پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٩
مهمترين تحولات سياسى ايران و جهان
ارکان مائده
از مهمترين تحولات سياسى مربوط به ايران در ماه گذشته مىتوان به سفر محمد البرادعى به تهران، نشست ٥+١، قطع گاز صادراتى تركمنستان به مناطق شمالى ايران، تقديم لايحه بودجه سال ٨٧ توسط رئيس جمهور به مجلس شوراى اسلامى و ثبت نام از كانديداهاى هشتمين دوره مجلس اشاره كرد.
سفر رئيس جمهور امريكا به خاورميانه، چالشهاى روبروى دولت اسرائيل و انتخابات رياست جمهورى در گرجستان از مهمترين تحولات سياسى در ماه اخير مىباشد.
ادامه مذاكرات هستهاى
آمادگى مقامات ايرانى براى حل و فصل ابهامات هستهاى در راستاى سفر البرادعى به تهران: سال ٢٠٠٧ م. در حالى پايان يافت كه پرونده هستهاى ايران گر چه مختومه اعلام نشد، ولى سياست تند نو محافظه كاران كاخ سفيد مغلوب عملگرايان اين كاخ شد كه مصادق آن را مىتوان در سخنرانى »كاندوليزا رايس« وزير امور خارجه آمريكا مشاهده كرد. وى طى يك سخنرانى اظهار داشت كه آمريكا دشمنان دائمى ندارد.
در ادامه رفع ابهامات موجود در برنامه هستهاى ايران، محمد البرادعى مدير كل آژانس بينالمللى انرژى اتمى روز جمعه ٢١ دى، ١١ ژانويه براى يك سفر دو روزه وارد تهران شد. در آستانه ورود وى به تهران، آژانس بينالمللى انرژى اتمى بيانيهاى را منتشر ساخت مبنى بر اينكه البرادعى از اين سفر به عنوان فرصتى ياد كرد كه آژانس را به ارائه تضمين درباره فعاليتهاى هستهاى فعلى و گذشته ايران قادر خواهد كرد.
محمد البرادعى در تهران با مقام معظم رهبرى و رئيس جمهور ديدار و گفت و گو داشت. سخنان رهبرى در اين ديدار حاوى نكات مهمى بود: ١. باقى ماندن پرونده هستهاى ايران در شوراى امنيت هيچ توجيه قانونى ندارد. ٢. مسئله هستهاى آزمونى براى آژانس است تا استقلال عمل خود را حفظ كند. ٣. ايران متعهد به قرارداد منع گسترش سلاح هستهاى است. ٤. ابراز اميدوارى ايشان حل و فصل براى هر چه زودتر اين موضوع.
اين اولين بارى است كه مدير كل آژانس با رهبر ايران ديدار و گفت و گو مىكند اين ديدار نشان دهنده اهميت مقامات ايران براى نحوه عملكرد و كار آژانس مخصوصاً براى مدير كل آژانس و از طرف ديگر اهميت مدير كل آژانس براى مقامات ايرانى است.
بعد از ديدار محمد البرادعى با مقامات ايران، آژانس بينالمللى انرژى اتمى بيانيهاى را صادر كرد. در اين بيانيه آمده است: دو طرف به اين توافق رسيدند كه ايران به كليه سؤالات و ابهامات باقى مانده پاسخ دهد و طرح موسوم به »طرح اقدام« (مداليته)، به منظور حل و فصل مسائل باقى مانده در مدت چهار هفته آينده تكميل خواهد شد. لازم به يادآورى است كه توافقات صورت گرفته بين ايران و آژانس، تا به امروز روى شش محور استوار بوده است. سه محور آن يعنى موضوعات پلوتونيوم، سنداورانيم فلزى و سانتريفيوژهاى P٢ و P١ بين مقامات ايران و آژانس حل و فصل شده است و فعلا بحث »آلودگى« مطرح مىباشد. لازم به ياد آورى است در اواسط آذر ماه مقامات آژانس به تهران آمدند و براى حل و فصل موضوع آلودگى در دانشكده فنى دانشگاه تهران در سطح كارشناسى مذاكرات نهائى خود را آغاز كردند. اين مذاكرات تا قبل از سفر اخير البرادعى به تهران ادامه داشت.
سفر مدير كل آژانس بينالمللى انرژى اتمى بعد از سه تحول مهم در پرونده هستهاى ايران صورت گرفت. ١. انتشار گزارش البرادعى و سولانا، به شوراى حكام؛ ٢. انتشار گزارش ١٦ نهاد امنيتى امريكا مبنى بر توقف ساخت سلاح هستهاى در ايران در سال ٢٠٠٣م؛ ٣. انتقال سوخت هستهاى از روسيه به نيروگاه بوشهر. با توجه به اين تحولات به نظر مىرسد سفر اخير البرادعى به تهران بايد سفرى تعيين كننده در پرونده هستهاى ايران باشد. سفر وى به آخرين مرحله از توافقات و همراهىهايى است كه پيش از اين ميان ايران و آژانس صورت گرفته و اميد است توافقات اخير منجر به بازگشت پرونده هستهاى ايران از شوراى امنيت به آژانس بينالمللى انرژى اتمى باشد.
