آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - معرفى هاى گزارشى
معرفى هاى گزارشى
ادبيات
u سرگردان در فلسفه ادبيات
كوروش صفوى; چاپ اول, تهران: انجمن شاعران ايران, ١٤٠ ص.
نگارنده در كتاب حاضر درپى پاسخگويى به دو پرسش مطرح در حوزه ادبيات, يعنى چگونگى درك انسان از آفرينش و نوع ابزارهاى استفاده شده براى درك آفرينش است تا از اين رهگذر به تبيين فلسفه ادبيات و نقش آن در تكامل انسان بپردازد. وى در توضيح انديشه هايش اين گونه بيان مى كند: زبان مورد استفاده در ادبيات را (زبان ادب) مى نامند. زبان ادب داراى ويژگى هاى صورى و معنايى است. مجموعه اى از نشانه هاى زبان, ويژه اين گونه زبان هستند و افزون بر اين, چينش واژه ها, وزن, قافيه و ساير شگردهايى كه برحسب تكرارهاى آوايى و واژگانى شكل مى گيرند به همين ويژگى هاى صورى متن ادبى مربوطند, اما وقوع تمامى اين ويژگى هاى صورى, اختيارى است و آنچه متن را ادبى مى سازد, ويژگى هاى معنايى چنين متنى است. نويسنده متن ادبى بر حسب سه نياز اصلى انسان: امنيت, جفت يابى و رشد موضوعى را براى آفرينش برمى گيزند و با انتخاب و تركيب واحدهاى نظام زبان, آن موضوع را در چنين جهانى مى آفريند.
u پيوند خرد و اسطوره در شاهنامه
سيدكاظم موسوى, اشرف خسروى; چاپ اول, تهران: شركت انتشارات علمى و فرهنگى, ٣٢٦ ص.
آنچه خرد و اسطوره را در شاهنامه به هم پيوند مى دهد, فردوسى را در سازگار كردن ناسازها يارى مى كند و شاهنامه را عرصه پارادوكس زيباى خرد و اسطوره مى سازد (نيكى) است. نيك انديشى و نيك كردارى و چه مشترك خرد و اسطوره است. در كتاب حاضر پيوند خرد و اسطوره در هر سه بخش شاهنامه بررسى مى شود و نمادها و نشانه هايى كه از يك سو اسطوره اى و از سوى ديگر خردگرا هستند, تحليل مى شود. نويسنده در كتاب به خرد و اسطوره پنهان در لايه هاى زيرين داستان ها پرداخته است و براى روشن شدن مطالب ابتدا تعريف خرد و اسطوره و ابعاد و جنبه هاى اين مفاهيم در متون كهن و شاهنامه را بررسى مى كند و چگونگى پيوند يا گسست آنها را شرح مى دهد. برخى از عنوان هاى كتاب عبارت اند از: تعريف اسطوره و تحليل تطبيقى آن, خرد در شاهنامه و ويژگى هاى آن, شهريارى و شهرياران, وزيران, رايزنان و راهنمايان, پهلوانى و پهلوانان, زنان, طبيعت, مفاهيم و باورها و… .
u نصرت رحمانى
مهدى اورند; چاپ اول, تهران: ثالث, ٤٠٠ ص.
نصرت رحمانى در دهم اسفند ١٣٠٨ در محله پامنار به دنيا آمد. در دبيرستان اديب تهران و هنركده نقاشى تحصيل كرد و نخستين اشعارش را در روزنامه شهباز با نام مستعار (ن. چريك) به چاپ رساند. نخستين مجموعه شعر او كوچ نام دارد. وى در سال ١٣٣٣ نوشتن داستان هاى عامه پسند را با نام هاى مستعار آغاز كرد و در سال ١٣٣٤ دومين مجموعه شعرش با نام كوير منتشر شد. سومين مجموعه شعرى وى نيز با نام ترمه در سال ١٣٣٦ به چاپ رسيد. وى پس از سال ها فعاليت در حوزه مطبوعات و ادب در تاريخ ٢٧ خرداد ١٣٧٢ چشم از جهان فرو بست. كتاب حاضر حاصل گفت وگو با اين شاعر معاصر است.
