل مشكلات افغانستان نداشته است.
انتشار اسناد جديد ويكى ليكس
دخالت همسايگان افغانستان: سايت ويكى ليكس هزاران سند و مدرك از جنگ افغانستان را در اختيار رسانهها قرار داد. اين اطلاعات گرچه جديد نبود اما مردم افغانستان را با واقعيتها پشت پرده جنگ آگاه ساخت.
اين سايت روز ٢٥ ژولاى بيش از نودهزار مدرك در وب سايت خود منتشر كرد و در اختيار هفته نامه اشپيگل و روزنامههاى گاردين و نيويورك تايمز قرار داد. انتشار اين اسناد كه مربوط به گزارشهاى اطلاعاتى از ميدان نبرد در افغانستان در سالهاى ٢٠٠٤-٢٠٠٩ است موجب نگرانى مقامات آمريكائى شده است.
كاخ سفيد از اين سايت خواست از ادامه انتشار اسناد محرمانه مربوط به جنگ افغانستان خوددارى كند و مىگويد مهم است كه آسيب بيشترى به امنيت ملى ايالات متحده نرسد. وزارت دفاع امريكا هم اعلام كرد اسناد منتشر شده را مورد بررسى قرار مىدهد. رابرت گيتس، وزير دفاع امريكا انتشار بيش از نود هزار سند محرمانه را »كوهى از دادههاى خام« توصيف كرد كه سياست امريكا را در افغانستان روشن نمىسازد. گيتس از FBI، اداره تحقيقات فدرال آمريكا درخواست كرده است به تحقيقات در اين مورد بپردازد.
كشته شدن غير نظاميان افغان به دست نيروهاى ائتلاف، اتهام حمايت سازمانهاى اطلاعاتى پاكستان از طالبان و اتهام آموزش و ارسال اسلحه به اين شورشيان توسط ايران از جمله اطلاعاتى است كه منتشر شده. در همين رابطه روزنامه گاردين چاپ انگلستان مىنويسد ايران با آموزش فنون نظامى به طالبان و فرماندهان محلى وابسته به شبكه القاعده و همچنين حمايت مالى و تسليحاتى از بمبگذاران انتحارى و تعليم آنان براى اخراج نيروهاى غرب از افغانستان متهم شده است. ارسال تجهيزات پزشكى و نفوذ سياسى بوسيله كمكهاى مالى از ديگر مواردى است كه گاردين در رابطه با ايران منتشر كرده است. اين اسناد از نقش ISI يعنى اداره اطلاعات ارتش پاكستان در فعاليتهاى بى ثبات سازى در داخل افغانستان خبر داده و بعلاوه اينكه ناتو چگونه عقب تلفات غير نظاميان در افغانستان قرار دارد، پاكستان همچنان بطور فعال از فعاليتهاى مخالفين مسلح دولت كرزاى حمايت و با آنها همكارى كرده و القاعده قصد داشته عملياتى مشابه به عمليات يازدهم سمپتامبر در خاك افغانستان به رهبرى ايمنى ظواهرى، مورد شماره دو القاعده انجام دهد ولى خنثى شده، خبر داد.
به اين ترتيب در رابطه با نقش پاكستان در افغانستان هم روزنامه نيويورك تايمز مىنويسد اسناد ويكى ليكس حكايت از آن دارد كه اسلام آباد به نمايندگان سازمانهاى جاسوسى خود اجازه مىدهد كه مستقيماً با طالبان ملاقات كنند. اين روزنامه مىافزايد اين ملاقاتها تحت عنوان »جلسات محرمانه تعيين استراتژى« شبكه هائى از گروه پيكارجو كه عليه سربازان آمريكائى در افغانستان مىجنگند را سازمان داده و حتى براى ترور رهبران افغانستان نقشه كشيده است. به اين ترتيب بخشى از اين اسناد مربوط به دخالت همسايگان افغانستان يعنى تهران و اسلامآباد است كه باعث مشكلاتى در اين كشور شده. اما مقامات اين دو كشور اين گونه اتهامات را رد كردهاند.
