آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١١ - معرفى هاى گزارشى

معرفى هاى گزارشى


كليات
مجموعه مقالات پانزدهمين همايش بين المللى خليج فارس (خليج فارس: امنيت و همكارى منطقه اى در روند تحول سياست هاى جهانى), اسفند ماه ١٣٨٣
پرويز افشار, چاپ اول, وزارت امور خارجه, مركز چاپ و انتشارات, تهران , ١٣٨٤, ٥٤٠ص, وزيرى.
اين مجموعه متضمن مقالات و سخنرانى هاى پانزدهمين همايش بين المللى خليج فارس درباره امنيت و همكارى منطقه اى در روند تحول سياست هاى منطقه اى و سياست هاى جهانى است كه در اسفند ماه ١٣٨٣ برگزار گرديده است. برخى از سخنرانى ها و مقالات بدين قرار است: موانع فراروى اصلاحات در منطقه خليج فارس; امنيت خليج فارس در پرتو تحولات جديد بين المللى; جايگاه خليج فارس در تفكرات ژئواكونوميكى قرن٢١; خليج فارس دگرگونى در رويكردهاى راهبردى; تهديدهاى امنيتى ايران در عراق جديد; بررسى مقايسه اى هزينه هاى نظامى و شاخص هاى توسعه انسانى در منطقه خليج فارس; رويكرد آسيب شناختى به فرايند همگرايى در منطقه خليج فارس.
مجموعه مقالات
گروهى از نويسندگان, چاپ اول, زائر, قم, ١٣٨٤, ج٢, ٣٨٤ص, وزيرى.
اين مجموعه شامل برخى از مقالات كنگره بزرگداشت فاطمه معصومه(ع) و مكانت فرهنگى قم است كه عبارتند از: ريشه هاى تاريخى تشيع در قم; اوضاع فرهنگى قم مقارن سفر حضرت فاطمه معصومه(ع); در جستجوى كتاب مونس الحزين; اشعريان و قم; قم, تشيع و اهل بيت(ع); مدخل قم در دائرةالمعارف جهان اسلام; قميين و اهتمام به قرآن و حديث; روابط حديثى دو سويه ميان محدثان قم و ديگر مناطق; بوستان هاى فرهنگى راهى براى معرفى تمدن اسلامى; پيشينه فرهنگى ـ تمدنى قم از آغاز تا برافتادن آل بويه; قم قلب جهان تشيع; قم و ديگر اسامى آن در روايات اسلامى; تاريخ تشيع در قم; فضايل قم; قم قديمى و حديثه.
مجموعه مقالات
گروهى از نويسندگان, چاپ اول, زائر, قم, ١٣٨٤, ج٣ , ٤٨٠ص, وزيرى.
اين مجموعه شامل برخى مقالات كنگره بزرگداشت شخصيت حضرت فاطمه معصومه(ع) و مكانت فرهنگى قم است, از جمله درى به خانه خورشيد (بررسى ادبيات قم در عصر صفويه), شاعران قمى در هند در عصر صفوى, جايگاه قم در تحولات تاريخ معاصر, نگاهى به جايگاه قم در تاريخ سياسى معاصر, توطئه كشف حجاب در قم, شيخ الاسلام هاى قم, فرهنگ جهاد و شهادت از ديدگاه علماى قم, آيت الله ميرزا صادق آقا تبريزى, زندگينامه مرحوم مدرس افغانى, نخستين عالمان شبه قاره هند در قم, قم و قيام ١٩دى, جغرافياى تاريخى قم از پيدايش تا دوران معاصر و جغرافياى تاريخ قم.
ره آموز حكمت: يادداشت هاى روزانه ميرزا على اصغرخان حكمت شيرازى (از پنجشنبه, اول ذى قعده ١٣٣٤ تا دوشنبه ٦ جمادى الاول ١٣٣٦ق) هشتم شهريور ١٢٩٤ت
على اصغر حكمت, چاپ اول, حديث امروز, قزوين, ١٣٨٤, ٥٥٢ص, وزيرى.
اين كتاب جلد دوم يادداشت هاى روزانه ميرزا على اصغرخان حكمت شيرازى (١٢٧١ـ١٣٥٧ش) در سال هاى ١٣٣٤ تا ١٣٣٦ق/ ١٢٩٤ تا ١٢٩٦ش است. جلد نخست اين مجموعه در سال ١٣٨٢ منتشر شده است. اين يادداشت ها, فعاليت هاى روزمره نامبرده در ايام تحصيل در كالج پسرانه و آمريكايى (دبيرستان البرز فعلى) را شامل مى شود. اهميت كتاب را از لحاظ هاى گونه گونى مى توان گوشزد كرد, از جمله آشنايى با شيوه آموزش, مواد درسى, مباحث و موضوعات مورد بحث, استادان و همدرسى ها, كتاب ها و مناظرات و به طور كلى ساختار آموزش مدارس خارجى; به چشم آمدن اشاراتى به اوضاع كشور به ويژه فارس و تهران و حضور نيروهاى روسى و انگليسى در جنوب و غرب و شمال كشور در جنگ جهانى اول; اطلاعاتى در باب شهر تهران.