تاريخ و شرح حال
u حكيم عمر خيام
على اكبر ولايتى; چاپ اول, تهران: اميركبير, ١٢٨ ص.
غياث الدين ابوالفتح عمر بن ابراهيم خيام نيشابورى دانشمند متفكر, حكيم, شاعر و نويسنده ايرانى است. عصر زندگى خيام مقارن با اوج سلطه سلجوقيان ايران است و دوران زندگى اش برابر با حكومت سلطان ملكشاه است. او مقدمات دانش را در نيشابور آموخت و در حكمت, رياضى, نجوم, طب, لغت, قرآن, حديث و تاريخ از جمله سرآمدان زمان خويش بود. او به سمرقند, بلخ, هرات و رى سفر كرد و ردپاى ها از يك سفر حج نيز در زندگى او ديده مى شود. شايد در نگاه اول, او عارفى بى قيد و خوش گذران به نظر آيد, اما دانسته هاى تاريخى بيان گر اين مطلب است كه او تا آخر عمر به مثابه يك معتقد مذهبى زندگى مى كرده است. رساله هاى (فى شرح ما اشكل من مصادرات كتاب اقليدس), (فى قسقه ربع الدايره), (فى الجبر والقابله) و (قسطاس المستقيم) از جمله آثار خيام است. كتاب حاضر, اولين جلد از مجموعه كتاب هاى آفرينندگان فرهنگ و تمدن اسلام و ايران است كه به زندگى حكيم عمر خيام و آثار او اختصاص يافته است. نگاهى به تاريخ ايران در عصر زندگى خيام, زندگى نامه, خيام در اروپا, انتشار آثار خيام, و كتاب شناسى خيام از جمله عناوين فصل هاى كتاب است.
u يگانه دوران: شناخت نامه حضرت آيةاللّه العظمى علامه ذوالفنون استادحسن حسن زاده آملى
به اهتمام مجتبى اسماعيل پور قمى; چاپ اول, تهران: رسانش, ٢٤٨ ص.
فيلسوف متشرع, عارف و انديشمند فرزانه, جناب آيةاللّه علامه حسن عبداللّه طبرى آملى مشهور به (حسن زاده آملى) در اواخر سال ١٣٠٧ خورشيدى در توابع لاريجان آمل ديده به جهان گشود. در مهرماه ١٣٢٣ وارد حوزه علميه آمل شد و مدت شش سال از محضر اساتيد مختلف كسب فيض كرد. وى در سال ١٣٢٩ در ٢٢ سالگى, به تهران آمد و از آيات عظام نظير ميرزا ابوالحسن شعرانى, حاج ميرزا مهدى الهى قمشه اى و… بهره جست. ايشان پس از ١٤ سال به قم هجرت كرد و نزد اساتيد برجسته اى از جمله علامه سيدمحمدحسين طباطبايى و سيدمهدى قاضى طباطبايى تلمذ نمود. آيت اللّه حسن زاده آملى, عالمى ذوالفنون و شاعرى توانا و از نبوغ سرشارى برخوردار است. محصول حيات علمى ايشان, جداى از تربيت شاگردان بسيار, بيش از يكصد جلد كتاب, تحقيق, تصحيح, تعليق و… است كه جملگى ارزشمندند. كتاب حاضر به منظور شناخت شخصيت, زندگى, آثار و احوال حضرت آيت اللّه حسن حسن زاده آملى به نگارش درآمده است.
u سه شريعتى در آينه ذهن ما (اسلام گراى انقلابى, متفكر مصلح, رند عارف)
رضا عليجانى; چاپ اول, تهران: قلم, ٤٨ ص.
