آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى

; قرآن و حديث
u تفاوت ترجمه هاى قرآن از منظر ايدئولوژيك
بهوخت نژاد حقيقى; چاپ اول, تهران: سخن, ٢٣٠ص.
ترجمه, امرى حساس و ظريف است و حساسيت و ظرافت آن متناسب با متنى كه انتقال داده مى شود, تغيير مى كند. يكى از حساس ترين حوزه هاى تخصص ترجمه, حوزه ترجمه متون مقدس, به ويژه قرآن است. سال ها پيش از اين, نوع خاصى از ترجمه در ميان پيروان متون مقدس رواج يافت كه به ترجمه (تحت اللّفظى) شهرت يافت. اين اتفاق با ورود مسيحيت به امپراتورى روم همراه بود. اين نوع ترجمه نشان از ترس, احتياط, احترام, خضوع و خشوع در مقابل متن مقدس بود. پس از آن, در ميانه سده پنجم هجرى ترجمه با ديدگاه تفسيرى آميخته شد و ترجمه تحت اللفظى مورد نقد قرار گرفت. در ادامه, از اواخر سده يازده هجرى قمرى ترجمه و تفسير درهم آميخت و تفسير بر ترجمه غلبه يافت. البته بايد اشاره كرد كه درباره ترجمه و تفسير فارسى قرآن نيز دوره هاى مختلفى وجود دارد كه همين دوره ها, بى ارتباط با تغيير ديدگاه درباره متن مقدس و شيوه انتقال آن نيست. در كتاب حاضر, ضمن بيان معنا و مفهوم ترجمه, تفاوت ترجمه هاى مختلف قرآن از منظر ايدئولوژيك مورد بررسى قرار گرفته است. همچنين ضمن معرفى متون منتخب و پديدآورندگان آن, مقايسه ترجمه هاى مختلف در سه سطح واژگان, نحو و بافت متن معرفى شده است.
u درسنامه ترجمه قرآن كريم
هادى حجت; چاپ اول, قم: دارالحديث, ١٥٢ ص.
پژوهشى درباره شيوه صحيح (ترجمه قرآن) است كه جنبه اى آموزشى براى قرآن پژوهان اعم از طلبه و دانشجو دارد. در اين اثر ابتدا كلياتى از ترجمه مانند مفهوم لغوى و اصطلاحى ترجمه و شرايط ترجمه و بايسته هاى يك ترجمه مطلوب از قرآن كريم ارايه شده سپس شيوه ها و سبك هاى ترجمه قرآن كريم معرفى شده و اقسام ترجمه ها و مزاياى هريك از آن ها بيان گرديده است. نگارنده تاريخچه اى از ترجمه قرآن كريم به زبان فارسى و معرفى برخى از ترجمه هاى كهن ارايه نموده و به معرفى برخى از ترجمه هاى فعلى قرآن پرداخته است. وى همچنين مراحل ترجمه قرآن مانند شناسايى و تفكيك اجزاى آيه, ترجمه صحيح مفردات و واژگان قرآنى, ترجمه صحيح تركيب هاى قرآنى و ترجمه صحيح جملات را بررسى كرده است و از آنجايى كه كتاب جنبه اى درسنامه اى دارد, تمريناتى را نيز در پايان كتاب براى قرآن پژوهان در نظر گرفته است.
u الاراء الرجاليه للفضل بن شاذان
مهدى بيات مختارى; چاپ اول, قم: ميراث ماندگار, ٢٨٠ ص.
مجموعه اى از ديدگاه هاى رجالى و بررسى شخصيت حديثى و علمى (فضل بن شاذان) است. در اين اثر نخست مقدمه اى در مورد علم حديث و رجال و شخصيت رجالى فضل بن شاذان يكى از راويان مشهور احاديث اهل بيت(ع) و نقش وى در اين علم ارايه گشته سپس ديدگاه هاى رجالى وى در مورد برخى از راويان و جايگاه آنان در نقل حديث و شخصيت اخلاقى و اعتقادى آنان بيان شده است. نگارنده اعتماد خاص ائمه(ع) را به فضل بن شاذان و سخنان ايشان را در مورد وثاقت وى منعكس كرده و به ترتيب حروف الفبا به بيان ميزان وثاقت يا عدم وثاقت آنان در علم حديث پرداخته و شخصيت حديثى يكصد و هشتاد و يك نفر از زنان و مردان راوى را بررسى نموده است.

