پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٧ - گزارش یک سفر مطبوعاتی - لک زایی شریف
گزارش یک سفر مطبوعاتی
لک زایی شریف
اشاره:
متن حاضر دومين بخش از گزارش سفر مطبوعاتى نگارنده است كه در خرداد ماه ١٣٨٨ به نمايندگى از هفته نامه پگاه حوزه به سوئد و نروژ داشته است. اعضاى حاضر در اين سفر تعدادى از روزنامهنگاران و اصحاب مطبوعات كشور بودند كه به منظور ديدار و تبادل نظر با اصحاب رسانه و مطبوعات دو كشور مذكور و تبادل تجربيات به اين دو كشور سفر كردند. در گزارش فبلى، كه در سه شماره قبل منتشر شد، به سوئد پرداخته شد و در بخش اخير، كه واپسين بخش اين گزارش است، عمده مباحث در نروژ مىگذرد.
شيطان پرستها
در فاصله كوتاهى كه تا برنامه سوم باقى بود گشتى در خيابان زديم. بخشى از خيابان محل تجمع گروهى از شيطانپرستان بود كه با قيافههاى مختلف و ويژهاى رژه مىرفتند و مشغول گفتگو با يكديگر بودند. به نظر پاتوق آنها بود. برخى به بينى، پايين لب و حتى ابروهاى خود چيزهايى آويزان كرده بودند كه قيافه آنها را زشتتر كرده بود و نشان از فعاليت زياد و البته عادى آنها در آنجا داشت. طى چند روز گذشته دو سه بار از اين محل عبور كرديم و انواع و اقسام قيافهها كه اكثراً جوان و نوجوان؛ اعم از دختر و پسر بودند در اين مكان مشاهده مىشوند؛ بهويژه اينكه در اينگونه مسائل، از هم پاشيدگى خانوادهها و تنهايى مردم سوئد تأثير بهسزايى دارد.
وزير، نيامده بركنار مىشود
آخرين برنامه روز چهارشنبه در شهر استكهلم، ملاقات با معاون سردبير امور خارجى تلوزيون سوئد آقاى Lngrid Tornquist بود. با كمى تأخير به ساختمان تلويزيون SVT سوئد رسيديم. چندين كانال تلويزيونى داشت و برنامههاى متنوعى پخش مىكرد، كه البته بيشتر برنامههاى آنها توليد ديگر كشورهاى اروپايى است.
درباره نقش تلويزيون سوئد همين بس كه در پارهاى از موارد به دلايل كم اهميتى موجب بركنارى افراد مهم و جابجايى در سمتها و مناصب سياسى شدهاند. از جمله اين موارد اين بود كه در يكى از دولتها صلاحيت يكى از وزراى كابينه به دليل پرداخت نكردن ماليات تلويزيون مورد پرسش قرار مىگيرد، اما فرد مورد نظر اعلام مىكند كه مالياتش را پرداخت كرده است. همين ادعا موجب افشاى اسناد عدم پرداخت ماليات توسط تلويزيون مىشود و تأكيد مىشود كه آنها وزير دروغگو نمىخواهند، از اين رو وزير مربوطه نيامده كنار گذاشته مىشود.
هنگام ترك تلويزيون، آقاى محدث با خانمى در راهرو ساختمان گرم صحبت شد. بعداً براى ما تعريف كرد كه اين خانم، كه خبرنگار تلويزيون سوئد بوده است، در جنگ تحميلى در پوشش و انتشار اخبار مربوط به حملات شيميايى و گزارش از رزمندگانى كه مجروح شيميايى و در بيمارستانهاى سوئد تحت مداوا بودهاند با آقاى محدث كه هم وابسته مطبوعاتى ايران (ايرنا) بوده است و هم به مجروحان ايرانى كه براى مداوا به سوئد منتقل شده بودند كمك مىكرده، نقش زيادى داشته است.
غذاى حلال
پس از برنامه فشرده جهت صرف ناهار راهى رستوران شديم، در طول مسير تا به رستوران، جناب آقاى محدث تعريف مىكرد، در سالهاى اوايل انقلاب پيدا كردن غذاى حلال در اينجا بسيار سخت بود و مراكز معدود و محدودى غذاى حلال؛ مانند گوشت مىفروختند. از همين رو وضعيت سختى حاكم بود اما اكنون اين وضعيت وجود ندارد و همه جور غذاى حلال به وفور يافت مىشود و مشكلى در اين زمينه نيست و شايد يكى از عمدهترين دلايل اين است كه تعداد مسلمانان اين كشور زياد شده و برطرف كردن نياز اين تعداد مسلمان ضرورت عرضه گسترده اين نوع محصولات را موجب مىشود.
