آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٨ - معرفيهاى گزارشى

معرفيهاى گزارشى


كليات
فرهنگ مثنوى
سيد عبدالرضا علوى. (چاپ اوّل: تهران, انتشار ما, ١٣٧٥). ٦٥٢ص, وزيرى.
مثنوى كتاب شگرف و شگفتى است. با اينكه قرنها از تأليف آن مى گذرد, اقبال بدان روز به روز گسترده تر و ژرفتر است. مثنوى را كسان بسيارى از نگاههاى مختلف به شرح, تحليل, توضيح و نقد بررسى گرفته اند و درباره آن بسيار نوشته اند و باز هم خواهند نوشت. فرهنگها, واژه يابها و توضيح و تفسير لغات آن نيز از موضوعاتى است كه همت عالمانى را به خود معطوف داشته است. فرهنگ مثنوى آقاى دكتر علوى از اين جمله است كه مجموعه اى است سودمند و خواندنى و بويژه براى جوانان و خواننده متوسط الحال مثنوى كارامد. واژه ها, تعبيرها و اعلام يكجا و براساس حروف تنظيم شده, و پس از ضبط آن با حروف لاتين, شرح و توضيح شده اند. توضيحها مؤلف غالبا كوتاه, اما گويا است. كاربردهاى مختلف واژه نيز غالباً به دست داده شده است تا خواننده خود با توجه به سياق اشعار و فضاى مثنوى بتواند معناى استوارتر را برگزيند. قرآن و حديث
مختصر الميزان فى تفسير القرآن
سليم الحسنى. (چاپ اوّل: بيروت, مؤسسه العارف للمطبوعات, ١٤١٧). ٣٩٦« ٦٠٥ص, وزيرى.
الميزان فى تفسير القرآن در جريان تفسيرنگاريهاى فرهنگ اسلامى بحق در اوج دقت و تحقيق و استوارى است و در نمودن محتواى آيات با تكيه بر آيات همگون (تفسير قرآن به قرآن) براستى شگفت انگيز است. آقاى سليم حسنى كوشيده است از تفسير الميزان آنچه را دقيقاً در تبيين و توضيح واژه ها و جملات آيات است برگزيند و با چاپ متن قرآن و قرار دادن گزيده هاى الميزان در حواشى و پانوشتها تفسير مختصر و گويايى به دست دهد.
وى در انديشه آن است اندكى از اين فراتر نيز خلاصه اى از الميزان در پنج جلد عرضه كند.
فهرست واژگان و موضوعات كه در پايان كتاب و با شماره صفحات مستقل و با ارجاع به متن آمده است, خود كتابى است مستقل و كارامد.
الشيعه فى أحاديث الفريقين
سيد على ابطحى. (چاپ اوّل: قم, مؤلف, ١٤١٦). ٧٧٦ص, وزيرى.
مؤلف احاديث مرتبط با تشيع را براساس منابع فريقين گزارش كرده است. خاستگاه تشيع, فضايل تشيع و ويژگيهاى شيعه از موضوعاتى است كه بتفصيل روايات رسول الله(ص) و امامان(ع) درباره آنها در اين كتاب تدوين و عرضه شده است.
كامل الزيارات
محمد بن جعفر بن موسى بن قولويه القمى. (چاپ اوّل: تهران, مكتبة الصدوق, ١٤١٧). ٢٥٢ص, وزيرى.
كامل الزيارات از منابع بسيار مهم و ارجمند و كهن حديثى شيعى است, و مؤلف آن ابن قولويه از ثقات راويان شيعه و از مشايخ جليل القدر و از محدثان بزرگ تشيع. كتاب را علامه امينى ـ رضوان الله عليه ـ براساس نسخه اى كهن تصحيح كرده بودند كه با حواشى و تعليقات عالمانه به سال ١٣٥٦ نشر يافته بود. اكنون آقاى بهراد جعفرى متن چاپى كتاب را با دو نسخه خطّى مقابله كرده و تعليقات علامه امينى را نيز بر آن افزوده و توضيحهاى ديگرى نيز در پانوشت آورده و كتاب را به صورت شايسته اى نشر داده است افزون بر اين مقدمه اى نگاشته اند درباره مؤلف و كتاب آقاى جعفرى تحقيق و تصحيح كتاب را با اشراف و نظارت مصحح و محقق امين و ارجمند متون اسلامى حضرت استاد على اكبر غفّارى سامان داده و گاه توضيح راهگشا و مفصل وى را درباره روايات ذيل صفحات آورده اند.