در تمام دوره هاى زندگى زنده ياد (على شريعتى), سه لايه همواره با او بوده است: لايه اول, سيماى يك فرد دلسوز مردم و كشور است كه دغدغه اى سياسى ـ اجتماعى دارد و به دنبال آزادى, عدالت, تغيير و ترقى است. در سيماى دوم, شريعتى يك روشنفكر اهل كتاب, مطالعه, تحقيق و نظريه پردازى يا به تعبيرى متفكرى مصلح است. اما سيماى سوم شريعتى, سيماى يك انسان در زندگى شخصى خود است, فردى كه در تمام عمر, شاعر مسلك, حساس, شكاك, پرسش گرا, پوينده و مضطرب بود. به نظر مى رسد كه اين سه چهره در طول زمان هم انعكاس متفاوتى در بين مخاطبان و خوانندگان او داشته و مردم و مخاطبان شريعتى, بيشتر از همه با لايه اول, عده كمى با لايه دوم و عده كم ترى با لايه سوم آشنا بوده اند. كتاب حاضر به ترسيم سه چهره متفاوت از دكتر على شريعتى در مقاطع مختلف اختصاص يافته است.
u آينه در كربلاست: پژوهش و نگارشى نو در بازشناخت نهضت عاشورا
محمدرضا سنگرى; چاپ اول, تهران: قديانى, ٨١٨ ص.
عاشورا چه ندارد تا به سراغ سرمشق ها و مكتب هاى ديگر برويم؟ اين رستاخيز عظيم, همه درس هاى لازم براى صلاح و فلاح را دارد. كربلا قصه زيستن و ديگر گونه زيستن و حيات طيبه را تجربه كردن است. در كربلا همه عناصر لازم براى سير به كمال, عزت و رستگارى پيداست. معنويت, زيبايى, فضيلت هاى انسانى, حضور همه انسان ها, حضور بى فاصله خدا, حضور همه ارزش ها و در يك كلام حضور بى پرده خدا, انسان, راستى و درستى و حقيقت زلال قرآن, تنها و تنها در همين حادثه يافتنى و ادراك شدنى است. عاشورا نه روزى است از جنس روزهاى معمولى و نه حادثه اى خزيده در گوشه اى از حافظه تاريخ. ما نبايد به شنا در سطح بسنده كنيم و شيوه شيرين قرآن در برخورد با حادثه ها را كه ژرف كاوى و عبرت و تنبه و تذكر است, فراموش كنيم. كتاب حاضر با چنين رويكردى سامان يافته است; نگاه از بيرون و حركت به درون حادثه ها.
u پژوهشى پيرامون جابر بن يزيد جعفى
سعيد طاوسى مسرور; چاپ اول, تهران: دانشگاه امام صادق(ع), ٢٠٤ ص.
كتاب حاضر كه بر مبناى تحليل تاريخى تدوين شده حاوى متنى نسبتاً جامع درباره زندگانى, عقايد و آثار (جابر بن يزيد جعفى), محدث, مفسر و متكلم بزرگ شيعه در اوايل قرن دوم هجرى است. خاندان جعفى, از خاندان مشهور يمنى ساكن در كوفه و يكى از تيره هاى قبيله (مذجع), از (بطون كهلانيه) و شاخه اى از (قحطانيان) است كه (جعفى بن سعد المشيرة بن مالك بن مذحج) پدر اين تيره محسوب مى شود. جابر بن زيد جعفى, برجسته ترين شخصيت علمى اين خاندان است. از وى, آثارى چون: كتاب الجمل, حديث الشورى, النوادر و… به يادگار مانده است. در پايان كتاب, نمونه هايى از احاديث و آثار فقهى جابر در منابع (فريقين) آورده شده است.
عرفان
u طلاى سرخ: گزارشى از انديشه هاى عارف نامدار ابن عربى در فتوحات مكيه
عبدالوهاب شعرانى; چاپ اول, تهران: سروش, ١٨٠ ص.
فتوحات مكيه, مفصل ترين, مهم ترين و بنيادى ترين نوشته ابن عربى است. انتخاب اين نام به روشنى نشان مى دهد كه ابن عربى بيش از آنچه در اين كتاب به فكر و نظر و استدلال متكى باشد, به واردات قلبيه متكى است. هريك از واردات قلبيه, فتحى از فتوحات الهى است كه همواره بندگان خاص خداوند مشمول آن مى شوند. نوشتار حاضر به منظور آشنايى فارسى زبانان و به خصوص دانشجويان و پژوهشگران علاقه مند به عرفان اسلامى از عربى به فارسى ترجمه شده و شامل انديشه ها, ديدگاه ها و حساسيت هاى فكرى ابن عربى ـ عارف بزرگ جهان اسلام ـ در فتوحات مكيه است. كتاب در ٦ فصل و پانصد و پنجاه و نه باب به همراه كلمات قصار و خلاصه انديشه هاى ابن عربى تدوين شده است. عناوين فصل ها عبارتند از: در معارف, در معاملات, در احوال, در منازل, در منازلات و در مقامات.