مسجد
براى پرواز به نروژ بايد رأس ساعت شش در فرودگاه آرلاندا مىبوديم. پس از صرف ناهار به مسجد و مركز فرهنگى برادران اهل سنت كه بنيانگذار آن بن زايد بن سلطان، حاكم امارات بود رفتيم. چنان كه معلوم بود، اهل سنت از وضعيت بهترى نسبت به شيعيان برخوردار بودند. اين مركز، هم نقش مسجد را ايفا مىكرد و هم مركز فرهنگى بود، كه تمام هزينههاى آن توسط حاكم امارات پرداخت مىشد. نماز جماعت آنها هم برقرار بود و در زمانى كه ما آنجا بوديم اذان نماز عصر گفته شد و مسلمانان كه غالباً آسيايى بودند، براى اقامه نماز به اين مركز كه در نقاط مركزى شهر بود مىآمدند. مركز امام على عليه السلام كه اختصاصى شيعيان است، در حومه شهر استكهلم واقع شده و به دليل طولانى بودن مسير، به نظر رفت و آمد را سخت مىكرد.
پنجشنبه ١٣٨٨/٣/٧ (٢٠٠٩//٥/٢٨)
در اسلو
برنامههاى پنجشنبه در اسلو پايتخت نروژ بسيار فشرده بود و از ساعت ٨/٣٠ شروع مىشد. اولين برنامه، مصاحبه با دبير كل كليساى نروژ بود كه بنده و آقايان: گرجى، داورى و بيچرانلو حاضر شديم. در ابتدا وىمواضع و ديدگاههايش در رابطه با مسائلى از قبيل صلح، عدالت، تبعيضنژادى، آزادى مذهبى، همجنسگرايى، مسأله فلسطين و محيط زيست مطرح كرد كه پس از آن هم سؤالاتى مطرح شد.
بههر حال به نظر مىرسيد كه علايق مشتركى باشد، به ويژه اينكه مواضع آنها در بحث فلسطين و همچنين مسائلى مانند عدالت و صلح مشابه مواضع ما در ايران است. خداحافظى كرديم و اظهار اينكه او را در ايران ببينيم. گفتنى است، كه كليسا در نروژ رابطه ساختارى با دولت دارد و به طور رسمى از سوى دولت نروژ مورد حمايت قرار مىگيرد.
معروفترين روزنامه نروژ
برنامه بعدى بازديد از روزنامه آفتن پستن (Aften Posten ) بود كه نزديكى كليساى دولتى نروژ بود. در آنجا هم مدير بخش خاورميانه روزنامه به پيشباز ما آمد. روزنامه، آنگونه كه دوستان گفتند، نگاهى انتقادى به مسائل ايران داشت. اين روزنامه با تيراژ روزانه ششصد هزار نسخه معروفترين روزنامه نروژى است.
به هر حال جالب است كه با توجه به جمعيت چهار و نيم ميليونى نروژ، تيراژ روزنامه بالا است. روزانه تعداد زيادى بازديد هم از سايت روزنامه صورت مىگيرد. در بعداز ظهرها روزنامه به عنوان نسخه بعداز ظهر منتشر مىشود. اين روزنامه همچنين پنج نشريه ديگر هم منتشر مىكند و در روزهاى جمعه نيز يك ويژهنامه دارد كه در قالب مجله منتشر مىشود و دو روز تعطيلى آخر هفته؛ يعنى شنبه و يكشنبه را پوشش مىدهد.
انجمن مطبوعات
برنامه بعدى ما ديدار با نماينده انجمن مطبوعات نروژ بود، كه در ساختمان وزارت فرهنگ نروژ برگزار شد. فردى كه با وى ديدار داشتيم تقريباً مسن و جا افتاده بود، كه مباحث خودش را به طور منظم و در قالب پاورپونت آماده كرده بود و البته پرينت همه مباحث را در اختيار ما گذاشت. يكى از مكتوبات وى درباره اخلاق روزنامهنگارى بود، كه چيز جالبى به نظر مىرسيد، و ديگرى درباره ساختار انجمن، اعضا، ساز و كار و فرايند كار آن بود.