علم الرّجال نشأته و تطورة
محمد بن مطر زهرانى. (چاپ اوّل: رياض, دارالهجره للنشر والتوزيع, ١٤١٧). ٣٨٠ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن پنج باب از چگونگى شكل گيرى دانش رجال و تطوّر آن در اهل سنت تا قرن چهارم سخن رفته است. در فصل اوّل كتابها مرتبط با طبقات بررسى و گزارش شده است و در باب دوم از كتابهاى ويژه شرح حال و رجال اسناد. باب سوم ويژه كتابهايى است كه از دانشهاى حديث بحث كرده اند و در باب چهارم مدارس روايت و درايت گزارش شده است. باب پنجم ويژه گزارش فقيهان شام, مصر و خراسان است و آثار آنان در اين زمينه….
دراسات فى الجرح والتعديل
محمد ضياء الرحمن الأعظمى. (چاپ اوّل: المدينة المنوره, مكتبة الغرباء الأثريه, ١٤١٥). ٥٤٣ص, وزيرى.
مؤلف در چهار فصل بتفصيل از اسناد حديث, اهميت اسناد و جايگاه آن در شناخت حديث, دقت مسلمانان در اسناد حديث, جرح و معناى اصطلاحى آن و اسباب جرح, تعديل و معناى آن و نيز اسباب تعديل, اصطلاحات جرح مانند منكر الحديث, سارق الحدييث, مقارب الحديث و…. شناخت و شناسايى مهمترين كسانى كه در جرح و تعديل سخن گفته و آثارى سامان داده اند, سخن گفته است.
مخالفة الصحابى للحديث النبوى الشريف
عبدالكريم بن على بن محمد نمّله. (چاپ اوّل: رياض, مكتبة الرشد, ١٤١٦). ٣٣٦ص, وزيرى.
اهل سنت, سنت صحابى را حجت دانسته اند و آن را يكى از منابع و مصادر حكم تلقى كرده اند. بدين سان اگر سخن صحابى با كلام منقول از رسول الله(ص) مخالفت كرد بايد چه كرد؟ و اگر صحابى تفسيرى از كلام رسول الله(ص) داد كه با ظاهر حديث ناهمگون بود و يا با عموم آن در مخالفت بود بايد چه كرد؟ اصوليان عامّه بتفصيل به اين بحث پرداخته اند, و مؤلف مجموعه اين مباحث را در هفت فصل تدوين و عرضه كرده است. در ابتدا از چگونگى مخالفت صحابى با حديث نبوى سخن گفته و آنگاه از صحابى و معناى اصطلاحى آن و سپس موضوع را تبيين كرده و با واگويى ابعاد موضوع به تحليل و بررسى آن پرداخته است.
كتاب اثرى است سودمند و در شناخت آراء عالمان عامه درباره صحابه و موضع آنها درباره حديث كارامد است و آگاهيهاى قابل توجهى به خواننده مى دهد كه گو اينكه استوار نيست, ولى كارامد است.
حقيقة الجفر عند الشيعه
اكرم بركات العاملى. (چاپ اوّل: بيروت, دارالصفوه, ١٤١٦). ٢٨٥ص, وزيرى.
در ميان آثار شيعى از ميراثى كه على(ع) و امامان(ع) آن را از رسول الله به ارث برده اند و عنوان (جفر) دارد, سخن بسيار رفته است.
جفر چيست؟! كتاب است؟ ظرفى است حاوى كتابها؟ و يا… در اين كتاب تمام آثار پراكنده درباره آن گرد آمده و با دسته بندى روايات, تحقيقى دقيق و سودمند و روشنگر درباره اين موضوع به عمل آمده است.
معنى جفر در فرهنگها و روايات, حقيقت آن در روايات, سئوالها درباره آن, جفرهاى گونه گون از جمله عنوانهاى كتاب است. مؤلف به مناسبت از اخبار غيبى امامان(ع) مصحف فاطمه(ع) و موضع امامان(ع) درباره جفر و… سخن گفته است. فقه و اصول
آراء المعتزله الأصوليه
على بن سعد بن صالح صنويحى. (چاپ اوّل: رياض, مكتبة الرشد, ١٤١٧). ٧٤٠ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است آرايى اعتزاليان را در مباحث مختلف اصول فقه تحليل و گزارش كند. او ابتدا از اعتزال سخن گفته است و چگونگى شكل گيرى معتزله و اصول انديشه هاى آنان. آنگاه در باب اوّل از آراى معتزله درباره احكام شرعى و بنياد آن بحث كرده است. در باب دوم آراى معتزله را درباره ادله شرعى گزارش كرده است. درباره سنت, اجماع, قياس و…. باب سوم ويژه تبيين ديدگاه آنان است درباره نسخ و در باب چهارم از ادله لفظى بحث شده است. و بالاخره باب پنجم ويژه آراى اعتزاليان است در اجتهاد و تقليد و….