بعد از اتمام سفر محمد البرادعى به تهران و توافق مقامات هستهاى ايران با وى بر سر طرح موسوم به »طرح اقدام« وزراى خارجه اعضاى دائم شوراى امنيت سازمان ملل به علاوه آلمان (٥+١) براى تصويب پيش نويس قطعنامه سوم عليه برنامه هستهاى ايران، در برلين نشستى را برگزار كردند. اين نشست كه در آن پيش نويس قطعنامه سوم به تصويب رسيد، در حالى برگزار شد كه مقامات ايرانى در سفر محمد البرادعى به تهران به وى قول دادند كه تا حدود يك ماه ديگر به پرسشهاى آژانس درباره فعاليت هستهاى خود پاسخ خواهند داد.
پيش نويس قطعنامه جديد خواستار بلوكه كردن دارايىهاى بانكهاى ايران (ملى - سپه - صادرات) و دارايى بخشى از نيروهاى مسلح ايران است.
اين پيش نويس از كشورهاى عضو سازمان ملل مىخواهد كه بر فعاليتهاى مالى خود با بانكهاى مالى و صادراتى ايران، نظارت داشته باشند. با انتشار اين پيش نويس به نظر مىآيد همه آنچه كه در قطعنامههاى قبلى تا سال ٢٠٠٧م داوطلبانه اعلام شده بود، هم اكنون اجبارى شده است. مثلا مواردى چون نظارت بر رفت و آمدهاى مقامات ايرانى كه در برنامه هستهاى مشاركت داشتهاند. در اين نشست مسكو و پكن كه تا پايان سال ٢٠٠٧م با تصويب تحريمها عليه ايران به مخالفت مىپرداختند، با چهار عضو ديگر؛ يعنى امريكا، انگليس، فرانسه و آلمان بر سر تصويب پيش نويس قطعنامه سوم موافقت كردند. اين در حالى بود كه »سرگئى لاوروف« وزير امور خارجه روسيه در يك كنفرانس خبرى گفت، پيش نويس قطعنامه جديد شوراى امنيت، خواستار تشديد تحريمها نيست، اما كشورها را در اين زمينه ملزم به افزايش كنترلها مىكند. در اين نشست امريكا راهبرد دو جانبهاى را در پيش گرفت. نماينده امريكا در اين جلسه از يك سو به گفت و گو و ارائه امتيازات اقتصادى در صورت تعليق برنامه غنى سازى و از سوى ديگر به تصويب قطعنامه سوم تحريمها عليه ايران اشاره كرد. وى اظهار داشت كه اين توافق، پيام قوى را به ايران مىفرستد كه اين كشور بايد به قطعنامههاى فصل هفتم سازمان ملل عمل كند. با انتشار اين پيش نويس مقامات ايرانى واكنش نشان دادند. محمود احمدى نژاد رئيس جمهور اظهار داشت كه صدور قطعنامه جديد، هيچ تغييرى در رفتار ايران ندارد.
بعد توافق وزراى امور خارجه (٥+١)، اعضاى دائم شوراى امنيت سازمان ملل با ده عضو دائم اين شورا براى بحث و گفت و گو درباره طرح پيشنهادى تحريمها عليه جمهورى اسلامى ايران و آمادگى براى پيش نويس يك قطعنامه رسمى با هم ديدار كردند. در اين نشست گر چه امريكا خواهان سرعت در تصويب قطعنامه سوم عليه ايران بودند، ولى ديپلماتهاى اروپايى معتقد بودند كه مىخواهند با سرعتى به قدر كافى آهسته حركت كند، تا از به دست آوردن رأى اكثريت آراء براى دور بعدى تحريمها اطمينان حاصل نمايند. در نشست اخير شوراى امنيت سازمان ملل متحد به دليل اينكه روسيه و چين معتقد بودند تا انتشار گزارش البرادعى قطعنامهاى تصويب نشود، لذا قرار است به محض دريافت گزارش آخرين اطلاعات از سوى ايران به آژانس، پيش نويس اين قطعنامه در صحن علنى شوراى امنيت به رأى گذاشته شود. اين در حالى است كه شوراى امنيت تا كنون دو مجموعه تحريم عليه ايران را به رأى گذاشته كه هدف از آن تنبيه ايران به خاطر غنى سازى اورانيوم بوده است. اهميت اصلى قطعنامه سوم اين است كه مسئله هستهاى ايران، در دستور كار شوراى امنيت قرار مىگيرد. لازم به ذكر است كه هدف ايران در يكسال اخير اين بوده كه پرونده از شوراى امنيت به آژانس برگردد. در همين حال اعضاى گروه ٥+١ معتقد هستند كه با ارسال سوخت از طرف روسيه به ايران ديگر نيازى به غنى سازى اورانيوم وجود ندارد، لذا اين گروه تنها راه برون رفت از اين بحران را تعليق غنى سازى اورانيوم از جانب ايران مىدانند.
ثبت نام از كانديداهاى هشتمين دوره مجلس شوراى اسلامى
ستاد انتخابات كشور روز ١٥ دى ماه را زمان ثبتنام كانديداهاى هشتمين دوره مجلس شوراى اسلامى اعلام كرد، اين در حالى بود كه از چندى قبل جريانها و احزاب سياسى مختلف كشور براى شركت در انتخابات خود را آماده مىكردند تا زمينه را براى حضور گسترده مردمى فراهم نمايند. وزارت كشور روز ٢٤ اسفند را روز انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراى اسلامى اعلام كرده است.