فقه و حقوق
u مجموعه مقالات به مناسبت روز حقوق بشر اسلامى
چاپ اول, تهران: گرايش, ٣١٠ ص.
براى آنكه حقوق بشر معنايى واقعى براى مردم داشته باشند, بايد با برخوردارى همه جانبه و منسجم, ضمن توجه اصيل به فرهنگ و سنت هاى هر جامعه, حقوق بشر نيز ترويج گردد. كتاب حاضر, دربرگيرنده مجموعه مقالات به مناسبت روز حقوق بشر اسلامى است كه در طرح گروهى ظرفيت سازى ملى براى ارتقا حقوق بشر و دسترسى بيشتر به عدالت مطرح شده است. از جمله موضوع اين مقالات مى توان به كنكاشى در حقوق زن از ديدگاه اسلام, ابعاد كرامت انسان از منظر اسلام, حقوق بشر و ملاحظات فرهنگى و مذهبى, دادرسى عادلانه در دادرسى ديوان عدالت ادارى و نگاهى اجمالى به حقوق بنيادين بشر در نهج البلاغه اشاره كرد.
فلسفه و كلام
u امام مهدى(ع) در آينه روايات شيعه و اهل سنت
محمدامير ناصرى; چاپ اول, تهران: مجمع جهانى تقريب مذاهب اسلامى, ٣٤٨ ص.
در انديشه بشريت, مسئله امام مهدى(عج) كه اسلام و پيش از آن, اديان آسمانى ديگر به آن بشارت داده اند, بسيار مورد توجه بوده است. اين موضوع پيش از آنكه مسئله اى دينى يا اسلامى باشد, مسئله انسانى بوده است; چرا كه ايشان تبلور آرزوهاى نظام بشريت براى رهايى از ظلم و بندگى و ايجاد پايه هاى
عدل و آزادى است. كتاب حاضر كه ترجمه يازدهمين اثر از سلسله الاحاديث المشتركه است, در ٢٦ باب, قطعيت ظهور اين مصلح جهانى و برپايى حكومت الهى و عدالت محور در زمين را از طريق ارائه اخبار و آثار مشترك ميان شيعه و سنى كه بر ظهور ايشان در آخر زمان و تحقق وحدت جهانى اسلامى در سايه قرآن كريم و سنت حضرت رسول(ص) تأكيد دارند تبيين كرده است.
u مكتب هاى فلسفى: از دوران باستان تا امروز
پرويز بابايى; چاپ اول, تهران: موسسه انتشارات نگاه, ٨٥٠ ص.
مكتب هاى فلسفى در تاريخ مانعه الجمع نيستند, بلكه مكمل و ضرورى يكديگرند و چه آنها را درست بدانيم, چه نادرست, مراحل پيشرفت و پختگى تفكر آدمى را در سراسر تاريخ نشان مى دهند. كتاب حاضر ضمن بزرگداشت و تشريح نظريه هاى نيتس, كانت, اسپينوزا و ديگران, به خاستگاه اجتماعى و طبقاتى و شان نزول انديشه هاى آنان توجه نموده است و از منشأ مناقشه هايشان با صاحبان عقايد مختلف پرده برمى دارد. در بخش نخست كتاب فيلسوفان پيش از سقراط معرفى شده و مكتب هاى موجود در اين دوره به بررسى مكتب سقراط, افلاطون و ارسطو بررسى مى شوند. بخش سوم شامل بيان مكتب هاى فلسفى بعد از ارسطو است و بخش چهارم به مكتب هاى دوره ميلادى پرداخته و فلسفه در قرون وسطا و فلاسفه و متكلمان برجسته دوران اسكولاستيك معرفى مى شوند. بخش پنجم بر مكتب هاى دوره رنسانس و عصر نوزايى مشتمل است و در بخش ششم و هفتم فلسفه در عصر مدرن و سده بيستم مورد تجزيه و تحليل قرار مى گيرد.
u انسان هويتى و انسان حقيقتى: تفسير عرفانى توبه نصوح
پيمان آزاد; چاپ اول, تهران: نشر علم, ١٩٦ ص.