بايد گفت على اصغر حكمت تحصيل را در اروپا ادامه داد, پنج سال وزير فرهنگ بود; اين دوره را دوره تحول فرهنگى كشور مى دانند, زيرا نهادهايى چون دانشگاه تهران, دانشسراهاى مقدماتى, فرهنگستان, پيشاهنگى, جشن هزاره فردوسى, تغيير برنامه هاى درسى, تحول زبان فارسى, توجه به آثار باستانى و تأسيس موزه ايران باستان در اين دوره شكل گرفت. حكمت مسئوليت هاى ديگرى همچون رياست دانشگاه تهران, وزارت كشور, وزارت خارجه, وزارت دادگسترى, وزارت پيشه و هنر, وزارت بهدارى داشت.
مجموعه مقالات كنگره علامه ميرزا حسن آشتيانى
ويراستار: على ذاتعلى, چاپ اول, دانشگاه آزاد اسلامى (واحد آشتيان), اراك , ١٣٨٤, ٢٤٤ص, وزيرى.
اين مجموعه متضمن مقالاتى در باب علامه ميرزا حسن آشتيانى و نقش وى در جنبش تنباكوست. اين مقالات عبارتند از: علامه آشتيانى و رسالت خواص در مسائل اجتماعى; جنبش تنباكو و نقش روحانيت با تأكيد بر نقش حاج ميرزا محمدحسن آشتيانى; كتابشناسى و نسخه شناسى آثار ميرزاى آشتيانى; از قله فقاهت; در عرصه سياست; نقش يا پيشتازى ميرزا حسن آشتيانى در نهضت تنباكو; اقدامات سياسى ـ اجتماعى حاج ميرزا حسن آشتيانى; فعاليت هاى سياسى و بيگانه ستيزى علامه محمدحسن آشتيانى; تاريخ سازان در گذر تاريخ; علامه ميرزا حسن آشتيانى و نقش وى در جنبش تنباكو; نگاهى به مكانت علمى و فرهنگى ـ اجتماعى ميرزا حسن آشتيانى; زندگانى و شخصيت علمى و سياسى مرحوم آيت الله حاج ميرزا محمدحسن آشتيانى; عباس اقبال دانشمندى فرزانه از آشتيان; معرفى اساتيد علمى و هنرى آشتيان.
شناخت نامه شيخ ابوالفتوح رازى (كتابشناسى, نسخه شناسى و معرفى آثار)
على اكبر زمانى نژاد, چاپ اول, دارالحديث, قم , ١٣٨٤, ٥٠٤ص, وزيرى.
شمارگان سوم از مجموعه حاضر مشتمل است بر گفتارهاى علما از زمان ابوالفتوح رازى ـ از علماى برجسته شيعه و اولين مفسر قرآن كريم به زبان فارسى ـ تاكنون; همچنين درباره آثار و كتب شيخ ابوالفتوح رازى (اعم از آثار قطعى او و آثار منسوب به وى), كتابشناسى, نسخه شناسى و شرح آثار وى است. در اين جلد كتابشناسى ها, نسخه شناسى ها و گزارش ها براساس اهميت آثار ابوالفتوح و اعتبار نسبت آنها به وى مترتب شده اند, بدين ترتيب كه از تفسير الروض الجنان آغاز مى شود و با كتاب تبصره العوام پايان مى يابد. برخى از مقالاتى كه در كتاب آمده است بدين قرار است: مؤلفات شيخ ابوالفتوح رازى; تفسير ابوالفتوح رازى و تفسير گازر; مختصات نسخ خطى و چاپى تفسير ابوالفتوح رازى; شناسايى كتاب روح الجنان يا روض الجنان; كهن ترين و مشروح ترين تفسير شيعى; داستان حسنيه; دفاع از حريم تشيع (حسينيه و يوحناى ذخمى).
مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازى (روش تفسيرى٢)
شمارگان دوم از مجموعه حاضر شامل مقالاتى است كه به بررسى روش تفسيرى ابوالفتوح اختصاص دارد و در آنها جايگاه قرآن و سنت در تفسير ابوالفتوح, زبان و سبك تفسير ابوالفتوح و تحليل پاره اى از معارف قرآنى در تفسير ابوالفتوح بررسى مى شود. اين مقالات عبارتند از: جامعه پردازى در ترجمه رازى; ويژگى هاى دستورى تفسير روض الجنان; ويژگى هاى نثر تفسير ابوالفتوح; بررسى سبك تفسيرى ابوالفتوح رازى; بازتاب امثال عربى در تفسير ابوالفتوح رازى; ادبيات ابوالفتوح رازى; كاركرد واژگان ديرين در گزارش نامه مينوى; آيه بسم الله الرحمن الرحيم (آيت تسميت) در تفسير ابوالفتوح رازى; معرفى اجمالى سوره هاى قرآن در تفسير ابوالفتوح رازى.
مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازى (مباحث كلامى)
چاپ اول , ١٣٨٤, ج٣, ٤٧٢ص, وزيرى.