به گفته وى هزار نفر در انجمن مطبوعات نروژ عضويت دارند و اعضاى آن شامل اتحاديه خبرنگاران نروژ، انجمن سردبيران نروژى، انجمن بازرگانى و رسانههاى نروژى و تمامى شبكههاى تلويزيونى كشور نروژ هستند. اين انجمن براى ارتقاى حقوق حرفهاى خبرنگاران و همگرايى روزنامهها تلاش مىكند. اتحاديه خبرنگاران نروژ قوىترين عضو انجمن مطبوعات است. اين اتحاديه در خصوص حقوق حرفهاى خبرنگاران فعاليت كرده و تلاش مىكند تا آزادى روزنامهنگارى را در جامعه تضمين كند.
روزنامه VG
برنامه بعدى بازديد از روزنامه وى گه (VG ) يكى ديگر از روزنامههاى معروف نروژ و ملاقات با يكى از خبرنگاران آن بود. خبرنگار اين روزنامه آقاى olav odeyurs قبلاً سه بار به ايران آمده بود و مطلبى درباره دكتر احمدىنژاد نگارش كرده بود، كه در آن ابعاد مثبتى از ايشان را مورد تأكيد قرار داده و براى همين هم مورد تشويق قرار گرفته بود. اين روزنامه از سال ١٩٤٥ منتشر مىشود و روزانه تعداد زيادى آن را از طريق روزنامه و وبسايت مطالعه مىكنند. گفته مىشود كه اين روزنامه بزرگترين و پردرآمدترين جريده كشور نروژ است. پرسيدم VG به چه معنا است كه در پاسخ گفت: به معناى به روز بودن در دنياى مدرن، دنياى بهتر يا چشمانداز دنيا و يا حتى جام جهاننما است.
پس از گفتوگو، از بخشهاى مختلف ساختمان ده طبقه روزنامه بازديد به عمل آمد كه با بخشهاى مهم آن آشنا شديم. آنچه به چشم مىآمد، نظم، سكوت، كار، تلاش، تميزى و نظافت بود. بخش اينترنت آنها هم فعال بود و مطالب و صفحات روزنامه در آن كار مىشد. حتى بخش تلويزيون هم داشتند. بستن صفحات آنها به اين شكل بود، كه هر كدام صفحه مربوط به خودش را كه آماده و صفحهآرايى مىشد بر روى تابلويىنصب مىكرد تا به ترتيب همه صفحات آماده شود. در برخى موارد مطالب صفحهآرايى شده بود، اما تصاوير مربوطه هنوز كار نشده بود و ظاهراً بعداً به صفحه ملحق مىشد.
حُسن كار در اين بود كه همه مىتوانستند مطالب را قبل از چاپ ببينند و احتمالاً درباره مطالب آن نظر بدهند. البته ويژگى ديگر اين روزنامه هم اين بود كه از تصاوير زياد بهره مىگرفت، به ويژه اين كه بيشتر صفحات با تصاوير بزرگ همراه بود و نوشتنىهاى آن اندك بود.
يادآورى اين نكته خالى از لطف نيست كه كشور نروژ داراى حدود سيصد نشريه است، كه با دامنه انتشار و فواصل زمانى مختلف در اين كشور منتشر مىشوند. در اين ميان دو روزنامه آفتن پستن و وى گه از معروفترين و تأثيرگذارترين روزنامههاى اين كشور به شمار مىروند. البته روزنامه تأثيرگذار ديگرى هم با عنوان داگبلادت در اين كشور منتشر مىشود كه با توجه به مشى مستقل آن به عنوان ضد صهيونيستترين روزنامه اين كشور شناخته مىشود. نروژ همچنين داراى چهار كانال تلويزيونى، سه كانال راديويى و يك خبرگزارى (NTB ) است. گفتنى است، آن گونه كه دوستان سفارت مىگفتند، رگههاى ضد صهيونيستى در اين كشور قوى است.
ظرفيتهاى خوبى در بخشهاى فرهنگى وجود دارد
گفته شد كه دانشگاه مفيد قم با دانشگاه اسلو همكارى فرهنگى دارد. تا آنجا كه به خاطر دارم دانشگاه مفيد هر دو سال يكبار همايش حقوقبشر را در قم برگزار مىكند و تعدادى از دانشگاه هاى اروپا در اين همايش حضور دارند. تا كنون دو همايش از اين نوع برگزار شده است. برخى مراكز ديگر نيز همكارىهايى با مراكز علمى و فرهنگى نروژ دارند، كه از جمله مىتوان به مؤسسه گفتوگوى تمدنها به رياست حجت الاسلام والمسلمين سيد محمد خاتمى و مؤسسه صلح و امنيت به رياست بونديك، نخست وزير سابق نروژ، اشاره كرد.