ثبتنام از نامزدهاى نمايندگى مجلس شوراى اسلامى در حالى به پايان رسيد كه شرطهاى جديد اصلاحيه قانون انتخاباتى منجر به كاهش ثبتنامها نشد. بر اساس آمار اعلام شده از سوى ستاد انتخابات كشور، در اين دوره از انتخابات مجلس شوراى اسلامى ٧ هزار و ١٦٨ نفر ثبتنام كردهاند كه ٦ هزار و ٥٨٣ نفر مرد و ٥٨٥ نفر زن هستند.
از آنجايى كه كانديدا شدن براى انتخابات با توجه به شرايطى كه قانون براى نامزدهاى انتخاباتى در نظر مىگيرد، يكى از حقوق شهروندى است، لذا اين امر براى هر فردى مهم مىباشد. در همين رابطه مقام معظم رهبرى در طى يك سخنرانى به اهميت انتخابات پرداختند. ايشان بر اصل حضور مردم و قاعده مندى نظام انتخابات تأكيد كردند و انتخابات را ميدان بزرگى براى نشان دادن تجربه و رشد دانايى ملت ايران خواندند. انتخابات در هر كشورى بايد عادلانه و آزادانه برگزار شود تا تمام گروههاى سياسى فعال بتوانند در اين عرصه رقابت كنند و نمايندگان خود را به عرصه قدرت بفرستند. در همين راستا براى هشتمين دوره انتخابات مجلس چهرههايى از هر دو گروه اصلاح طلب و اصولگرا شركت داشتهاند.
با پايان يافتن مهلت قانونى ثبت نام داوطلبان، كار هيأتهاى اجرايى و نظارت براى احراز صلاحيتها آغاز شد و بيش از حدود ٥٠٠٠ نفر يا ٦٩ درصد از داوطلبان صلاحيتشان به تأييد هيأتهاى اجرايى رسيد و ٣١ درصد صلاحيت شان مورد تأييد قرار نگرفت(٢١ درصد صلاحيت شده و ١٠ درصد از داوطلبان صلاحيتشان احراز نشد). لازم به ذكر است تعدادى از نمايندگان فعلى مجلس و تعدادى از وزراى سابق صلاحيتشان رد شده است.
با رد صلاحيت تعدادى از داوطلبان، رايزنىها براى تغيير نظر شوراهاى اجرايى و نظارت آغاز گرديد. در همين راستا محمد خاتمى (رئيس جمهور سابق)، على اكبر هاشمى رفسنجانى (رئيس تشخيص مصلحت) و مهدى كروبى (رئيس حزب اعتماد ملى) با يكديگر ملاقات داشتهاند.
همزمان با آغاز ثبت نام نمايندگى هشتمين دوره مجلس ميز احزاب در محل ثبت نام داوطلبان در ستاد انتخابات كشور تشكيل شد. با تشكيل اين ميز، نمايندگان احزاب سياسى كشور مىتوانستند با حضور در محل ثبت نام به طور مستقيم بر فرايند انتخابات نظارت كنند. در خانه احزاب ايران ٤٠ حزب عضويت دارند.
قطع گاز صادراتى تركمنستان به ايران
قطع گاز صادراتى تركمنستان به مناطق شمالى ايران در بحبوحه سرماى شديد به بحث سياسى داغى تبديل شده است. سرما و افت فشار گاز و در نهايت قطع آن در برخى از مناطق كشور، دولت و برخى از وزراء را با انتقاداتى از جانب نمايندگان مجلس روبرو كرد.
در پى سرماى اخير در كشور، شاهد قطع گاز در استانهاى مازندران، سمنان و افت فشار گاز در استانهاى آذربايجان شرقى و گلستان بوديم. اين مسئله باعث شد كه برخى از نمايندگان مجلس از جمله نماينده قائمشهر در نطق پيش از دستور، به ايراد سخنرانى بپردازد و نسبت به قطع گاز، انتقاداتى را بيان كنند. در همين حال ٣١ نماينده در تذكر به وزير نفت، ضرورت اتخاذ تدابير مناسب به منظور تأمين گاز مصرفى مردم را خواستار شدند. در پى موج انتقادات نمايندگان مجلس، »غلامحسن نوذرى« وزير نفت، به ارائه گزارش رخ داده در مجلس پرداخت، كه البته اكثر نمايندگان حاضر را قانع نكرد. وى اقدام تركمنستان را براى قطع گاز را بد اخلاقى ناميد.