در جلد سوم اين مجموعه, مقالاتى پيرامون مباحث كلامى در تفسير ابوالفتوح رازى (روض الجنان) آمده است: ابوالفتوح رازى و پاره اى از مسائل كلامى; مذاهب كلامى تفسير ابوالفتوح رازى; مرورى بر آراى كلامى ابوالفتوح رازى; درنگى بر عقيده (بدا) و نظر ابوالفتوح رازى; احباط و تكفير از ديدگاه انديشمندان اسلامى و شيخ ابوالفتوح رازى; اهل بيت(ع) و صحابه در تفسير ابوالفتوح رازى; حضرت مهدى(عج) در تفسير ابوالفتوح رازى; عصر مهدويت در تفسير ابوالفتوح رازى; تصوير شمال در تفسير روض الجنان.
فهرست هاى مجلدات بيستگانه روض الجنان و روح الجنان: نمايه موضوعى
اصغر ارشادسرابى, چاپ اول, سازمان چاپ و نشر دارالحديث, قم , ١٣٨٤, ٢٥٦ص, وزيرى.
جلد اول از اين مجموعه دربرگيرنده فهرست موضوعى ـ كشف المطالب ـ تفسير ابوالفتوح رازى است كه به ترتيب حروف اول كلمه به شيوه الفبايى تنظيم گرديده است. مدخل هاى اصلى با خطى درشت آمده و سپس يك يا چند عنوان فرعى در ذيل آن, داخل پرانتز قيد شده و شماره جلد يا جلدها با حروف درشت و سپس شماره صفحات با حروف ريزتر درج گرديده است. در اين فهرست همه نام هاى خاص نيامده است, اما اسامى برخى مكان ها, قوم ها و نحله ها كه درباره آنها مطلبى بيان شده و نيز برخى عدد و معدودها كه گذشته از اهميت تاريخى, داراى ارزش هايى نمادين و اسطوره اى اند در اين فهرست ديده مى شود.
بانكدارى بدون ربا در همگرايى با بانكدارى بين المللى: مجموعه مقالات شانزدهمين همايش بانكدارى اسلامى
سيد محمد طبيبيان و ديگران, چاپ اول, مؤسسه عالى آموزش بانكدارى ايران, تهران , ١٣٨٤, ٥٩٢ص, وزيرى.
اين مجموعه مشتمل بر مقالات شانزدهمين همايش بانكدارى اسلامى است كه در آن, موضوعِ بانكدارى بدون ربا در همگرايى با بانكدارى بين المللى مطرح گرديده است. برخى از مقالات بدين قرار است: طراحى چارچوب توسعه نهادها و ابزارهاى غير مستقيم سياست پولى; ساختار مالى و رشد اقتصادى; راهبردهاى بهبود و تنوع در نظام بانكى كشور; مورد كاوى بانك كشاورزى; سه موضوع چالش انگيز نظام بانكى ايران; بهاى تمام شده خدمات بانكى; نرخ سود بانكى و جريمه تأخير تأديه تسهيلات; چالش هاى روبه روى بانك هاى خصوصى در ايران; تأثير استقلال بانك مركزى بر كارايى سياست پولى با تأكيد بر اقتصاد ايران.
مجموعه مقالات برگرفته از پايان نامه هاى منتخب كارشناسى ارشد شانزدهمين همايش بانكدارى اسلامى
يوسف فرجى, چاپ اول, مؤسسه عالى آموزش بانكدارى ايران, تهران , ١٣٨٤, ٣٣٦ص, وزيرى.
اين مجموعه مشتمل بر مقالاتى برگرفته از پايان نامه هاى فارغ التحصيلان دوره كارشناسى ارشد مؤسسه عالى آموزش بانكدارى ايران است كه به مناسبت برگزارى شانزدهمين همايش بانكدارى اسلامى تدوين گرديده است, مقالات كتاب بدين قرار است: پيامد اتكاى بودجه دولت به درآمد نفت و اثرات كوتاه مدت و ميان مدت آن بر اقتصاد: بيمارى هلندى; بررسى عوامل مؤثر بر سرمايه گذارى بخش خصوصى در ايران طى دوره ٨٢ ـ ١٣٥٠; تابع تقاضاى پول در ايران با تأكيد بر تئورى تقاضاى پول ميلتون فريد من; بررسى مقايسه اى ابزارهاى تأمين (مضاربه, فروش اقساطى و جعاله) در بانكدارى اسلامى ايران و كشور مالزى; بهينه سازى اعطاى تسهيلات مضاربه; بررسى تطبيقى قدرت خريد و كاربرد سكه هاى رايج در ايران و كشورهاى منتخب; بررسى رابطه بين شاخص سود هر سهم و ارزش افزوده اقتصادى هر سهم با رعايت عامل اندازه شركت: مطالعه موردى شركت هاى داروسازى پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران; بررسى تطبيقى بانك هاى توسعه اى و تخصصى در ايران و كشورهاى مختلف و ارائه الگوى مناسب استقرار بانك هاى توسعه اى و تخصصى در ايران.