مولوى علاوه بر بيان خطاهاى شناختى و حسى انسان, دغدغه دگرگونى انسان را داشته و متوجه بوده كه اين تحول سخت و گاهى غيرممكن است. مولوى مسئله دگرگونى و تغيير انسان ها را رها نكرده و بسيار به آن پرداخته است. اوج اين تمثيل ها توبه نصوح است. كتاب حاضر مشتمل بر دو بخش است. در بخش نخست دو حكايت از مثنوى مولوى يكى حكايت خاركن و خاربن و ديگرى توبه نصوح مورد بحث و بررسى قرار گرفته است و اين حكايت ها كه در مثنوى ناظر به دگرگونى انسان است مى تواند در درمان روحى روانى و در تغيير نگرش تيپ انسان پسيكولوژيك نسبت به دگرگونى خويش تأثير بسيار مثبتى داشته باشد كه اين ويژگى موضوعى است كه در بخش دوم كتاب به آن پرداخته شده است. نويسنده اين حكايت را همراه با نكته هاى روان شناسى و خودشناسى حكايت هاى فرعى ديگر بازگو كرده است.
قرآن و حديث
u آيت اللّه طالقانى و تفسير پرتوى از قرآن
سيدمحمدمهدى جعفرى; چاپ بيست و دوم, تهران: صدرا, ٢٣٢ ص.
آيت اللّه سيدمحمود علائى طالقانى (١٢٨٩ـ١٣٥٨ ش) يكى از برجسته ترين عالمان مبارز نوانديش معاصر به شمار مى آيد. زندگى وى همواره آميخته با مبارزات و حركت هاى سياسى اجتماعى بود. سخنرانى ها و اعلاميه هاى وى عليه رژيم پهلوى اول و دوم و اسرائيل و دفاع از نهضت امام راحل باعث شد تا بارها به زندان بيفتد و يا تبعيد شود. او كه آگاهى ژرفى از مبارزات يك صد ساله اخير داشت, تنها راه حل مشكلات جامعه را در بازگشت به قرآن و نهج البلاغه مى ديد, از اين رو با برگزارى جلسات تفسير قرآن, تلاش كرد تا نسل جوان را با حقايق ناب دينى آشنا سازد. از اين انديشه آثار بسيارى به يادگار مانده كه تفسير (پرتوى از قرآن) شاهكار آنهاست. آن چه پيش روى شماست, سى و يكمين دفتر از مجموعه (ايرانيان و قرآن) است كه مؤلف به معرفى حضرت آيت اللّه طالقانى و تفسير پرتوى از قرآن وى پرداخته است.
u سيدحيدر آملى و تفسير محيط اعظم
عبداللّه بن محمد انصارى, احمد بن محمد ميبدى; چاپ شانزدهم, تهران: اقبال, ٦٧٤ ص.
علامه (سيدحيدر آملى) از عرفاى بنام سده هشتم هجرى است. او در آمل زاده شد و سى سال در زادگاه خود, سپس در خراسان و اصفهان به فراگيرى دانش هاى معقول و منقول پرداخت. براى مدتى به وزارت (فخرالدوله) فرزند شاه كيخسرو درآمد. طهارت درونى و شوق الهى اش, او را به ترك ماسوى اللّه خواند. از دست نورالدين طهرانى خرقه گرفت و از محضر فخرالمحققين بهره ها برد و اجازه كسب روايت گرفت. در سال ٧٥١ ق به مكه مشرف شد و به رياضت و مجاهدت مشغول شد. وى طى ٢٤ سال آثار بى نظيرى چون (جامع الاسرار) را نگاشت. شايد پس از نص النصوحى, سرآمد آثارش تفسير (المحيط الاعظم) باشد. سيدحيدر آملى كوشيده براساس احاديثى كه مى گويند قرآن ظاهر و باطنى دارد و هر بطنى هفتاد بطن و نيز معلومات قرآن هفت دسته اند, تفسير خود را تنظيم كند. تفسير او, كتاب جامع تأويل و تفسير است. تأويلى كه مطابق آموزه ها, ارباب توحيد و اهل حقيقت است و سازگار با فرامين اهل بيت(ع). كتاب حاضر نوزدهمين شماره از مجموعه (ايرانيان و قرآن) است كه به معرفى سيدحيدرآملى و تفسير محيط اعظم وى اختصاص دارد.