; فقه و اصول
u دين و حكومت
محمدصادق غلام جمشيدى; چاپ اول, تهران: اميركبير, ٣٣٠ ص.
مهم ترين مسأله اى كه اثر بارزى بر ويژگى هاى متمايز كننده اسلام از ديگر اديان توحيدى دارد, آميختگى دين و سياست در طرح نظرى و تحقق خارجى آن است. اين ويژگى, چنان صبغه سياسى منحصر به فردى به اسلام و آنچنان وجهه دينى خاصى به حكومت هاى مسلمان در طول تاريخ داده كه كمتر نظيرى براى آن در ديگر اديان و تمدن ها مى توان يافت; چرا كه حكومت دينى مانند همه داده هاى شريعت, از وحى سرچشمه گرفته و ورسول گرامى اسلام(ص) طى آن پيام هاى آسمانى را از منبع غيب دريافته بود و خود بنيانگذار چنين حكومتى بوده است. امامان معصوم(ع) نيز, در طى ٢٥٠ سال دوره امامت خود, در انديشه تشكيل آن بوده اند; به گونه اى كه اگر زمينه اى براى فراهم آمدن حكومت دينى فراهم مى آمد, از هيچ كوششى دريغ نمى ورزيدند و در عصر غيبت كبرا هم, فقهاى شيعه را بدين امر مهم توصيه مى فرمودند. بنابراين فقهاى شيعه در انديشه چنين حكومتى به سر مى بردند تا اين كه امام خمينى(ره) نظام جمهورى اسلامى ايران را تأسيس و ركن اساسى آن را ولايت فقيه قرار دادند. بنابراين, دين در تمام زمان ها به عنوان يك نيروى مستعد وحدت بخش, در حيات تمامى انواع دولت ها حضور داشته است. در كتاب حاضر, در بخش نخست به ضرورت تشكيل حكومت دينى و دلايل آن پرداخته مى شود. سپس, سير تاريخى مسأله دين و حكومت با مسايل فرعى آن تشريح مى گردد در ادامه نيز ويژگى هاى حكومت دينى تبيين و در پايان به برخى از شبهات در اين باره پاسخ داده مى شود.
u ارزش هاى دينى حاكم بر دفاع غيرعامل
محسن فردرو, على اكبر رضايى, سيدمحمدرضا مصطفوى; چاپ اول, تهران: عابد, ٤٠٠ ص.
دفاع, مفهومى يكپارچه است كه شامل دو بخش دفاع عامل و دفاع غيرعامل مى شود. آن چيزى كه اين دو دفاع را از هم تفكيك مى كند, استفاده از سلاح نظامى است. هر دفاعى كه به واسطه سلاح نظامى انجام شود, دفاع عامل و هر دفاعى كه بدون استفاده از سلاح باشد, دفاع غيرعامل نام دارد. در اين ميان دفاع غيرعامل با افزايش توان ملى سعى مى كند منافع كشور را حفظ كند و در صورت بروز تهديد يا پيش بينى قبلى, آثار مخرب و آسيب هاى آن را به حداقل برساند. اين بعد از دفاع در شيوه زندگى و سيره ائمه اطهار(ع) و سفارشات آنها به شيعيان نيز ديده شده است. به طور كلى, دستورالعمل دفاع غيرعامل را از ديدگاه اسلام در مواردى چون: واجب بودن حفظ نظام اسلامى; مردم, مهم ترين نيروى دفاعى دز دفاع غيرعامل; امر به معروف و نهى از منكر جزئى از دفاع غيرعامل; ضرورى بودن حفظ جان مردم از خطرات دشمنان; ضرورى بودن شناخت فريب ها و خدعه هاى دشمن و… خلاصه كرد. در پژوهش حاضر با استناد به فرهنگ قرآنى و اسلامى سعى بر آن است تا ضمن تشريح پدافند غيرعامل و تفكيك آن از دفاع عامل, راهكارهايى به منظور فرهنگ سازى پدافند غيرعامل ارائه گردد. در اين بررسى از ديدگاه انيشمندان و كارشناسان مطلع نيز بهره گرفته شده است. از مباحثى كه در اين پژوهش مورد بررسى قرار گرفته است مى توان به تبيين فلسفى وقوع جنگ; حكمت دفاع غيرعامل در اسلام; پدافند در شهرسازى; دفاع غيرعامل در سيره نبوى; انديشه هاى دفاعى در اسلام و… اشاره كرد.