شناخت نامه اهل بيت(ع)
چاپ اول, مجمع جهانى اهل بيت(ع), تهران , ١٣٨٤, ٦٩٢ص, وزيرى.
اين كتاب با مضمون مذهبى شامل سه بخش است. بخش اول دربرگيرنده مقالاتى بدين قرار است: عنصر مبارزه در زندگانى ائمه(ع); سيره علوى; قرآن و اهل بيت(ع); آيه مباهله; اهل بيت(ع) در هاشميات كميت; فرهنگ مكتوب در فرهنگ معصوم(ع); شناخت نامه اهل بيت(ع); آيات ولايت. بخش دوم حاوى كتاب شناخت هايى است كه عبارتند از: خاندان پيامبر(ص) از ديدگاه قرآن و حديث; يك كتاب در يك مقاله; تفسير منسوب به امام حسن عسكرى(ع); صحيفه سجاديه به روايت ابن مالك. بخش سوم با عنوان كتابشناسى عبارت است از: نسخه شناسى نهج البلاغه, كتابشناسى كتابشناسى هاى امام حسين(ع), كتابشناسى تاريخى امام حسين(ع), كتابشناسى مشترك اهل بيت(ع) و كتابشناسى حضرت فاطمه(س).
كتابشناسى توصيفى اهل بيت(ع)
چاپ اول, مجمع جهانى اهل بيت(ع), تهران , ١٣٨٤, ٤٣٢ص, وزيرى.
كتابشناسى حاضر به معرفى كتاب هايى درباره خاندان پيامبر اختصاص دارد. اين كتابشناسى از نظر تنوع و گستره, زندگى نامه, سيره, كتابنامه, كتاب هاى حديثى, دعا, معجم و سخنان اهل بيت و شرح و تفسير و ترجمه آنها را در بر مى گيرد. در اين كتابنامه, كتاب هاى برگزيده شوراى گزينش كتاب اهل بيت مجمع جهانى, همچنين تعداد ديگرى در زمينه اهل بيت معرفى شده كه مجموعاً چهارصد كتاب را شامل مى شود. در اين مجموعه, نام كامل و نام تكميلى كتاب, نام پديدآور, نام مترجم و شارح, نام محقق و تعليقه نويس, تاريخ نشر, ناشر, محل نشر, نوبت نشر, زبان, تعداد مجلدات, تعداد صفحات, قطع و موضوع كتاب آورده شده است. توصيف كتاب ها با يك شناسه آغاز مى شود و از انگيزه نگارندگان و سبك و منابع نوشته هايشان و محتواى كتاب و مباحث مهم مطرح شده در كتاب و تعداد فصل ها و باب ها و بخش ها سخن به ميان آمده است. فلسفه و كلام
بنيان هاى اجتماعى اديان ابتدايى
يوسف فضايى, چاپ اول, پويان, تهران , ١٣٨٤, ٤٠٠ص, رقعى.
در بخش نخست كتاب مطالبى درباره مفهوم طبيعت و رويدادهاى طبيعى از نظر فلسفه و دين مطرح شده, همچنين به نظريات مختلف علماى علم اديان در طبقه بندى اديان و علل پيدايش و تنوع اديان ابتدايى و مسائل مشترك ميان همه اديان اشاره گرديده است. مطالب بخش دوم تحت عنوان (توتميسم و شكل اوليه دين) در سه فصل بيان مى شود. در فصل اول اشكال نخستين دين و در فصل هاى بعدى اساس توتميسم و مفاهيم (تابو) و (مانا) و در فصل سوم آثار توتميسم در اديان مترقى بررسى شده است. مطالب بخش سوم به توجيه مفاهيم و نهادهاى فرهنگى و اجتماعى و دينى فتيشيسم و آنيميسم اختصاص يافته و به آثار و بقاياى آنيميسم در فرهنگ و اديان ملل مترقى اشارتى شده است. در بخش چهارم براى نتيجه گيرى از مطالب بخش هاى گذشته رويدادهاى طبيعى از نظر اديان ابتدايى بررسى گرديده و اساس جهان بينى بشر ابتدايى در اديان بدوى تفسير شده است.

دين ژاپن: يكپارچگى و چندگانگى
بايرون ارهارت, ترجمه مليحه معلم, چاپ اول, سمت, تهران , ١٣٨٤, ٢٢٤ص, وزيرى.
اين كتاب كه منبعى درسى براى دانشجويان رشته الهيات به شمار مى آيد شرح و بررسى دين ژاپنى است كه در سه بخش صورت گرفته است. در بخش نخست كه چگونگى شكل گيرى دين ژاپن توضيح داده مى شود اين مطالب آمده است: ديرينه ترين آيين دينى در ژاپن; شكل گيرى شينتو; آيين بودايى كهن ژاپن; آيين كنفوسيوس و تائوى دينى در ژاپن; دين عامه; تعامل آيين ها در شكل گيرى دين ژاپن. بخش دوم كه تحول و گسترش دين ژاپن است. به عناوينى نظير تأسيس آيين بودايى ژاپن و تحول آن, تحول شينتو در قرون ميانه و ظهور مسيحيت در ژاپن مى پردازد. در بخش سوم موضوع تحجر و تجديد حيات دين ژاپن با مباحثى از اين دست مطرح شده است: دين ژاپن پس از جنگ و تاريخ و آينده دين ژاپن. در پايان كتاب نيز در قسمت كتابشناسى تفصيلى دين ژاپن, نام آثار منتخب به زبان هاى لاتين به چاپ رسيده است.