به نظر مىرسد ظرفيتهاى خوبى در بخشهاى فرهنگى وجود دارد كه مىتواند زمينه همكارىهاى مشترك را موجب شود. در اين بخش مىتوان از كليساى لوتران نروژ ياد كرد، كه حوزه علميه قم مىتواند باب همكارىهاى مشتركى را با آنها پى بريزد.
البته با توجه به فقدان آگاهى نسبت به فلسفه اسلامى و به ويژه فلسفه متعاليه در اين كشور و حتى سوئد، مىتوان زمينه همكارىهايى را فراهم آورد كه مناسب است در برنامه سفارت خانههاى ايران در اين قبيل كشورها قرار گيرد. تأكيد بر فلسفه به دليل زبان جهانى آن است كه مىتواند باب گفتوگو و بحث و نظر را بيش از هر موضوع ديگرى سبب شود.
از جالبترين برنامههاى سفر
برنامه بعدى كه از جالبترين برنامههاى سفر گروه اعزامى بود، بازديد و شركت در برنامههاى كانون اسلامى توحيد بود. آقاى رضوان شمشادى اهل هندوستان به مناسبت روز شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها صحبت كرد و پس از آن هم شام مختصرى داده شد.
قرار بود دعاى كميل هم خوانده شود، اما ما براى برنامه ديدار از مركز اسلامى امام على عليه السلام عازم شديم. در مركز اسلامى امام على عليه السلام مهمان فرازهاى پايانى دعاى كميل شديم. تركيب جمعيت هم ايرانى و افغانى بودند. برخلاف كانون اسلامى توحيد كه بيشتر عرب و غير ايرانى بودند.
اگرچه فعاليتهاى مذهبى شيعيان عمدتاً در اين دو مركز انجام مىشود، اما تعداد پنج مركز اسلامى ديگر وابسته به شيعيان هم وجود دارد كه همه اين هفت مركز در مقايسه با مراكز اسلامى اهل سنت ناچيز است. تعداد مسلمانان در نروژ يكصد و پنجاه هزار نفر برآورد شده، كه اهل سنت حدود چهل مركز و مسجد بزرگ و سازمانيافته در اختيار دارند. البته اخيراً وهابيت در نروژ در حال انجام فعاليتهاى بيشترى است و به همين منظور ساختمانهايى را نيز خريدارى كرده است.
جمعه ١٣٨٨/٣/٨ (٢٠٠٩/٥/٢٩)
يك جاى كار مىلنگد
ساعت ٣٠/١ در ساختمان وزارت خارجه نروژ بوديم و برنامه ملاقات با مدير رسانهاى آنجا برگزار شد. وى بيشتر درباره كارش توضيح داد و وقتى با پرسشهاى ما مواجه شد، واكنش نشان داد و درخواست كرد كه دوربين فيلم نگيرد و موضوع پرسشها هم در حوزه فعاليتها و كارهاى وى انجام شود. مطابق آنچه در برنامه پيش بينى شده بود قرار بود با ايشان مصاحبه شود، نه اين كه ايشان درباره كارش صحبت و به معرفى فعاليتهاىوزارت خارجه نروژ اقدام كند. به هر حال يك جاى كار مىلنگيد.
نكته جالبى كه در شهر اسلو نسبت به استكهلم قابل توجه بود، حضور پررنگتر بانوان مسلمان با پوشش اسلامى بود. حتى در خيابان كارل يوهان، مشهورترين و اصلىترين خيابان اسلو، سه خانم چادر مشكى در حالى كه با پوشيه صورت خود را پوشانده بودند هم مشاهده شد. البته بدون اين كه پيشداورى و قضاوتى كرده باشيم، به نظر مىرسد كه شايد اين هم دليلى باشد بر اين كه وهابيت در اين كشور پيشرفت زيادى داشته است.