u الاستصحاب: دراسة نظرية وتطبيقية مقارنة
محمدمهدى احمدى; چاپ اول, قم: بوستان كتاب, ١٦٠ ص.
تحقيقى درباره ابعاد مختلف اصل (استصحاب) و ادله قرآنى, روايى و عقلى آن و احكام و فروع مربوط به آن از منظر شيعه و اهل سنت است. در اين اثر با رويكردى تطبيقى احكام و قواعد مربوط به يكى از اصول عمليه در اصول فقه به نام اصل استصحاب مورد بحث و بررسى قرار گرفته و شرايط جريان داشتن اين اصل و مقومات آن, حجيت استصحاب و ادله مربوط به آن و جارى شدن اين اصل در عبادات و معاملات مورد تجزيه و تحليل اصولى قرار گرفته است. نويسنده استناد اصوليين شيعه و اهل سنت به آيات قرآن, روايات ما دلايل عقلى و بناى عقلا و اجماع را مبنى بر اثبات حجتيت اصل استصحاب به عنوان يك مدرك شرعى در فروع مختلف فقهى را بررسى نموده و نقطه نظرات مشترك و متفاوت آنان در مورد قواعد فقهى و اصولى مربوط به آن را تبيين نموده است.

; تاريخ و شرح حال
u انديشه هاى تقريبى علامه شرف الدين عاملى
محمداسحاق ذاكرى; چاپ اول, قم: موسسه آموزشى و پژوهشى امام خمينى, ٢٧٢ ص.
اين كتاب در بررسى شخصيت, آثار و انديشه هاى تقريبى علامه شرف الدين مى باشد. نويسنده پس از بيان ويژگى هاى وى, آثار و فعاليت هاى او را شمرده و به تبيين مفاهيم اساسى مورد استفاده در بحث تقريب اقدام مى كند. اهميت وحدت امت اسلامى در قرآن و روايات, بحثى است كه به دنبال تبيين اولين اختلافات و منشا آن مطرح نموده است و تاريخچه اى از فعاليت هاى تقريب مذاهب اسلامى را نيز برمى شمارد. وى پس از بيان انديشه هاى گوناگون و رويكردهايى كه در اين باب وجود دارد به بيان محورها و موضوعات اين بحث, نظير امامت و خلافت, اسلام و ايمان و عدالت صحابه از نگاه علامه مى پردازد.
u خليج فارس: همراه سه نقشه
غلامعلى بايندر; چاپ اول, تهران: بنياد موقوفات دكتر محمود افشار, ١٦٨ ص.
كتاب حاضر كه اثر دريادار غلامعلى بايندر است, پس از گذشت حدود هفتاد سال تجديد چاپ شده است و يكى از نخستين آثار پژوهشى حاصل از دور جديد توجه ايرانيان به خليج فارس و اعاده حاكميت ملى كشور است. دوره اى كه با تلاش هاى ايران براى تشكيل يك نيروى دريايى امروزى, از سال هاى پايانى دهه ١٣٠٠ شمسى همراه شد و سرگذشت غلامعلى بايندر نيز با آن گره خورد. در اين كتاب, افزون بر ارائه مجموعه اى از اطلاعات تاريخى و جغرافيايى كلى درباره اين حوزه, به ويژه درباره وضعيت بحرين, مطالبى كه گوياى توجه خاصى است كه در آن ايام نسبت به اين موضوع در حال شكل گيرى بوده است دارد. نگارنده در مقدمه كتاب ضمن تأكيد بر اهميت خليج فارس به عنوان تنها درياى آزادى كه ايران را به دنيا مربوط ساخته و سر تا سر كرانه هاى شمالى آن در قلمرو كشور است, هدف از تدوين چنين مجموعه اى را افزايش آگاهى ايرانيان و به خصوص افسران و كارمندان ادارات دولتى دانسته است.