رويكردهاى مختلف به پلوراليزم دينى (به سوى الاهيات ناظر به همه اديان)
گلين ريچاردر, ترجمه رضا گندمى نصرآبادى و احمدرضا مفتاح, چاپ اول, مركز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب, مركز بين المللى گفتگوى تمدن ها, قم , ١٣٨٤, ٢٩٢ص, رقعى.
در كتاب حاضر تكثرگرايى دينى از رويكرد انحصارگرايى, شمول گرايى, نسبى گرايى, گوهرگرايى, پاسخ كاتوليك, رويكرد سنخ شناسى پويا, رويكرد مبتنى بر گفتگو و رويكرد مسيح مدارانه ارزيابى شده است. مؤلف افزون بر بيان ديدگاه هاى مختلف درباره تكثر دينى به محورهاى اصلى انديشه فيلسوفان و عالمان الهيات اشاره مى كند. با توجه به اينكه يكى از مسائل مهم الهيات مسيحى, چگونگى رابطه مسيحيت با اديان غير مسيحى و نيز فراهم ساختن ارزيابى مناسبى از جايگاه آنهاست, نگارنده رويكردهاى ياد شده را تنها از اين منظر بررسى مى كند. به نظر وى تنها رويكرد مبتنى بر گفتگو مى تواند راه را براى تدوين الهيات مسيحى ناظر به همه اديان فراهم سازد.
مردم شناسى اعتقادات دينى
يعقوب شربتيان, چاپ اول, نداى آريانا, تهران , ١٣٨٤, ١٨٠ص, وزيرى.
نگارنده در اين مجموعه به بخشى از اعتقادات دينى اقوام و ملل گوناگون از گذشته تا به حال در دوازده فصل پرداخته است. در فصل نخست, ضمن تعريفى از علم انسان شناسى, مردم شناسى اعتقادات دينى تشريح مى گردد. در فصل دوم دين و خاستگاه هاى آن بررسى شده است. در فصل سوم, علاوه بر تعريف واژه هاى اسطوره به مكاتب معروف اسطوره شناسى اشاره مى شود. در فصل چهارم آفرينش زمين, آسمان, انسان و حتى آفرينش خدايان از ديدگاه انسان ابتدايى به بحث گذاشته شده و در فصل پنجم درباره خصوصيات مشترك اعتقادات دينى اقوام باستانى مانند مانا, شامان گرايى, توتم گرايى و تابو اطلاعاتى آمده است. در فصل ششم و هفتم درباره جهان پندارى و يادگارپرستى به همراه سحر و جادو سخن مى رود. در فصل هشتم به اعتقادات مردم در خصوص مرگ و زندگيِ پس از آن اشارتى مى شود. فصل نهم درباره مناسك قربانى و مفاهيم نمادين آن است. فصل دهم از دو قسمت تشكيل شده است: در قسمت اول به مناسك گذر پرداخته شده; در قسمت دوم به مناسك تقويت اشارتى مى رود. فصل يازدهم درباره جشن ها و انواع آن و اعتقادات دينى است و آخرين فصل به عرفان به ويژه اعتقادات صوفيان مى پردازد.
عرفى شدن دين
جعفر سبحانى تبريزى, چاپ اول, مؤسسه امام صادق(ع), قم , ١٣٨٤, ٧٦ص, رقعى.
نوشتار حاضر كه از سوى مؤسسه تعليماتى و تحقيقاتى امام صادق(ع) فراهم آمده دربرگيرنده مفاهيم دوگانه عرفى شدن دين از ديدگاه طراحان اين نظريه در كنار بررسى اين ديدگاه هاست. به تصريح نگارنده در برداشت نخست, دين كه ميراث انبيا و اولياست به دو بخش تقسيم مى گردد: بخشى به دست عقل آدمى داده مى شود و بخش ديگر به عقل جمعى سپرده مى شود تا از طريق مجالس قانون گذارى, قوانينى را به جاى احكام دين وضع نمايند. مفهوم دومِ عرفى شدن اين است كه نهاد دين در اعصار گذشته داراى كاركردهاى گوناگونى بوده, به علت پيچيده شدن مناسبات زندگى اجتماعى و تخصصى شدن نقش ها همچون ساير نهادها متمركز شده و وظايف خود را واگذار مى كند.
اسلام و بهداشت مادران و نوزادان
فاطمه واثق رحيم پرور و فاطمه نوغانى, چاپ اول, تيمورزاده, تهران , ١٣٨٤, ٨٨ص, پالتويى.