u آشنايى با قرآن (تفسير سوره هاى دهر, مرسلات, نبا, نازعات)
مرتضى مطهرى; چاپ اول, تهران: صدرا, ٢٥٦ ص.
كتاب حاضر جلد سيزدهم از مجموعه (آشنايى با قرآن)است كه شامل تفسير سوره هاى اعلى, غاشيه, حجر, بلد, شمس, ليل, ضحى, انشراح و تين توسط شهيد مطهرى است كه در جلسات هفتگى و در جمع عمومى در منطقه قلهك تهران در سال ١٣٥٦ ش ايراد شده است. عنوان برخى از مطالب كتاب از اين قرار است: مشيت الهى عام است, دو عامل رستگارى, قيامت, حقيقتى دربرگيرنده, سوگند به سپيدم دم در قرآن, تفاوت فقر و غنا از نظر امتحان الهى, مقصود از (والد) و (ماولد) كيست, مقصود از (ضحى), تفاوت انسان با موجودات ديگر در راه زندگى, مقصود از كلمه (صدر) در تعبير (شرح صدر) و احتمال ديگر در مورد مقصود از (تين) و (زيتون).
u يس, اسماى حسناى الهى: سلسله درسهاى حضرت آيةاللّه العظمى سيدمحمدتقى مدرسى در ماه مبارك رمضان
سيدمحمدتقى مدرسى; چاپ اول, تهران: محبان الحسين(ع), ٤٣٤ ص.
روايتى از حضرت صادق(ع) نقل شده كه ايشان فرمودند: (يس) يكى از اسم هاى پيامبر اكرم(ص) است. ممكن است بپرسيد, چه طور اسم پيغمبر(ص) يس شده است. به فخر رازى در اين باره بحث مفصلى در تفسيرش دارد كه مى گويد: (ى) در كلمه ياسين, مخفف يا ـ حرف ندا ـ و (سن) مخفف اَنيسين ـ مصغر انسان ـ است. در جاى خود بيان شده است كه ساخت تصغير گاهى براى تعظيم به كار برده مى شود. در اين جا هم انيسين يعنى انسان كامل و كامل ترين انسان. بنابراين (يس) يعنى اى انسان كامل تر و تمام تر از همه. اين انسان كامل در سوره (يس) كسى نيست جز پيامبر اكرم(ص). كتاب حاضر شامل تفسير سوره (يس) به وسيله حضرت آيت اللّه سيدمحمدتقى مدرسى است كه در ماه مبارك رمضان ايراد شده است.
u مقدس اردبيلى و تفسير زبده البيان
حميد حسن زاده اصفهانى; چاپ اول, تهران: خانه كتاب, ١٠٤ ص.
(احمد بن محمد آذربايجانى) مشهور به (مقدس اردبيلى) (درگذشته سال ٩٩٣ ق) يكى از مفاخر علماى شيعه در سده دهم هجرى و صاحب كرامات فراوان به شمار مى آيد. خوش بختانه وى آثار متعدد ارزشمندى به زبان هاى فارسى و عربى در علم كلام و فقه از خود به يادگار گذاشته كه شمارى از آنها شرح و حاشيه آثار متكلمان و فقهاى بزرگ پيشين است. (زبده البيان فى احكام القرآن) (تاليف ٩٨٩ ق) يكى از مهم ترين تفاسير فقهى موضوعى است كه به شيوه قرآن به قرآن به زبان عربى به نگارش درآمده و در عين حال حاوى آموزه هاى اخلاقى و اعتقادى نيز هستند, اهميت اين اثر, علماى متاخر را بر آن داشت تا دست به ترجمه, تلخيص و شرح آن بزنند. آنچه پيش روى شماست, دفتر بيست و چهارم از مجموعه (ايرانيان و قرآن) است كه مؤلف آن, مقدس اردبيلى, تفسيرش را به نسل جوان قرآن پژوه معرفى كرده است.
u رهيافت هايى به قرآن
جرالد هاوتينك, عبدالقادر شريف; چاپ اول, تهران: حكمت, ٤٩٠ ص.