سرماى شديد در ايران باعث شد كه تركمنستان از اين فرصت استفاده كند و به قطع گاز صادراتى خود مبادرت ورزد. اگر چه دولت تركمنستان علت قطع گاز را دليل فنى(تعميرات لولهها) اعلام كرد، ولى مقامات ايران اظهار داشتند كه علت قطع گاز صادراتى، افزايش قيمت از جانب اين كشور است. چندى پيش دولت تركمنستان قيمت گاز صادراتى به روسيه را به دو برابر افزايش داد. قيمت گاز صادراتى تركمنستان به روسيه در نيمه اول سال ٢٠٠٨ ميلادى ١٣٠ دلار براى هر ١٠٠٠ متر مكعب در نظر گرفته شده و در نيمه دوم سال جارى بهاى هر ١٠٠٠ متر مكعب به ١٥٠ دلار خواهد رسيد، در نتيجه تركمنستان از اين فرمول استفاده كرده و اين موضوع را به ايران ربط داده است. لازم به يادآورى است تركمنستان در سال ٢٠٠٦ م قيمت گاز صادراتى خود را به ايران افزايش داده است. در سال ٢٠٠٦ ايران و تركمنستان يك تفاهمنامه همكارى ٢٥ ساله مبنى بر فروش گاز را امضا كردهاند، لذا تركمنستان حق نداشته است بار ديگر قيمت را افزايش دهد. در همين راستا دولت ايران به منظور مقابله با كاهش واردات گاز، گاز صادراتى خود را به تركيه قطع كرده است. بر اساس قرار دادى كه بين دو كشور ايران و تركيه منعقد شده است، ساليانه ٢٠ ميليون متر مكعب گاز ايران به تركيه صادر مىشود. ايران ٥ درصد از نياز مصرفى خود را از تركمنستان وارد و به همين مقدار به تركيه صادر مىكند.
به نظر مىرسد ذخاير گاز ايران به طور بالقوه مىتواند گاز مورد نياز مردم را تأمين كند، ولى در كوتاه مدت استفاده از اين ذخاير امكانپذير نيست. به اين دليل كه بيشتر ذخاير گاز در جنوب كشور است و براى اينكه گاز مصرفى به مناطق شمال كشور انتقال يابد، نياز به سرمايهگذارى ميلياردها دلار مىباشد. لولهكشى، تلمبه خانه و ايجاد تأسيسات ديگر سالها طول خواهد كشيد تا بتوانند گاز جنوب كشور را به شمال كشور انتقال دهند.
ماجراى پيش آمده در »تنگه هرمز«
»پنتاگون« وزارت دفاع امريكا اعلام كرد ٥ قايق تندرو ايرانى به سه ناو آمريكائى نزديك شده و در هنگام عبور از تنگه هرمز آنها را تهديد كردهاند. مقامات ايران اين اتهام را رد كردند و اعلام كردند كه اين مواجهه تحريك آميز نبوده است. در همين راستا، »محمدعلى حسينى« سخنگوى وزارت امور خارجه اظهار داشت: اتفاق پيش آمده يك امر عادى بوده است. مقامات ايران اين حركت امريكائيان را در راستاى سفر جرج بوش رئيس جمهور امريكا به خاورميانه و نزديك بودن انتخابات رياست جمهورى امريكا مىدانند. تنگه هرمز يك تنگه بينالمللى است كه خليج فارس و درياى عمان را به يكديگر نزديك مىكند. اصل حاكم بر اين تنگه مانند ديگر تنگههاى بينالمللى »اصل ترانزيت« است.
جنجال آفرينى تبليغاتى امريكائيان در تنگه هرمز در راستاى سفر بوش به خاورميانه مبنى بر خطرناك توصيف كردن ايران براى كشورهاى منطقه صورت گرفته است. اكنون كه گزارش نهادهاى امنيتى امريكا مبنى بر اينكه انحرافىدر برنامه صلحآميز هستهاى ايران وجود ندارد، واشنگتن خواسته است دستاويز ديگرى را جايگزين آن كرده و از اين جنجال تبليغاتى استفاده كند و علاوه بر اينكه تهران را در منطقه و جامعه بينالملل منزوى نگه دارد، به تقويت هژمونى خود در منطقه بپردازد، تا بتواند تسليحات پيشرفته خود را به كشورهاى عرب منطقه به فروش برساند، لذا ماجراى پيش آمده در تنگه هرمز يك جنگ روانى جديد بود كه با اهداف خاصى برنامهريزى شده بود.
تقديم لايحه بودجه سال ٨٧ به مجلس شوراى اسلامى
محمود احمدىنژاد رئيس جمهور، روز دوشنبه ١٧ دى ماه سومين بودجه دوران رياست جمهورىاش، به مبلغ ٢٧١ هزار ميليارد تومان تقديم مجلس شوراى اسلامى كرد. بودجه سال ٨٧ اولين بودجه بعد از انحلال سازمان مديريت و برنامهريزى كشور است. عمدهترين ويژگى اين لايحه رشد ١٧ درصدى بودجه نسبت به سال گذشته و سى درصد نسبت به سال ٨٥، حذف تبصرهها و سادهنويسى عنوان شده است.
احمدىنژاد با تقديم لايحه بودجه به مجلس، بودجه سال ١٣٨٧ را يك انقلاب در نظام بودجهنويسى در ايران دانست، وى اين بودجه را در حالى تقديم مجلس كرد كه از بودجه بندهاى سالهاى گذشته به دليل عدم شفافيت و پيچيدگى در اجرا مورد نقد قرار داد. وى ويژگى بودجه سال جارى را كاهش حجم آن دانست كه از ٢٤٠٠ صفحه به ٦٠٠ صفحه كاهش پيدا كرده است. در همين راستا، اصغر گرانمايه عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس گفت: بودجه سال ٨٧ براى اولين بار تحولى اساسى و ساختارى در نظام بودجهريزى كشور ايجاد كرد، به طورى كه مىتوان آن را پايانى بر ٥٠ ساله نظام بودجه نويس سنتى در ايران دانست.