مطالب اين كتاب براساس سرفصل مصوب شوراى عالى برنامه ريزى در درس بهداشت مادران و نوزادان دانشجويان پرستارى تدوين گرديده, در ضمن ديدگاه اسلام در اين خصوص مطرح شده است.
گفتمان سياسى شيعه در ايران معاصر
جلال درخشه, چاپ اول, دانشگاه امام صادق(ع), تهران , ١٣٨٤, ٣٩٢ص, وزيرى.
كتاب حاضر در دو بخش فراهم آمده است. در بخش نخست, انديشه سياسى شيعه از آغاز تا دوران معاصر با رويكردى نظرى ـ تاريخى بررسى شده كه دربرگيرنده مقولاتى از اين قبيل است: بنيان نظريه سياسى شيعه; شكل گيرى و تكامل مقوله اجتهاد شيعه; تحول انديشه سياسى شيعه پس از عصر غيبت تا عهد صفويان; انديشه سياسى عالمان شيعى از عصر صفويه تا انقلاب مشروطيت و از مشروطه تا ١٣٢٠ش. در بخش دوم, ساختار انديشه سياسى شيعه بين سال هاى ٥٧ ـ١٣٢٠ش بررسى شده كه دربرگيرنده اين محورهاست: شرايط فكرى حاكم بر جامعه ايران بين سال هاى ٥٧ ـ١٣٢٠ش كه شامل بررسى رويكردهاى روشنفكرى نسبت به دين است; بررسى احيا و بازانديشى دينى در اين دوره; بحث سازماندهى روحانيت و تلاش اصلاح گرايانه به ويژه در كار ويژه هاى عمومى سازمان روحانيت در ايران معاصر; بررسى تجهيز مفاهيم درون دينى همچون شهادت, انتظار فرج و مقوله رابطه دين و سياست; بررسى نظريه حكومت اسلامى در انديشه علماى معاصر شيعه در ايران.
طواسين حلاج كه در سال ٣٠٩هجرى در بغداد بر دار شد: حاوى متن عربى نسخ…
حسين بن منصور حلاج, ترجمه محمود بهفروزى, چاپ اول, علم, تهران , ١٣٨٤, ٢٦٠ص, رقعى.
در اين مجموعه علاوه بر متن طواسين اثر منصور حلاج ترجمه فارسى آن از روزبهان بقلى ـ براساس نسخ خطى استانبول و لندن ـ به چاپ رسيده است. كتاب با تحليل و تفسير و نقد ترجمه, همراه با نقد توضيحات و تعليقات فراهم آمده است. گفتنى است طواسين جمع طاوسين و طا و سين دو حرف اول سوره شعراء, نمل و قصص است. به عقيده حلاج حروف ياد شده, نماد دو واژه اند كه با اين حروف شروع مى شوند: طا, نماد واژه طهارت: پاكى, منطق اوليه يا همان طهوريه او مذكور در باب ازل كه هيچ مخلوقى قادر به تكدرش نيست و سين نماد ثنا تا ابد, ابديت بدون پايان, پرتو يا هاله (تجلى) مطلق نهايى. اما نون آخر طواسين, نماد نوال است, موهبتى كه حقيقت حق به ارواح و اجساد مى دهد و اين نوال در آن ساكن مى شود, آن هم با روشنى نور او و با ويژگى عشق و جذبه اى كه حقيقت حق در مطلق تقديمشان كرده است.
عقل سياسى در اسلام
محمد عابد جابرى, ترجمه عبدالرضا سوارى, چاپ اول, گام نو, تهران , ١٣٨٤, ٣٨٨ص, رقعى.
كتاب حاضر در دو بخش شامل مشخصه ها و نمودهاى عمل سياسى در تمدن عربى ـ اسلامى و امتداد آن تا به امروز است. در فصل نخست به واكنش دشمنان حضرت محمد(ص) به هنگام دعوت آن حضرت اشاره شده است, چون اين دعوت را پروژه اى سياسى يافتند كه منافع آنها را تهديد مى كرد. سپس نقش مثبت و منفى قبيله در كنش سياسى يعنى اعمال قدرت بر گروهى كه موضوع دعوت محمد(ص) بود, بررسى شده است. همچنين نپذيرفتن دعوت پيامبر از سوى قريش به دليل ترس از دست دادن غنايم, بازگو شده است. در فصل دوم نيز به حوادث سياسى بعد از وفات پيامبر اكرم(ص) نظير تعيين جانشينى براى او, كافر شدن سرزمين هاى مختلف اسلامى جز قريش و ثقيف پس از رحلت پيامبر(ص) و انقلاب عليه عثمان اشارتى رفته است.
ساحت معنوى هويت ملى ايرانيان
موسى نجفى, چاپ اول, دفتر نشر معارف اسلامى, قم , ١٣٨٤, ١١٢ص, رقعى.