قرار است الان به مركز اسلامى امام على عليه السلام برويم تا در مراسم سخنرانى و عزادارى شهادت حضرت فاطمه سلام الله عليها شركت كنيم. نمىدانم نماز جمعه هم در نروژ برگزار مىشود يا خير؟
جمعه ١٣٨٨/٣/٨ (٢٠٠٩/٥/٢٩)
خبر انفجار انتحارى در مسجد على بن ابيطالب(ع) زاهدان
به حمدالله جلسات مذهبى خوبى؛ اعم از سخنرانى، دعا و مداحى در مركز اسلامى امام على عليه السلام در اسلو برگزار مىشود. سخنران مراسم، سيد خوش صحبتى بود كه از ايران آمده بود. دوستان بعد از جلسه و هنگام صرف شام خبر انفجار در مسجدى از مساجد زاهدان را اطلاع دادند. ديشب سى ان ان خبر كوتاهى از انفجار در زاهدان را در خلاصه خبرهايش گفت، اما تفصيل آن را نمىدانستم. دوستان سفارت مىگفتند انفجار بمب در مسجد منجر به شهادت ٢٥ نفر شده و جمع زيادى نيز مجروح شدهاند. گفته شد كار گروهك تروريستى عبدالمالك ريگى است، كه چند سالى است با نام جندالله اقدام به انجام كارهاى تروريستى مىكند.
متأسفانه انعكاس رسانهاى آن در اينجا خيلى ضعيف است. شايد چون هنوز چيزى از زمان بمبگذارى نگذشته است و شايد هم براى آنها خيلى مهم نيست، چرا كه بعد از هر عمليات خرابكارانهاى، راديو و تلويزيونهاى بيگانه، معاند و مخالف جمهورى اسلامى به پوشش خبرى پرداخته و با عبدالمالك ريگى، سركرده تروريستهاى جندالله، مصاحبههاى مفصلى مىكنند و به تقويت اين جانى آدمكش و اقدامات ضد انسانى او و همدستانش مىپردازند. در ماجراى اخير نيز حتماً به اين موضوع مىپردازند و خبرهايى عليه جمهورى اسلامى منتشر مىكنند.
پرواز به ايران
روز شنبه صرفاً به برنامه بازگشت به ايران سپرى شد. صبح زود، ساعت ٦ قرار بود به سمت فرودگاه اسلو راه بيفتيم تا با پرواز ساعت ١٥/٨ حركت كنيم. يك ساعت تا فرودگاه راه بود و همه سفارشات شد كه چيزى جا نماند، بهويژه بليط و گذرنامه كه اصلِ كارى است!
پس از پرواز و بعد از ٤٥ دقيقه، هواپيما در فرودگاه آرلاندا در استكهلم فرود آمد. اين دومين فرود ما در اين فرودگاه بود. بايد در چهار ساعتى كه تا زمان پرواز به ايران فرصت داشتيم صبحانه مىخورديم و آماده مىشديم. نماز ظهر هم مىبايست داخل هواپيما اقامه مىشد.
خوشبختانه هواپيما در سر ساعت حركت كرد و ما قبل از آن با آقاى كمالى، جانشين سفير جمهورى اسلامى ايران در سوئد و آقاى رضايى از كاركنان سفارت خداحافظى كرديم. حدود ساعت ٨ پرواز ما در فرودگاه بينالمللى امام خمينى به زمين نشست و سفر يك هفتهاى ما به كشورهاى سوئد و نروژ در شمال اروپا خاتمه يافت.
در ايران انجام بخشى از تشريفات پرواز مانند مهر كردن گذرنامهها توسط نيروهاى انتظامى كه يونىفرم مخصوص اين نيرو را پوشيدهاند انجام مىگيرد. لذا هر مسافر در بدو ورود سروكارش با پليس است، در حالى كه در فرودگاههاى سوئد و نروژ كسانى كه اين قبيل كارها را انجام مىدادند يونىفرم پليس بر تن نداشتند و انسان احساس فضاى پليسى و امنيتى نمىكرد.
شنبه ١٦/٣/١٣٨٨ (٢٠٠٩/٦/٦ )
پىنوشتها:
١. لازم به گفتن نيست كه در زمينه علوم سياسى در ايران چندين مجله تخصصى منتشر مىشود كه به صورت تخصصى در زمينه انديشه سياسى، فلسفه سياسى و ديگر موضوعات دانش سياسى مطالبى منتشر مىكنند. البته امروزه در ايران مباحث فلسفه سياسى و انديشه سياسى از جذابترين موضوعات پژوهشى است.
٢. به نظرم وزير كار بود. ترديد از نگارنده است.
٣. خيابانى در استكهلم به نام وى ثبت شده است. وى چهار هدف براى نقش سوئد در سازمان ملل معرفى نمود كه عبارتند از: گسترش احترام به حقوق بين الملل، ترويج حقوق بشر، بهرهگيرى از سازمان ملل براى حل مسالمت آميز مناقشات و اقدام در راستاى خلع سلاح به ويژه سلاحهاى هستهاى. وى در سالهاى ١٩٨٠ تا ١٩٨٤ در جنگ ايران و عراق وساطت كرد.