بودجه مهمترين سند مالى يك كشور است كه با توجه به آن مىتوان به تحولات اقتصادى كشور پرداخت، لذا هر لايحه بودجه بايد سه هدف را دنبال كند. ١. لايحه بودجه بتواند امور تثبيتى و تخصيصى مربوط به سياستهاى دولت را مورد توجه قرار دهد. ٢. در لايحه بودجه بايد اولويتهاى كار دولت مشخص شود. ٣. لايحه بودجه كه بعداً قانون بودجه مىشود امكان ارزيابى و نظارت را براى مجلس، دولت و كارشناسان اقتصادى افزايش دهد. لذا بايد تمام اين اهداف در لايحه بودجه در نظر گرفته شود.
در لايحه بودجه در نظر گرفته شود. با اين تفاصيل لايحه بودجه بايد اين اهداف را دنبال كند تا بتواند مناسب براى نظام اقتصادى كشور باشد. بودجه سال ٨٧ با توجه به ويژگىهايى كه در سطور بالا به آن اشاره شد، مورد انتقاد برخى از نمايندگان مجلس و كارشناسان اقتصادى قرار گرفته است. در همين راستا مركز پژوهشهاى مجلس شوراى اسلامى با ٢٢ ايراد، نقاط قوت و ضعف لايحه بودجه سال ١٣٨٧ پيشنهاد شده از سوى دولت را اعلام كرد. اين مركز ساختار متفاوت لايحه بودجه (تغيير ساختار براى اصلاح برخى مشكلات بودجه ريزى رايج) و كاهش رديف دستگاههاى اجرايى را از رويكردهاى مثبت اين لايحه بر شمرد. اين مركز در رابطه با نقاط ضعيف لايحه بودجه مواردى را اعلام كرد، از جمله اينكه لايحه بودجه سال ٨٧ چنان تنظيم شده است كه مكرراً اصول ٥٢، ٥٣، ٥٥ قانون اساسى (اصول ناظر به بودجه و امور مالى كشور) در قالب موارد آن نقض شده است.
چالشهاى روبروى دولت اولمرت: بحران غزه و گزارش وينوگراد
باريكه غزه كه مدتى است توسط نيروهاى اسرائيلى تحت محاصره قرار گرفته در هفتههاى اخير روزهاى سختى را پشت سر گذرانده است. محاصره غزه و عدم ورود مواد غذايى و سوختى به اين منطقه كه حدود ١/٥ ميليون نفر فلسطينى در آنجا زندگى مىكنند، به يك فاجعه انسانى تبديل گشت و واكنش جهانيان را برانگيخت. همين امر باعث شد كه مبارزان فلسطينى ديوار مرزى بين غزه و شهر رفح واقع در مصر را تخريب كنند تا مردم غزه وارد شهر رفح شوند و به خريد ما يحتاج خود بپردازند.
مقامات اسرائيلى علت بسته شدن تمام گذرگاه رفح و تنگتر شدن محاصره غزه را حملات موشكى نيروهاى فلسطينى به شهركهاى يهودى نشين اسرائيل مىدانند و از طرف ديگر معتقد هستند كه مبارزان فلسطينى سلاح و مواد منفجره را از طريق مصر به غزه وارد مىكنند. نيروهاى فلسطينى هم در پاسخ به اظهارات مقامات صهيونيستى مىگويند اسرائيل مدتها است كه غزه را تحت محاصره قرار داده است و مردم اين منطقه با كمبود مواد غذايى و سوختى مواجه شدهاند. اين اقدامات از جانب اسرائيل باعث شده كه مبارزان فلسطينى به تلافى جنايات گسترده رژيم صهيونيستى به شهركهاى يهودى نشين اسرائيل حمله كنند. در همين رابطه يكى از سخن گويان جنبش حماس اظهار داشت كه حملات صورت گرفته در مرز غزه با مصر، نتيجه طبيعى سركوبى است كه مردم فلسطين از آن رنج مىبرند، لذا اين مسئله ناشى از محاصره اين منطقه بوده است.
پس از تخريب گذرگاه رفح دولت حسنى مبارك با يك عملى انجام شده روبرو شد، پس با هجوم مردم غزه به شهر رفح به دلايل انسان دوستانه مخالفتى نكرد. در واقع دولت مصر نمىتوانست مانع از ورد مردم غزه به شهر مرزى رفح گردد، چرا كه با واكنش مردم مصر و جهان عرب روبرو مىگشت. با اين تفاصيل مىتوان گفت كه حسنى مبارك رئيس جمهور مصر با تخريب اين ديوار با دشتوارىهايى روبرو گشت ١. اگر در مقابل مردم غزه خشونت نشان مىداد، با واكنش جهانيان خصوصا مردم مصر و جهان عرب روبرو مىشد، گرچه امريكا و اسرائيل قاهره را تحت فشار قرار دادهاند تا اين گذرگاه را مسدود كند.
٢. اگر با جنبش حماس به توافق برسد، در واقع اين جنبش را به رسميت شناخته است. به اين دليل كه قاهره، حماس را به عنوان قدرت مشروع در فلسطين به رسميت نمىشناسد.