كتاب حاضر شامل سيزده مقاله, با موضوعات متنوع درباره قرآن و تفسير محققان سرشناس مسلمان و غيرمسلمان در حوزه مطالعات قرآنى و اسلامى است. رويكرد همه مقاله هاى كتاب انتقادى است و نويسندگان كوشيده اند با بهره مندى از بينش هاى حاصل از مطالعه ادبيات, تاريخ, نقد ادبى و عهدين, دامنه و قلمرو مطالعات قرآنى را گسترش داده و رهيافت هاى جديد را پيش روى خوانندگان قرار دهند. بيشتر مقالات كتاب براى نخستين بار به زبان فارسى ترجمه شده اند و نويسندگان مقاله ها عموماً از صاحب نظران مشهور در حوزه مطالعات اسلامى اند از جمله (انرو ريپين), (ارى ربين), (مستنصر مير) و (آنگليكا نويورت). عنوان هاى مقاله هاى موجود در كتاب بدين قرار است: تصوير و استعاره در بخش هاى آغازين سوره هاى مكى, نمايش داستان يوسف در قرآن, بافت و مناسبات درونى راهگشاى تفسير قرآن, تفسير از طبرى تا ابن كيش, تعامل تفسير و حديث در تعيين هفت مثانى, بررسى تحليلى برداشت طبرى از تعبير نمادين و فرهنگى فتنه, رهيافت هاى شيعيان اخبارى به تفسير, سوره واحدى يكپارچه, مبانى تفسير نوين از نگاه معمه عزت دروزه, تفسير كتاب مقدس با استفاده از قرآن, دو استناد قرآنى در منابع تاريخى درباره وقايع صدر اسلام, نقش فقه و تفسير در تعيين مجازات زنا در اسلام و تأثير قرآن بر نثرنويسى عبدالحميد كاتب.
كليات
u سى و دو مقاله در نقد و تصحيح متون ادبى
محمود اميدسالار; چاپ اول, تهران: بنياد موقوفات دكتر محمود افشار, ٥٥٤ ص.
مرحوم ملك الشعراى بهار در تصحيحات خود استنباطهاى شخصى را بيشتر از هر چيزى دخالت مى داد. حال اين سوال مطرح است كه اين روش تا چه ميزان اعتبار دارد؟ مؤلف در پاسخ به اين سؤال مى گويد: (اولا هر مصحّحى در تصحيح مجبور است استنباط شخصى را دخالت دهد. افسانه اى ساخته و پرداخته برخى از مصححين در ايران باب شده است كه ادعا مى كند كه مصحح بايد از شيوه علمى پيروى كند و استنباطهاى شخصى را در تصحيح دخالت ندهد. اگر از شيوه علمى منظور شيوه اى است كه در قرن نوزده و بيست در مغرب زمين ايجاد شد و به نام مصحح آلمانى, كارل لاخمان (١٨٥١ـ١٧٩٣) كه با متون لاتين سروكار داشت معروف شد; آن شيوه هيچ مخالفتى با دخالت استنباطهاى شخصى در تصحيح ندارد. به عبارت ديگر, طبق شيوه لاخمان پس از مطالعات مقدماتى كه شامل مقايسه نسخه ها و بازسازى در نسخه هاست, لاخمان به مصحح اجازه هرگونه اجتهاد را در اعمال تصحيحات اجتهادى مى دهد و كسانى كه غير از اين مى گويند با نوشته هاى او و پيروانش آشنايى ندارند). كتاب حاضر حاوى سى و دو مقاله در حوزه نقد و تصحيح برگرفته از مؤلف است كه در چهار بخش فراهم آمده است. شاهنامه, متون, فن تصحيح متن و مباحث ادبى.