u معماهاى تاريخى: رازهاى ناگشوده در تاريخ معاصر ايران
محمود طلوعى; چاپ اول, تهران: علم, ٥٨٦ ص.
در تاريخ ايران و جهان, وقايع بسيارى در پرده ابهام مانده و واقعيت اين رويدادها پس از گذشت ده ها و صدها سال به درستى روشن نشده است. درباره اين وقايع روايت هاى گوناگون و گاه متفاوت از زبان شاهدان يا به قلم مورخين و گزارشگران نقل شده و مغايرت اين روايات با يكديگر و گزارش هاى رسمى كه درباره اين رويدادها منتشر شده, قضاوت درباره صحت و سقم هريك از اين روايات را دشوارتر كرده است. مؤلف در كتاب حاضر به شرح بعضى از وقايع در تاريخ معاصر ايران, از دوران قاجاريه به بعد پرداخته و كوشيده است با استفاده از منابع مختلف و استناد به معتبرترين روايات, ابهامات و ترديدهايى را كه درباره اين وقايع در اذهان وجود دارد تا حد امكان برطرف كند. برخى از اين وقايع كه در كتاب عنوان شده, عبارت اند از: زواياى پنهان زندگى اميركبير, راز قتل ناصرالدين شاه, راز آمدن و رفتن مصدق, نقش پنهان زنان در زندگى شاه و رازهاى انقلاب ايران.
u ديوان و قشون در عصر صفوى
ويلم فلور; چاپ اول, تهران: آگه, ٤٠٤ ص.
كتاب حاضر, درباره ديوان ها و قشون نظامى عصر صفوى است و در سه فصل تنظيم شده است: فصل نخست, درباره سازمان حكومت مركزى, مناصب عالى دولتى و رويه هاى ديوان عالى است. فصل دوم به بحث درباره حكومت ايالتى مى پردازد. همچنين اطلاعاتى درباره منصب داروغه و وزير عرضه شده است. موضوع فصل سوم نيز قشون صفويه, چگونگى شكل گيرى آن و اصطلاحات در قشون است. البته بحث اين فصل به سازمان واحدهاى مختلف قشون محدود نمى شود, بلكه سلاح هاى مورد استفاده آن, تاكتيك و رزم آرايى مورد عمل و نحوه پيروزى در نبردها و محاصره ها نيز شرح داده شده است. نتيجه نگارنده نيز از پژوهش حاضر, چنين است: (ساختار قدرت در دولت صفوى پس از ١٦٠٠, كه قبال قزلباش ناگزير قدرت خود را با گروه جديدى در پيكره نظام يعنى غلامان تقسيم كردند و خود اينان نيز, بعدها به خواجه سرايان پيوسته, جابه جايى عمده اى صورت گرفته است. اين پراكندگى قدرت موجب تشديد قدرت اجرايى سلطنت شد, اما نهايتاً به سبب ناممكن شدن اداره كشور به دست سياستمداران قدرتمند, دولت را فلج كرد. نبود يك اصل راهنما يا ايدئولوژى اين جريان را شدت بخشيد و سرانجام زوال سلسله صفوى را سبب شد).
u جنگ جهانى اول
رابرت گرين; چاپ اول, تهران: ققنوس, ١٣٠ ص.