ژولين آسانژ، مؤسس سايت ويكى ليكس مىگويد اسناد فاش شده پرتوئى مىافكند بر روى خشونت و فلاكت جنگ. وى معتقد است اين اسناد نظر افكار عمومى و همچنين كسانى كه داراى نفوذ سياسى و ديپلماتيك هستند را دگرگون مىكند. آسانژ مىگويد اسناد منتشر شده توسط سايت ويكى ليكس ماهيت اصلى جنگ در افغانستان را نشان مىدهد. لازم به يادآورى است كه ارتش آمريكا پيشتر اعلام كرده بود كه يك سرباز وظيفه امريكائى به نام »برادلى منينگ« كه به درز دادن اسرار نظامى به سايت اينترنتى ويكى ليكس متهم شده از كويت به يك زندان نظامى در ويرجينيا منتقل شده و در انتظار محاكمه است.
انتشار اين اسناد توسط ويكى ليكس گرچه شوكى بر جامعه امريكا وارد كرد اما اين امر در ايالت متحده بى سابقه نيست. در سال ١٩٧١ زمانى كه امريكا درگير جنگ ويتنام بود شخصى به نام »دانيل السبگر« دست به انتشار اسناد جنگ زد كه تا حد زيادى بر افكار عمومى آمريكائيان تأثير گذاشت. اكنون سايت ويكى ليكس دست به چنين اقدام مشابهى زده است. انتشار نودهزار سند و مدرك از جنگ افغانستان. البته اين سايت قبلاً چندبار اقدام به افشاگرىهائى كرده است. به عنوان مثال در آوريل سال ٢٠١٠ ويدوئى در اين سايت منتشر شد كه نشان مىداد يكى از هلى كوپترهاى آپاچى ارتش آمريكا، اقدام به كشتن ٢٠ نفر از جمله دو خبرنگار خبرگزارى رويترز در جريان حمله به بغداد در سال ٢٠٠٧ ميلادى كرده است.
سايت ويكى ليكس سايتى است كه هر كس مىتواند به آن اسناد و مداركى ارائه دهد. البته اين مدارك توسط كارمندان اين سايت بررسى مىشود و سپس انتشار مىيابد. ويكى ليكس توسط سازمانى به نام »سان شاين پرس« اداره مىشود كه گفته مىشود بودجه آن از سوى فعالينى كه در زمينه حقوق بشر فعاليت مىكنند، خبرنگاران جستجوگر و كارشناسان تامين مىشود. اين سايت به دليل انتشار اسناد و مدارك در رابطه با عملكرد دولتها و سازمانها معروف است و اكنون هم به دليل انتشار اسناد جنگ افغانستان معروفتر شده است.
به نظر مىرسد انتشار اين اسناد، اروپا و امريكا كه نيروهايشان در افغانستان مىجنگند را در تنگنا قرار دهد و مشكلاتى را براى آنان بوجود آورد. گرچه برخى از تحليل گران معتقدند كه اين اسناد پيش پا افتاده بوده است. مثلا همكارى ISI با شورشيان طالبان. در همين رابطه وحيد عمر، سخنگوى رئيس جمهور افغانستان اظهار داشته كه مقياس اين گزارشها تكان دهنده بود اما محتواى آن نه. به اين ترتيب اين اسناد واقعيات پشت پرده جنگ افغانستان را براى مردم اين كشور آشكار كرد و از سوى ديگر نشان داد كه القاعده هنوز از افغانستان به عنوان پايگاه اصلى براى فعاليتهاى خودش استفاده مىكند. اسناد ويكى ليكس همچنين از بازى دوگانه پاكستان در افغانستان خبر مىدهد. اسلام آباد از يك طرف با حمايتهاى مالى ايالات متحده امريكا با افراطى گرى مبارزه مىكند و از سوى ديگر متهم شده است كه با طالبان همكارى مىنمايد.