حقوق مدنى اشخاص و محجورين
سيد حسين صفايى ـ سيد مرتضى قاسم زاده. (چاپ اوّل: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى دانشگاهها, ١٣٧٥). ٢٩٠ص, وزيرى.
اين كتاب به يكى از مباحث مهم حقوق مدنى پرداخته است. مؤلفان كتاب را براى تدريس در دانشگاهها تدوين كرده اند و آن را در دو بخش سامان داده اند. در بخش اوّل از حقوق اشخاص سخن گفته اند. در اين بخش مفهوم شخص طبيعى و شخص حقوقى, حقوق مرتبط با شخصيت, آغاز و پايان وجود, ويژگيها و وضع حقوقى اشخاص به بحث نهاده شده است و در بخش دو از مفهوم (حجر) و (اهليت), انواع محجوران (صغير, غير رشيد و مجنون؟), حدود حجر محجوران, نهادهاى حمايت كننده از محجور, بويژه قيم, و مسائل مرتبط با آن با تفصيل و دقت بحث شده است. فلسفه و كلام
الميزان العادل بين الحق والباطل
سيد رضا هندى تحقيق حميد بغدادى. (چاپ اوّل: قم, مؤسسه المنار, ١٤١٧). ١٥٢ص, رقعى.
نقدى است كوتاه امّا استوار بر محتواى تورات در مباحث خداشناسى, پيامبرشناسى و كتابهاى آسمانى. در تحقيق كتاب محقق همه نقلها را مستند ساخته و در پايان كتاب, كتابشناسى نقد عهدين را ضميمه كرده است.
النجاة فى القيامه فى تحقيق الأمامه
على بن ميثم بحرانى, تحقيق محمد هادى يوسفى. (چاپ اوّل: قم, مجمع الفكر الأسلامى, ١٤١٧). ٢٦٤ص, وزيرى.
ابن ميثم بحرانى از متكلمان ارجمند قرن هفتم هجرى است و شرح وى از نهج البلاغه يكى از استوارترين شرحهاى آن كتاب عظيم به شمار مى رود.
اين كتاب كه از مباحث كلامى فقط بحث امامت را به بحث نهاده است, در سه باب سامان يافته است. در باب اوّل از شرايط امام سخن رفته است و در باب دوم از چگونگى تعيين امام. در باب سوم به نقد شبهه ها و اشكالها درباره ديدگاه امامت در تشيع پرداخته و در ضمن نقد و بررسى آنها چگونگى شكل گيرى برخى از فرقه هاى شيعى را نيز گزارش كرده و موضع آنها را در امامت نقد كرده است. آقاى يوسفى كتاب را براساس دو نسخه مقابله و تصحيح كرده و در ضمن مقدمه اى مفصل از كتاب و مؤلف سخن گفته است.
الفصول المهمه فى تأليف الأمه
سيد عبدالحسين شرف الدين, تحقيق عبدالجبار شراره . (چاپ اوّل: قم, رابطه الثقافة والعلاقات الأسلاميه, ١٤١٧). ٣٨٢ص, وزيرى.
علاّمه سيد شرف الدين حقاً شرف دين و آبروى مسلمين بود. استوارى در نگارش, استناد دقيق, نزاهت كلام و جزالت بيان, شناخت ژرف از ابعاد جاريهاى زمان و ضرورتهاى امت مسلمان برخى از ويژگيهاى اوست. كتاب فصول المهمه را آن بزرگوار براى نشان دادن ضرورت تشكل صفوف مسلمانان و تأليف و وحدت امت اسلامى به قلم آورده است و افزون بر تبيين ضرورت اين موضوع در فصولى چند به باورها و عقايد شيعى پرداخته و بر آنچه برخى از مسلمانان از سر ناآگاهى و برخى از سر عناد طعن زده و شيعه را بدان جهت مورد هجوم قرار داده اند, انگشت نهاده و براساس منابع عامه در استوارى آن باورها, با دقت و استوارى تمام سخن گفته است. اين چاپ با تحقيق سودمند آقاى شراره نشر يافته است. آقاى شراره تمام منابع را روزامد كرده و اگر مطلبى بدون منبع رها شده بوده, مستند ساخته و گاه بر منابع افزوده و فهارس سودمندى تنظيم كرده و در مقدمه از اهميت كتاب و شيوه اش در تصحيح سخن گفته است.