جنگ جهانى اول, در ٢٨ ژوئيه ١٩١٤ آغاز شد. علت شروع جنگ, قتل دوك بزرگ, فرانتس فرديناند, وارث تاج و تخت امپراتورى اتريش ـ مجارستان بود. دوك بزرگ در سارايوو, پايتخت قديمى بوسنى و هرزگوين و بزرگ ترين شهر بالكان به قتل رسيد. اين قتل ممكن بود در حد حادثه اى كنترل شده باقى بماند, اما چنين نشد و كشورها را يكى پس از ديگرى درگير كرد. در حالى كه قدرت هاى بزرگ اروپا ـ بريتانيا, فرانسه و روسيه در يك سو و آلمان و اتريش و مجارستان در سوى ديگر ـ تنها خواهان صلح بودند, عملاً براى جنگ آماده مى شدند. در اين زمان اروپا به كانون زمين لرزه اى سياسى تبديل شد و موج هاى ضربه اى آن به سرعت به بيرون گسترش يافت و به تمامى نقاط جهان رسيد. اين درگيرى در تاريخ به جنگ جهانى اول يا جنگ بزرگ مشهور شد. كتاب حاضر كه يكى از مجلدات (مجموعه تاريخ جهان) است به معرفى بررسى وقايع جنگ جهانى اول (١٩١٤ـ١٩١٨ م) اختصاص دارد.

; ادبيات
u مالك ملك سخن: شرح قصايد خاقانى
عباس ماهيار; چاپ اول, تهران: سخن, ٧٥٢ ص.
عده اى, خاقانى را شاعرى مغلق گوى و بعضى او را سراينده شعرهاى بى معنى مى دانند. اما جايگاه او را بايد نزد مولانا و حافظ جست وجو كرد و در لابه لاى مضمون هاى آن دو شاعر, مضمون شعرهاى او را يافت. خاقانى در ابداع صورت هاى خيال دل انگيز, اگر بى نظير نباشد, كم نظير است. آگاهى هاى او از دانش هاى متداول دينى در آن روزگار, مانند علوم قرآنى و روايى و گفته هاى مفسران و سيره نويسان و… هم چنين اطلاع او از دانش هايى مانند طب و نجوم و اسطوره هاى ملى ايران و باورهاى عامه, حتى بازى هاى كودكانه محلى و مهارت در كاربرد آنها, خاقانى را مالك ملك سخن ساخته است. او با بيان ساحرانه خود شيوه اى تازه درآورده است. از اين رو نگارنده, در كتاب حاضر, به شرح قصايد خاقانى پرداخته است. اين قصيده ها عبارت اند از: در توحيد و موعظه و معراج نبى اكرم(ص); ايوان مدائن; بار عام كعبه; قصه زندان و بند; قصيده معروف به ترساييه; مديحه اى براى شروان شاه; مرگ رشيدالدين; و در آرزوى خراسان.
u عيار نقد: مجموعه مقالاتى در حوزه مبانى نظرى نقد به قلم گروهى از نويسندگان
على اوجبى; چاپ اول, تهران: مؤسسه خانه كتاب, ٣٦٠ ص.
ييكى از اصول بديهى معرفت شناسى آميخته بودن معرفت بشرى به خطا و لغزش هاست و براى كشف حقايق و حركت رو به جلوى نظريات مى بايست به بازنگرى پرداخت. نقد در صورتى كه بر اصول علمى منطبق و از انگيزه هاى معرفتى عارى باشد, از لوازم رشد و بالندگى به شمار مى آيد. در جامعه كنونى ما نقد كتاب شايد عمرى ٥٠ ساله داشته باشد. در طول اين نيم قرن, جريان نقد فراز و نشيب هاى فراوانى داشته است. آسيب شناسى اين پديده حاكى از آن است كه جداى از عوامل جامعه شناسى, روان شناسى و حتى سياسى, بيشتر كسانى كه گام در اين وادى نهادند با اصول و مبانى آن آشنايى نداشتند. مجموعه حاضر شامل ٢٣ مقاله از صاحبنظران درباره مبانى, مقدمات, اصول و اخلاق نقد است. از جمله افرادى كه مقالات آنها در كتاب آمده است مى توان به على اوجبى, كامران پارسى نژاد, غلامعلى حداد عادل, فرخنده حق شنو, احمد شاكرى, احسان عباسلو, ميرجلال الدين كزازى و… اشاره كرد.
m