دولت مصر گر چه حماس را به رسميت نمىشناسد، ولى براى حل اين بحران آمادگى خود را براى گفت و گو با فتح و حماس اعلام كرد. بعد از چند روز گفت و گو ميان حماس و قاهره، جنبش حماس اعلام كرد كه در مورد برقرارى نظم در گذرگاه رفح با دولت مصر به توافق رسيده است. در همين راستا و بعد از تخريب گذرگاه رفح محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين اعلام كرد: براى گفت و گو با جنبش حماس بر پيش شرطهاى قبلى خود يعنى واگذارى غزه به دولت خودگردان پافشارى مىكند.
محاصره نوار غزه كه منجر به تشكيل جلسه فوق العاده شوراى امنيت به منظور محكوميت رژيم صهيونيستى شد، (گر چه به دليل عدم حمايت امريكا براى محكوم كردن جنايات اسرائيل هنوز نتيجهاى نداشته است) با پايان سفر رئيس جمهور امريكا در سرزمينهاى اشغالى همراه گشت. فاجعه انسانى در غزه نشان داد كه تقاضاى دولت اسرائيل در اين سفر از جرج بوش مبنى بر اتحاد مستحكمتر با اين رژيم، عليه حماس به وقوع پيوست. محاصره غزه تنگتر شد و فاجعه انسانى رخ داد. لازم به ذكر است كه در سفر رئيس جمهور امريكا به منطقه خاورميانه، جرج بوش موافقتنامهاى را مبنى بر كمك به تأمين امنيت اسرائيل، سركوب مبارزان فلسطينى و مبارزه عليه تروريسم با مقامات اسرائيل به امضا رسانده موافقتنامه باعث دلگرمتر شدن مقامات اسرائيلى براى حمله به فلسطينيان شد. در همين راستا بعضى از تحليل گران جهان عرب معتقدند كه هدف اسرائيل از اين محاصره، در واقع شناسايى و ارزيابى واكنش جهان عرب و اسلام بوده است. اگر واكنش ضعيف باشد، به سركوب فلسطينيان ادامه دهد و اگر واكنشها قوى باشد، اين سركوب را كم كند، لذا مىتوان گفت كه جهان عرب و اسلام مىتوانند با اتخاذ يك موضع سياسى قاطع و محكم عليه اقدامات رژيم صهيونيستى ايستادگى كنند و وضعيت موجود را تغيير دهند.
علاوه بر بحران غزه كه چالشى براى دولت اسرائيل محسوب مىشود، گزارش نهايى وينوگراد و خروج حزب »اسرائيل خانه ما« دولت اولمرت را با چالشهايى روبرو كرده است. حزب دست راستى اسرائيل خانه ما در اعتراض به از سرگيرى مذاكرات صلح با دولت خودگردان فلسطين، از ائتلاف دولت اولمرت خارج شد. رهبر اين حزب معتقد است كه مذاكرات بر اساس آنچه كه زمين در ازاى صلح خوانده مىشود، كار اشتباهى است و منجر به نابودى اسرائيل مىشود. وى قبلا دولت ايهود اولمرت را تهديد كرده بود كه اگر با فلسطينيان درباره مسئله بيت المقدس و برگشت پناهندگان صحبت كند از دولت ائتلافى خارج مىشود. در همين راستا دو حزب ديگر اسرائيل خواهان خروج از دولت اسرائيل شدهاند. به نظر مىرسد از خروج احزاب دست راست از دولت اولمرت ادامه داشته باشد، اولمرت با يك بى ثباتى روبرو خواهد شد و دولت وى فرو مىپاشد، گزارش نهايى وينوگراد از ديگر چالشهاى روبرو دولت ايهود اولمرت است. اين گزارش كه نتيجه تحقيقات در مورد عملكرد دولت اسرائيل در جريان جنگ سى و سه روزه رژيم صهيونيستى عليه لبنان در تابستان ٢٠٠٦ مىباشد، اعلام كرد كه اسرائيل در اين مناقشه دچار اشتباهات بزرگ و جدى شده بود. دولت اسرائيل در جريان اين جنگ موفق نشد به اهداف خود، يعنى نابود كردن جنبش حزب الله و نجات دو سرباز ارتش كه توسط حزب الله به گروگان گرفته شده بودند، دست پيدا كند. طبق گزارش موقتى وينوگراد كه پايان ماه آوريل سال گذشته تحويل داده شده بود، دولت اولمرت و افسرهاى ارتش تحت انتقاد شديد قرار گرفتند. قسمت دوم اين گزارش هم گروهها، رهبران سياسى و ارتش اسرائيل را مورد انتقاد قرار داد. با انتشار اين گزارش انتقادآميز به نظر مىرسد گرچه اولمرت تحت حمايت واشنگتن حاضر به استعفا نخواهد بود، ولى امكان بى ثباتى سياسى در اين كشور زياد به نظر مىرسد. وزير دفاع و رئيس ستاد ارتش اين كشور به دليل انتشار اين گزارش قبلا استعفا دادهاند و اكنون اگر ايهود باراك وزير جنگ تصميم بگيرد از دولت اسرائيل خارج شود اين دولت با بى ثباتى شديد روبرو خواهد شد. شايد اين بى ثباتىها در اسرائيل منجر به انتخابات جديدى در اين كشور شود.