تحليل وحى از ديدگاه اسلام و مسيحيّت
محمد باقر سعيدى روشن . (چاپ اوّل: مؤسسه فرهنگى انديشه, ١٣٧٥). ٢٣٧ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن سه بخش مسأله مهم وحى از نگاه اسلام و مسيحيت بررسى شده است. بخش اوّل از فصل اوّل, ويژه شناخت مفهوم وحى است و در فصل دوّم از ماهيت وحى تشريعى پيامبران سخن رفته و در فصل سوم از نگرشهاى گوناگون در تفسير وى بحث شده است.
بخش دوم ويژه تعاريف وحى است از نگاه متون مسيحى. در فصل دوم از ديدگاه نو در جهان مسيحيت درباره وحى سخن رفته و در فصل سوم با عنوان مسيح شناسى درباره عيسى و چگونگى وحى و پيوند آن به عيسى مسيح از نگاه مسيحيت بحث شده است. در بخش سوم نتايج برآمده از اين پژوهش گزارش شده است.
او مى آيد
انصافعلى هدايت . (چاپ اوّل: تبريز, انتشارات نور ولايت, ١٤١٧). ٦٦ص, رقعى.
اين كتاب گفتگويى است با سران مذاهب و مسلكها درباره موعود جهانى. گفتگو با اسقف اعظم ارامنه, با معلم دينى يهودى كشور و دبير انجمن كليميان ايران, با موبد زرتشتيان ايران و دو نفر از پيروان سيك است. آقاى على دوانى در مقدمه اى سودمند نشان داده اند كه اعتقاد به موعود جهانى در ميان مذهب و ملتها بوده است و اين موضوع را براساس منابع زرتشتى, يهودى و مسيحى نشان داده اند.
فلسفه وحى و نبوت
محمد محدى رى شهرى . (چاپ دهم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٤٠ص, رقعى.
اين كتاب پژوهشى است درباره وحى و نبوّت, كه اكنون ويرايش دوم آن پس از چاپهاى متعدّد عرضه مى شود. دو بخش كتاب از (وحى و تكامل) سخن رفته و در بخش دوم از حقيقت وحى. بخش سوم ويژه شناخت نبوت است كه در ضمن آن از اعجاز و محتوى دعوت پيامبران بحث شده است. ويژگيهاى پيامبران و عصمت انبيا از ديگر بحثهاى كتاب است. اخلاق و تعليم و تربيت
زهد اسلامى
سيد محمد شفيعى مازندرانى . (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٥٢ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است درباره زهد از نگاه آيات و روايات. ابتدا از اهميت زهد سخن رفته است و انگاه از اركان زهد. در فصلى با عنوان ديدگاهها در تفسير زهد, زهد از ديدگاه معصومان و از منظر عالمان, متكلمان و فيلسوفان گزارش شده است. ويژگيهاى زهد اسلامى يكى ديگر از بحثهاى كتاب است و بالاخره آثار زهد در صحنه زندگى و صفحه ذهن انسان.
نظام خانواده در اسلام
باقر شريف قرشى, لطيف راشدى . (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٦٢ص, رقعى.
عالم جليل باقر شريف قرشى از فقيهان و نويسندگان مشهور شيعى عراقى و داراى آثارى است ارجمند. كتاب وى با عنوان نظام الأسره فى الأسلام كه اينك ترجمه آن نشر يافته است, با همه اختصار از نكات شايسته و آموزنده اى برخوردار است. پس از مقدمه اى كوتاه درباره خانواده و اهميت آن با عنوان خانواده و مسائل جنسى, نگاههاى مختلف به خانواده را از ديدگاههاى مكتبهاى گوناگون بررسى كرده است. عناصر تشكيل دهنده خانواده, دوران باردارى و زايمان زنان, عوامل تحكيم, عوامل فروپاشى خانواده, شيوه هاى تربيتى در نظام خانواده از جمله عناوين كتاب است.
الدعوة الى الله فى السجون
عبدالرحمن خليفى . (چاپ اوّل: رياض, دار الوطن للنشر, ١٤١٧). ٤٨٨ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب بر اين نكته تأكيد ورزيده است كه زندان از ضرورتهاى اجتماع و حكومت است, امّا از سوى ديگر بايد دانست كه بزه كارى كه براساس تخلّف از قانون به زندان مى رود از پيكره اجتماع است و نبايد او را فراموش كرد. بدين سان بايد جامعه اسلامى و به تعبير ديگر حكومت اسلامى براى بازسازى و فكر و رفتارى و خلق وخوى زندانى راههايى انديشيده باشد. او در اين كتاب به اين موضوع پرداخته و بتفصيل بحث كرده است. تاريخ زندان در اسلام, احكام آن در فقه اسلامى, دعوت به حق و تبليغ حقايق در زندان و شيوه هاى آن از بحثهاى كتاب است. او روشها و شيوه هاى مختلفى برگرفته از متون دينى و استنباط شده از احاديث و معارف اسلامى را درباره موضوع پيشنهاد كرده است.