كتاب حاضر حاوى شش گفتار است: گفتار اول در خصوص تمدن اسلامى و تلاقى آن با سه دوره تاريخى غرب; سه گفتار بعدى درباره هويت ملى در ايران; دو مقاله پايانى, تحقيقى است درباره انقلاب اسلامى, ماهيت و ارتباط آن با حوزه فكرى و سياسى مغرب زمين. به تصريحِ نگارنده آنچه روح مشترك اين كتاب را شكل مى دهد, زمينه مشتركى است از خودآگاهى تاريخى در ذهنيت ايرانيان كه طى قرون متمادى جلوه اى خاص يافته است, اما ساحت معنوى و خط سير آن در تفكر, اجتماع, سياست و حيات ملى ايرانيان, امرى است كه مى توان در حق طلبى, عدالت خواهى و معنويت گرايى ايرانى ديد و تكامل آن را در طول تاريخ بررسى كرد و اين بستر فكرى و زمانى را در سايه تشيع و ولايت امامان شيعه چنان ادامه داد كه آرامش ناشى از آن را در همه عرصه هاى ملى در طول قرونِ اخير شاهد بود. بررسى و تأكيد بر اين ساحت معنوى و تكوين آن در سايه تشيع و رسوخ آن در كليه شئون ملى ايران به اندازه اى است كه شناخت ايران و ايرانى جز در چشم انداز آن امكان ندارد و از اين رهگذر, مسائلى از قبيل بحران هويت ملى, هويت سازى, غرب شناسى, غرب گرايى, مدرنيته و نظاير آن در شكل صحيح و نسبى معقول مطرح مى شود و در معرض پرسش و بازشناسى عالمانه قرار مى گيرد.
نظام سلطنتى: بحران هژمونى و اقتدار
مرتضى كاظميان, چاپ اول, قصيده سرا, تهران , ١٣٨٤, ٣٠٤ص, رقعى.
نگارنده در اين كتاب تلاش مى كند با رويكردى ميان رشته اى و از منظر جامعه شناسى ـ سياسى علل تغيير نظام سياسى ايران در سال ١٣٥٧ را بررسى كند. در اين كتاب نخست مفاهيم و اصطلاحات سياسى استفاده شده از جمله نظام سياسى, رژيم سياسى, هژمونى, بلوك قدرت و انقلاب تبيين شده اند, همچنين نظريه هاى مطرح شده درباره علل و چگونگى وقوع و رخداد انقلاب ها بررسى شده و نيز نظريه هاى ماركسيستى, نظريه هاى كاركردگرايى ـ ساختارى, نظريه حاكميت چندگانه و نظريه هاى اقتصادى ـ روان شناختى توضيح داده شده است. تحليل مبتنى بر تئورى توطئه كه به خصوص از طرف شاه و درباريان مطرح مى گرديد, رويكرد ساختارى, تفسيرهاى مربوط به مدرنيزاسيون در دوره پهلوى, رهيافت فرهنگى كه به مؤلفه ويژه تشيع و تأثير اسلام به مثابه يك ايدئولوژى انقلابى و نيز نقش خاص آيت الله خمينى و دكتر شريعتى نظر دارد, تفسيرهاى پست مدرنيستى از انقلاب٥٧ و در نهايت تحليل هاى جديد از موضوعات مطرح شده كتاب هستند. در بخش هاى بعدى نقش و تأثير فرهنگ هاى سياسى مخالفت و مقاومت و فعاليت هاى اپوزيسيون و نقش خاص روحانيت, دولت سركوبگر و انحصارطلب و متكى به شخص بررسى شده و در بخش پايانى رابطه باز با نظام جهانى در دو فصل نهادهاى بين المللى حقوق بشر و انتخاب كارتر و نشست گوآدلوب طرح و بررسى مى شود.
كليساى مسيح در ادوار تاريخى
محمد مددپور, چاپ اول, پرسش, آبادان , ١٣٨٤, ١٤٢ص, رقعى.
اين كتاب به مطالعه مسيحيت در سه دوره پاگانيسم (شرك) و كاسمولوژيسم يونانى ـ رومى, تئيسم (خدامدارى) و تئولوژيسم مسيحى و اومانيسم (بشرانگارى) و فرهنگ دنيوى جديد غرب اختصاص دارد كه در آن تاريخِ تحولات كليساى مسيح در ادوار تاريخى بررسى مى شود. در كتاب آمده است: دوران يونانى ـ رومى كه در آن تفكر حصولى و منطقى متافيزيك و فلسفى غالب است… در اين دوره بشر به جاى خدا يا خدايان به عالم واقع اصالت داده و اولين گرايش صرف به حيات دنيوى و اين جهانى كردن در دين و فرهنگ پيدا مى شود… دوره تئيسم (خداانگارى) كه در آن خداى واحد پرستش مى گردد و مجدداً موضوع تفكر بشرى مى شود و گرايش به حيات دنيوى تحديد و تكفير و تفسيق مى يابد; زندگى به صورت دينى درمى آيد و توجه به آخرت و آن جهان از مسائل اساسى انسان مسيحى است… دوره اومانيسم (بشرمدارى) كه در آن انسان دايرمدار عالم انگاشته مى شود و گرايش به فرهنگ صرفاً دنيوى پيدا مى شود.