رئيس جمهور امريكا در خاورميانه
جرج دبليو بوش رئيس جمهور ايالات متحده امريكا براى يك ديدار چند روزه وارد خاورميانه شد تا با رهبران عرب منطقه ديدار و گفتگو نمايد. رئيس جمهور امريكا هدف از اين سفر را برقرارى صلح ميان فلسطين و اسرائيل خواند. وى در آستانه ورودش به خاورميانه، ابراز اميدوارى كرد تا بتواند در اين سفر بين طرفين فلسطينى و اسرائيلى صلح برقرار نمايد. البته بيشتر تحليلگران سياسى هدف اصلىجرج بورش را »ايران« ذكر كردند.
رئيس جمهور امريكا ديدار خود از منطقه خاورميانه را، از سرزمينهاى اشغالى آغاز كرد تا با رهبران اين كشور ديدار و مذاكره كند. بوش در يك كنفرانس خبرى مشترك با »ايهود اولمرت«، نخست وزير اسرائيل اظهار داشت. پيشبينى مىكند تا پيش از پايان رياست جمهورىاش، صلح ميان اسرائيل و فلسطين برقرار شود. وى گفت كه رهبران دو كشور با گزينهاى دشوار در اين رابطه روبرو هستند. رئيس جمهور امريكا در اين كنفرانس، ايران را تهديدى جدى براى منطقه خاورميانه و جامعه جهانى خواند و به تكرار اتهامات واهى در مورد ايران پرداخت. در اين كنفرانس خبرى مشترك، ايهود اولمرت رابطه دوستى كشورش را با امريكا تزلزل ناپذير دانست. اكثر تحليلگران سياسى معتقدند كه اسرائيل در موقعيت سختى قرار دارد و توقعى كه اسرائيل از جرج بوش در خاورميانه داشته، رفع خطر ايران و اتحاد بيشتر با اسرائيل عليه جنبش حماس است. جرج بوش پس از ديدار از سرزمين اشغالى، راهى كرانه باخترى شد تا با رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين »محمود عباس« ديدار و گفتگو كند. اين در حالى بود كه هزاران نيروى امنيتى در مقر محمود عباس براى محافظت از بوش مستقر شده بودند. محمود عباس در اين ديدار گفت كه ما به تمام وعدههاى داده شده پايبند هستيم و از رئيس جمهور امريكا مىخواهيم به اجراى »نقشه راه« متعهد باشد با اين حال، حماس سياست ايالات متحده امريكا را يكى از عوامل بدبختى فلسطينىها ناميد و »فوزى برهوم« سخنان رئيس جمهور امريكا را در كرانه باخترى تشريفاتى و بىاساس خواند و گفت كه نمىتوان از امريكا انتظار داشت كه صلحى برقرار كند تا مشكلات فلسطينىها رفع شود.
مرحله اول سفر بوش به خاورميانه با مذاكره با مقامات اسرائيلى و فلسطينى پايان يافت و مرحله دوم اين سفر كه با اميد به پشتيبانى و ائتلاف اعراب منطقه در برابر افزايش نفوذ ايران بود، آغاز گرديد. رئيس جمهور امريكا در مرحله دوم از سفر خود به كشورهاى كويت، امارت متحده عربى، بحرين، مصر و عربستان رفت و با رهبران اين كشورها ديدار و گفت و گو كرد. با خاتمه سفر جرج بوش مىتوان اظهار داشت كه سفر وى به منطقه خاورميانه با دو هدف صورت گرفت: ١. هشدار رئيس جمهور امريكا به خطر تهديد ايران براى كشورهاى عرب منطقه؛ ٢. با وجود اوجگيرى ايران در خاورميانه، امريكا مىخواهد هشدار دهد كه واشنگتن در كنار كشورهاى عربى منطقه ايستاده و از آنها حمايت خواهد كرد. اين سياست امريكا نشان مىدهد كه با وجود انتشار گزارش نهادهاى اطلاعاتى امريكا، سياست اين كشور نسبت به ايران و برنامه هستهاى تغيير نكرده و وى به كمك عربهاى منطقه براى فشار به ايران نيازمند است. لازم به ذكر است اين كشورها گرچه تحت حمايت امريكا هستند، ولى با اقدام نظامى و فشارهاى بيشتر عليه ايران مخالفت مىورزند.
تحولات سياسى در گرجستان
پيروزى مجدد ساكاشويلى در انتخابات رياست جمهورى: در ماههاى اخير گرجستان شاهد تحولات سياسى براى برگزارى انتخابات زود هنگام رياست جمهورى بوده است. مخالفان دولت »ميخائيل ساكاشويلى« با بر پائىتظاهرات در خيابانهاى تفليس پايتخت اين كشور خواستار رسيدگى به خواستههاى خود شدهاند. مخالفان رئيس جمهور ساكاشويلى او را به تكروى، اعمال فشارهاى سياسى نسبت به مخالفان، نقض قوانين و تشديد اختلاف طبقاتى متهم مىكنند. آنها همچنين با مشكلات زيادى از جمله وضعيت نابسامان اقتصادى، گروهاى قومى سركش جدايى طلبى در استان آبخازيا و اوستياى جنوبى و عدم آزادىهاى داخلى روبرو هستند. سرسختى رئيس جمهور گرجستان در برابر مخالفان باعث شد كه آنها به خيابانها بيايند و كنارهگيرى وى را خواستار شوند. خشونتهاى سياسى اخير در اين كشور بزرگترين بحران داخلى گرجستان بعد از به قدرت رسيدن ساكاشويلى مىباشد.