هديه اى از دوست
سيد خليل حسينى, سيد ابوالقاسم حسينى . (چاپ اوّل: قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٥). ؟ص, وزيرى.
اين كتاب نگاهى به مصائب و دشواريهاى زندگى است. در فصل اوّل با عنوان (از زاويه ديگر) كوشيده شده با نگاهى تازه به رويدادهاى دشوار و مصيبتبار زندگى, آن را نشانى از مهر پروردگار نموده شود و جلوه هاى رنگارنگ مصائب بازگر گردد. رابطه انسان با مصائب, نقش مصائب در زندگانى انسان و شكوفايى استعدادها و بركشيدن ناپيداييهاى وجود انسان و پيشگيرى از تباهيها, شكيبايى در برابر ناملايمات و دشواريها و دستاوردهاى آن از مباحثى است كه در اين كتاب آمده است. نثر كتاب روان و پرجاذبه و محتواى آن بر روى هم سودمند و خواندنى است.
رساله لبُّ اللباب
سيد محمد حسين حسينى طهرانى . (چاپ هفتم: مشهد, انتشارات علامه طباطبايى, ١٣٧٥). ١٦٤ص, رقعى.
مؤلف محترم حضرت آيت الله حسينى ـ ره ـ اين رساله ارجمند را ابتدا به مناسبت سالگشت شهادت فقيه و فيلسوف بزرگ اسلامى, آيت الله شهيد مرتضى مطهرى و براى تقديم به يادنامه وى نگاشته اند و سپس مستقل نشر يافته است. مباحث كتاب مبين شيوه سلوك و معرفت است و چگونگى رهيدن از تعلّقات نفسانى و رسيدن به مقامات ملكوتى.
صراط مستقيم يعنى جمع ميان ظاهر و باطن, مقصد سالك ملاقات با وجه الله است, شرح تفصيلى طريق و كيفيت سير الى الله, نفى خواطر و مراقبه از جمله عناوين كتاب است. بحث مؤلف از اسلام و ايمان در شرح تفصيلى عوالم مقدمه بر عالم خلوص. بحثى است خوب و خواندنى.
تمثيلات و تشبيهات در اثار استاد مطهرى
عليرضا رجالى تهرانى . (چاپ اوّل: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, زمستان٧٥). ٤٥١ص, رقعى.
مؤلف آثار ارجمند استاد شهيد مرتضى مطهرى را به مطالعه گرفته و تشبيه ها و تمثيل هايى را كه آن استاد جليل براى روشن ساختن مسائل فكرى, اعتقادى, فلسفى به كار گرفته اند, گردآورى كرده و براساس موضوع سامان داده اند. وى دويست و پنجاه تشبيه و تمثيل را در بخشهاى اعتقادى, اخلاقى تربيتى, معنوى, عرفانى, خانوادگى و اجتماعى, قرآنى, فقهى, عبادى, فلسفى و منطقى منظم كرده اند.
نگرشى اسلامى به فرهنگ پرستارى
اكبر اسدى . (چاپ اوّل: قم, مركز تحقيقات اسلامى جانبازان, ١٣٧٥). ١٧٤ص, رقعى.
نگاهى است دقيق به پرستارى و جايگاه آن در آموزه هاى اسلامى. پرستارى ـ حقاً ـ شغلى است طاقت فرسا, اما چون با ياد حق و توجه به ارزشهاى والاى الهى و انسانى درآميزد بسى شكوهمند و شوق آفرين مى شود. اين كتاب كوشيده است اين جنبه پرستارى را بنماياند. بدين سان در فصل اول از جايگاه پرستارى سخن گفته است و در فصل دوم از ابعاد آن. مراقبتهاى درمانى و توانبخشى و حمايتى از بحثهايى است كه در اين فصل بدان پرداخته شده است. در فصل سوم و ذيل عنوان (انواع پرستارى) از پرستارى خانوادگى, جنگ و پرستارى, پرستارى از جانباز, زن و پرستارى سخن رفته است و در فصل چهارم اخلاق و آداب پرستارى نموده شده است. كتاب بر روى هم اثرى است خواندنى, بويژه براى پرستاران ارجمند و خادمان والاى جانبازان. تاريخ و شرح حال
شيخ حرّ عاملى
محمود شريفى ـ حسين ابراهيم زاده. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ١٣٠ص, رقعى.
مؤلفان در اين كتاب زندگانى, سوانح حيات, آثار, آرا و انديشه هاى محدث و عالم بزرگ شيعه شيخ حرّ عاملى را گزارش كرده اند. مؤلفان از ابعاد زندگانى آن مرد بزرگ سخن گفته اند و در ضمن گزارش سوانح حيات وى به گوشه هايى از تاريخ تشيع در آن زمان پرداخته اند و افزون بر برنمودن جنبه فقه و حديث شيخ چگونگى جايگاه وى در ادبيات و شعر را نيز تبيين كرده اند.
شهيد مدرّس
غلامرضا گلى زواره. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٥). ٢٢٧ص, رقعى.
در اين كتاب در ضمن شش بخش از زندگانى, تحصيل, سوانح حيات و مواضع اجتماعى و سياسى مجتهد بيدار و فقيه سياستمدار شهيد حسن مدرس سخن رفته است. در بخش اوّل از زادگاه شهيد, هجرت به قمشه, تحصيل و تدريس آن بزرگوار بحث شده است و آنگاه از اوج علمى و فقاهت وى سخن رفته است و از آثارش. سپس از حضور سياسى و اجتماعى وى و مجلس و جريانهاى آن و موضع مدرس و….

مهر تابان
سيد محمد حسين حسينى تهرانى . (چاپ دوم: مشهد, انتشارات علامه طباطبايى, ١٣٧٥). ٤٤٩ص, وزيرى.
مهر تابان يادنامه اى است خواندنى كه مؤلف بزرگوار آن آيت الله حسينى تهرانى(ره), آن را درباره علامه طباطبايى ـ رضوان عليه ـ رقم زده است. مهر تابان دو بخش دارد: در بخش اوّل مؤلف درباره علامه طباطبايى, شرح احوال, آثار, شيوه وى در حكمت, تفسير و مباحث فكرى بحث كرده است و در بخش دوم در ذيل عناوين, ابحاث قرآنى, ابحاث فلسفى, ابحاث عرفانى, ابحاث اخلاقى, ابحاث علمى, ابحاث تاريخى, آنچه را از آن بزرگوار سؤال كرده و وى جواب داده اند, تقرير و تحرير كرده است.
آنچه در اين بخش آمده است نشانى از دقتهاى علامه طباطبايى در مسائل مختلف اسلامى مهرتابان بر روى هم كتابى است خواندنى و بسيار ارجمند.
وجه تسميه شهرهاى ايران
حسين توكلى مقدم . (چاپ اوّل: تهران, نشر ميعاد, ١٣٧٥). ٣٣٢ص, وزيرى.
اين كتاب پژوهشى است دراز دامن درباره شهرهاى ايران و چگونگى و چرايى نامگذارى آنها. جلد اوّل آن شامل شهرهايى است كه با حروف الف ـ ب ـ ت آغاز مى شود. مؤلف ابتدا درباره شهر و چگونگى شكل گيرى آن و گويشهاى مختلف آن و ساختارهاى گونه گون نام آن سخن مى گويد و آنگاه در وجه تسميه آن. منابع و مصادر وى و نيز بى پيشينگى مدوّن اين بحث نشانگر آن است كه مؤلف چه مايه رنج را در سامان دادن به اين پژوهش بر خود هموار ساخته است. به هرحال كتاب اثرى است سودمند و سرشار از اطلاعات. گاه ذيل عنوان (وجه تسميه) مطالب غير مرتبط با عنوان, امّا مرتبط با موضوع, آمده است كه بايد عنوان مستقلى بدانها نهاده مى شد.
زندگانى ادبى و اجتماعى استاد شهريار
احمد كاويانپور . (چاپ اوّل: تهران, سازمان چاپ و انتشارات اقبال, ١٣٧٥). تصوير«٢٨٧ص, وزيرى.
شهريار, بى گمان شهريار سخن بود و استاد ادب و شعر فارسى. شهريار را (حافظ قرن ما), (شاهين بلند پرواز آسمان شعر آذربايجان) و بلكه ايران دانسته اند كه همه, داوريهايى است استوار. اين كتاب شرح حال, سوانح زندگانى و نمونه هايى است از اشعار استاد. سرآغاز زندگى, دوران تحصيل و عشق جوانى, سالهاى ناكامى, سالهاى تلخ و شيرين زندگى, دوران سير و سياحت, دوران خزان زندگى, شهريار حافظ قرن ما, شجره نامه استاد شهريار, از عناوين بخشهاى كتاب است. در بخش حافظ قرن ما استقبالهاى شهريار از غزلهاى حافظ همراه آن غزلها آمده است.