تظاهرات كنندگان علاوه بر اعتراض به مشكلات داخلى، ساكاشويلى را طرفدار غرب و در تضاد با سياستهاى روسيه مىدانند. اين مسئله مخصوصاً بعد از حادثه ١١ ستپامبر (٩/١١) در آمريكا، كه گرجستان را به يك منطقه حساس و مهم براى واشنگتن تبديل كرد، اهميت بيشترى يافته است. امريكائيان تفليس را يك همراه و حامى براى خود در منطقه مىدانند. در همين راستا گرجستان به »ناتو« روى آورده و روابط گرمى با واشنگتن دارد.
اعتراضات مردمى در گرجستان باعث شد كه رئيس جمهور ساكاشويلى ١٥ روز حالت فوقالعاده در اين كشور اعلام كند. اعلام وضعيت فوقالعاده به دليل برخورد پليس با تظاهرات كنندگان كه خواستار استعفاى ساكاشويلىشده بودند، پيچيدهتر شد. در طى روزهايى كه دولت وضعيت فوقالعاده اعلام كرده بود، هرگونه تظاهرات پخش برنامه و خبر از رسانههاى مستقل در اين كشور ممنوع شده بود، ولى بعد از گذشت نه روز از اعلام وضعيت فوقالعاده، پارلمان گرجستان وضعيت فوق العاده را لغو كرد و كشور به حالت عادى بازگشت. به دنبال لغو وضعيت فوقالعاده، ساكاشويلى، نخستوزير »زوراب لوگايدلى« را از مقامش بركنار و »لادوگو رگنبدزه« كه يك بانكدار با نفوذ است را به جاى او منصوب كرد.
به دنبال اعتراضات گسترده مردمى و اعلام انتخابات زود هنگام، انتخابات رياست جمهورى در اين كشور برگزار شد. در كارزار انتخاباتى گرجستان، نمايندگان هفت جريان سياسى حضور داشتند. مهمترين رقيب ساكاشويلى، »لوران گاچچيلازده« از جنبش مخالفان تندرو »آزادى« بود. او نماينده اصلى مخالفان دولت و يك فعال اقتصادى مىباشد كه شعار اصلى انتخاباتى خود را توزيع قدرت و سد كردن ديكتاتورى خواند.
بعد از برگزارى انتخابات در گرجستان و پيروزى مجدد ميخائيل ساكاشويلى به مقام رياست جمهورى، احزاب مخالف در گرجستان نسبت به شمارش آراء انتخاباتى پيش از موعد در اين كشور اعتراض كردند و قدرت حاكمه را به نقض آشكار قوانين انتخاباتى متهم كردند. از هفت نامزد انتخاباتى به جز آقاى ساكاشويلى كه خود را رهبر بلامنازع مىدانست، بقيه نامزدها انتخابات را غيرعادلانه دانستند و اعلام كردند كه فضاى سياسى گرجستان بسيار آلوده است لذا، تمام كانديداها ساكاشويلى را متهم كردند كه وى در برابر يك انتخابات آزاد ايستاده و هيچ گونه اپوزيسيونى را قبول نكرده است. در همين راستا ناظرين غربى از وجود برخى تخلفات جدى در روند برگزارى انتخابات شكايت كردند، ولى در مجموع انتخابات را دموكراتيك و بر اساس استانداردهاى بينالمللى بر شمردند. در همين حال دولت روسيه به نتيجه انتخابات اعتراض نمود و اعلام كرد كه در انتخابات اخير در گرجستان تقلب صورت گرفته و موارد تقلب بيشتر از آن است كه بشود آن را ناديده گرفت.
ساكاشويلى بعد از پيروزى در اين رقابت، انتخابات رياست جمهورى در اين كشور را عادلانه، درست و بر اساس رقابتى صادقانه خواند. وى در جمع خبرنگاران گفت: به تدريج سياستهاى آينده خود را در دور دوم رياست جمهورىاش اجرا خواهد كرد. ساكاشويلى يكى از مهمترين وظايف خود را برقرارى روابط دوستانه با روسيه و سر و سامان دادن به اختلاف بين مسكو - تفليس مىداند.
لازم به ذكر است كه تمايل شديد رئيس جمهور گرجستان به غرب باعث نوعى مخاصمه بين محور مسكو - تفليس شده است. روسيه از نزديكى گرجستان به غرب بسيار نگران است. و روسيه اعلام كرده كه از ابزارهاى خود براى متوقف ساختن پروژه گسترش ناتو به شرق استفاده خواهد كرد. در همين راستا، در اقدامى كه با هدايت دولت ساكاشويلى و در اوج تنش ميان تفليس - مسكو همراه بوده، دولت گرجستان تصميم به الحاق به سازمان پيمان آتلانتيك شمالى (ناتو) گرفت. لذا همزمان با انتخابات رياست جمهورى در اين كشور همه پرسى ديگرى مبنى بر اينكه آيا گرجستان به ناتو بپيوندد يا نه برگزار شد. بيش از ٧٢ درصد از شركت كنندگان از عضويت كشورشان در ناتو حمايت كردند.