سيماى كاشان
حبيب الله سلمانى آرانى . (چاپ اوّل: قم, انتشارات بشير, ١٣٧٥). ٢٥٦ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب در ضمن نُه بخش از كاشان, پيشينه تاريخى, آثار تاريخى, تحولات سياسى و اجتماعى, رجال علم, فقه, سياست و هنر آن ديار سخن گفته است. موقعيت جغرافيايى كاشان و نژاد و گويش مردمان آن ديار در بخش اوّل و دوم آمده است و در بخشهاى بعدى با عناوين پايگاه تشيع, سنگر جهاد, مهد فرهنگ از حضور تشيع در آن ديار و حركت و سير كاشانيان عليه ظلم و ستم در روزگار مشروطيت و انقلاب اسلامى و مدارس علميه كاشان بحث شده است. معرفى چهره هاى والاى عالمان سخنوران كاشانى و شناسايى و شناساندن امامزاده هاى آن ديار و آثار تاريخى هنرى كاشان در بخشهاى بعدى كتاب آمده است.

سيماى لارستان
صادق رحمانى . (چاپ اوّل: قم, مؤسسه فرهنگى همسايه, ١٣٧٥). ١٧٣ص, رقعى.
اين كتاب گزارشى است تحليلى و گويا از سرزمين لارستان با نگاهى گذرا بر پيشينه تاريخى و وضع جغرافياى آن.
در بخش اوّل از لار سخن رفته است و از چگونگى حال و هواى آن, و تحوّلات اجتماعى و سياسى آن, از ستيزهاى لار عليه حاكمان و از شكوه حماسه زنان در مقابل ناموس ربايان و حجاب ستيزان. آنگاه چگونگى منطقه گزارش شده است و ويژگيهاى اقليمى آن و نيز آداب و رسوم عبادى و اجتماعى آن. بخش بَيرم, جويم و خُنج اِوَز در بخشهاى بعدى كتاب معرفى شده اند. در صفحات اين كتاب شرح حال و آثار و مآثر عالمان آن ديار نيز گزارش شده است. آقاى رحمانى كتاب را با نثرى روان و عباراتى استوار سامان داده اند.
مدرس, تاريخ و سياست
جمعى از نويسندگان . (چاپ اوّل: تهران, مؤسسه پژوهشى و مطالعاتى فرهنگى, ١٣٧٥). ٢٤٠ص, رقعى.
در روزهاى هشتم و نهم آذر ١٣٧٤ سمينارى با عنوان (مدرس و تحوّلات سيماى تاريخ معاصر ايران) برگزار شد. اين مجموعه بخشى از مقالاتى است كه به آن سمينار ارائه شده است. عناوين برخى از مقالات چنين است: مدرس الگوى جاويد نمايندگى, حاشيه رسائل شيخ انصارى, استادان آيت الله شهيد سيد حسن مدرس, سير در انقلاب مشروطيت, نگاهى به سوءقصدها به جان مدرس, ديدگاههاى اقتصادى علامه شهيد مدرس, يكى از ويژگيهاى شهيد مدرس, مدرس و كانون, مدرس و تغيير سلطنت, مدرس, تمدّن سازى و بحرانهاى پس از مشروطيت و….

جرعه هاى جانبخش
غلامرضا گلى زواره . (چاپ اوّل: قم, انتشارات حضور, ١٣٧٥). ٤٣١ص, وزيرى.
يكى از شخصيتهايى كه از افق انديشه معاصر طلوع كرد و با فروغ علم و حكمت خويش چون ستاره اى پرتوافشانى نمود و انسانهاى تشنه معرفت را راهگشا و هادى گرديد, علامه سيد محمّد حسين طباطبايى ـ قدس سره ـ است كه شيوه زندگى و خلق و خويَش مى تواند براى مشتاقان معنويت الگو باشد.
كتاب جرعه هاى جانبخش كوشيده است با سبكى جالب فرازهايى از زندگى اين مفسر عاليقدر را به تصوير كشد و خواننده را با ابعادى از زندگى عرفانى و اخلاقى و كوششهاى علمى و ساير ابعاد معرفتى اين نامدار عرصه انديشه آشنا كند. كتاب مورد اشاره در ده فصل به اهتمام نويسنده معاصر, غلامرضا گلى زواره, با استناد به صد وهشتاد منبع تأليف شده است.
در فصل اول تحت عنوان بوستان فضيلت به سلسله نسب و خاندان و خانواده علامه طباطبايى پرداخته شده است. فصل دوم با عنوان رويش و كوشش, دوران كودكى, مسافرت علمى و دوران تحصيلات اين مفسر را به همراه معرفى اساتيدش اجمالاً مورد بررسى قرار داده است. در فصل سوم مهاجرت علامه به قم و جلسات علمى و حوزه درسى وى به خواننده معرفى شده و فصل چهارم تنى چند از شاگردان برجسته اين اسوه وارستگى را از نظر خوانندگان گذرانيده است. در فصل پنجم ابعادى از تواناييهاى علمى و زواياى فكرى و نوآوريها و نيز تمايلات ذوقى و ادبى علامه شناسانيده شده است. طى فصل ششم نويسنده كوشيده است فراز مهم اهتمام علمى علامه طباطبايى, يعنى پژوهشهاى نامبرده در مباحث تفسيرى و علوم قرآنى و نيز تأليف تفسير گرانسنگ الميزان را اجمالاً بررسى كند.
تحقيقات علامه طباطبايى در علوم اهل بيت و مسائل مربوط به خاندان عصمت و طهارت و نيز پژوهشهاى وى در قلمرو تشيع طى فصل هفتم به بحث گذاشته شده است. نظريات اين حكيم الهى در خصوص حكيمان و عارفان سلف و نيز تلاشهاى فكرى وى در مباحث اجتماعى و سياسى در فصل هشتم مطرح شده است. حالات عرفانى و ويژگيهاى اخلاقى اين عالم عامل در برخورد با اهل خانه, جامعه و شاگردان ديگر اقشار جامعه ضمن فصل نُهم قلمبند شده است. در فصل دهم كه آخرين مبحث كتاب است, پس از گذرى در انديشه هاى علامه در قلمرو و روح و روان, دنياى ملكوت و جهان برزخى آخرين لحظات زندگى وى مورد بررسى قرار گرفته و در واپسين مطلب اين فصل برادر ايشان, آيت الله محمّد حسن الهى طباطبايى به خواننده معرفى شده است.
السيد صدّيق حسن القنوجى
أختر جمال لقمان . (چاپ اوّل: رياض, دار الهجره, ١٤١٧). ٦٠٠ص, وزيرى.
سيد صديق حسن خان از مؤلفان, محدثان, مفسّران بزرگ و كثيرالتأليف هند در قرن سيزدهم هجرى است. او آثار بسيارى در كلام, تفسير, حديث, عقايد و ديگر ابعاد فرهنگى اسلامى به زبانهاى عربى, فارسى و اردو نگاشته است.
اين گزارشى است تفصيلى از زندگانى اوضاع اجتماعى و سياسى و فرهنگى عصر او, آثار و تأليفات او و نيز آرا و انديشه هاى او در مسائل كلامى. مؤلف تلاش بسيارى به كار بسته تا نشان دهد صديق حسن خان از اهل سنت است; آن هم از نوع سلفى و وهّابى آن, كه بخش اوّل آن (سنّى) درست و بخش دوم آن (سلفى وهابى) تكلّفى شگفت است. ادبيات
معشوق باستانى سنگ
جلال قيامى ميرحسينى . (چاپ اوّل: مشهد, انتشارات درخشش, ١٣٧٥). ٩٠ص, رقعى.
مجموعه اى است از اشعار آقاى حسينى در قالب شعر نو. زبان وى ساده است و صميمى و شعرهايش به دور از ابهامات و استوار و پيچيده و گاه همراه با تركيبات و تعبيرات تازه….
اثرپذيرى حافظ از قرآن و حديث
عباس اسلامى نژاد . (چاپ اوّل: كاشان, انتشارات مرسل, ١٣٧٥). ١٣٥ص, رقعى.
اين كتاب در شش بخش تدوين شده است. در بخش اوّل گونه اثرپذيرى شعر فارسى از قرآن و حديث بحث شده است كه تقريرى است از بحثهاى حضرت سيد محمد راستگو و در اين كتاب جايگاه مقدمه را يافته است. بخش دوم اثرپذيرى واژگانى شعر حافظ از قرآن و حديث است كه به گونه الفبايى گزارش شده. آنگاه در بخش سوم اثرپذيرهاى مضمونى آمده است. در بخش چهارم اشعارى گزارش شده است كه در چاپ قزوينى ـ غنى نبوده و در چاپهاى انجوى, پژمان و… وجود داشته است و اشاره اى است به قرآن و حديث. بخش ششم با عنوان (حافظ و ارسال المثل) به اشعارى اشاره رفته كه حالت مثل يافته است.
جواهر البلاغه
احمد الهاشمى . (چاپ ششم: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم, ١٤١٧). ٤٢٨ص, وزيرى.
جواهر البلاغه با عنوان توضيحى فى المعانى والبيان والبديع, از آثار ارجمند و كارآمد دانش بلاغت در روزگاران اخير است. جواهر البلاغه را نويسنده آن به گونه اى تنظيم كرده است كه آغازگران را بصيرت افزايد و دانشوران اين دانش را سودمند افتد.
اين چاپ به گونه افست از چاپ اصلى نشر يافته است.