متون شرقى و سنتى زرتشتى: منظومه زراتشت نامه: دبستان المذاهب, سدر, ارداويرافنامه, آثار دستور داراب پالن, دساتير, شارستان چهار چمن, منظومه
هاشم رضى, چاپ اول, بهجت, تهران , ١٣٨٤, ج٢, ٣٩٢ص, وزيرى.
جلد دوم از اين مجموعه در پنج بخش تنظيم شده است. بخش نخست كتاب به پژوهشى درباره زراتشت نامه و سراينده آن اختصاص دارد. در بخش دوم زراتشت نامه يا قصه زرتشت كه سروده كى كاووس كى خسرو دارا است آورده شده است. در بخش سوم احوالاتِ زرتشت پيغمبر كه منتخبى از چهاردهمين نظر از كتاب دبستان المذاهب است بازگو مى شود و در بخش چهارم برخى آثار مورخان, حكما, عرفا درباره زندگى, فلسفه و حكمت زرتشت عنوان شده است. در بخش پايانى, زندگى و دين زرتشت براساس كهن ترين آثار مورخان ايرانى ـ اسلامى معرفى مى شود. در ضمن سفرنامه ارداويراف به بهشت و دوزخ, همراه نقاشى هايى در اين زمينه به چاپ رسيده است.
معرفت و معنويّت
دكتر سيّد حسين نصر, ترجمه دكتر انشاءاللّه رحمتى, چاپ سوّم (ويرايش دوّم), دفتر پژوهش و نشر سهروردى, تهران, ١٣٨٥, ٦٧٢ ص, رقعى.
(معرفت و معنويّت) متشكّل از ده فصل است و هر فصل پينوشت هاى مفصّل و ارزشمندى را در پى دارد. صفحات پيش از متن كتاب با مقدّمه اى از نويسنده بر ترجمه فارسى كتاب آغاز مى شود, سپس مقدّمه مترجم آمده و در آن, مطالبى درباره كتاب و ترجمه آن ذكر شده است. پايان بخش اين قسمت, پيش گفتار مؤلّف بر متن انگليسى كتاب است. صفحات پايانى كتاب را نيز واژه نامه و نمايه اعلام و موضوعات تشكيل مى دهد.
اين كتاب در اصل, متن كنفرانس هاى گيفورد است كه در سال ١٩٨١ در دانشگاه ادينبورگ از جانب نويسنده ايراد گرديده است. شايد در غرب, بزرگ ترين افتخار براى يك متفكّر اين باشد كه براى سخنرانى به گيفورد دعوت شود. دكتر نصر اوّلين فيلسوف شرقى بوده كه افتخار چنين دعوتى را يافته است.
كتاب حاضر مهمترين اثر دكتر نصر به شمار مى آيد و در طول نزديك به سه دهه اى كه از چاپ متن اصلى آن مى گذرد, همواره مد عنايت محافل علمى و دانشگاهى و بسيارى از فيلسوفان و حتّى متكلّمان مسيحى و يهودى قرار گرفته است. اين كتاب در حال حاضر, علاوه بر تدريس در تعدادى از دانشگاه ها به زبان هاى گوناگون ترجمه شده است.
نويسنده در مقدّمه خود بر ترجمه فارسى كتاب با اشاره كوتاه به علم و معرفت و جايگاه آن در فرهنگ ها و تمدّن هاى گوناگون بشرى و از آن جمله در فلسفه و عرفان اسلامى به جدائى دانش و علم از امر قدسى و معنويّت در دنياى امروزِ غرب مى پردازد و هدف از اين كتاب را باز يافتن رابطه از دست رفته بين دانش و معرفت از يك سو و امر قدسى و معنويّت از سوى ديگر مى داند.
مؤلّف در ادامه مى افزايد اين اثر پاسخى است به تهاجم نحله هاى گوناگون تفكّر جديدِ غربى كه سال هاى بسيارى است ايران و ساير كشورهاى اسلامى و فراسوى آنها تمامِ كشورهاى غيرغربى را نشانه گرفته اند و مى كوشند معرفت را از معنويّت جدا سازند و آن را به مرتبه اى نسبى و محدودِ به عوارض مادّى و زمانى تنزّل دهند.
وى در پايان, اظهار اميدوارى مى كند كه در شرايط كنونى ايران, اين اثر بتواند رهگشاى علاقه مندان به معارف حقيقى باشد و آنان را بيش از پيش با عوامل و شرايطى كه باعث جدايى معرفت از معنويّت شده آشنا سازد.
عناوين فصل هاى ده گانه اين كتاب بدين شرح است: معرفت و قداست زدايى از آن; سنّت چيست; بازيابى امر قدسى: احياى سنّت; علم قدسى; انسانِ خليفة اللّه و انسانِ عاصى; جهان همچون تجلّى الاهى; سرمديّت و نظم زمانى; هنر سنّتى: سرچشمه معرفت و رحمت; معرفت اصيل و تكثّر صور قدسى; شناخت امر قدسى: طريق رستگارى.
ناشر علاوه بر كتاب حاضر تاكنون چند اثر ديگر نويسنده را چاپ كرده است.
سه نگره صدرايى (سويه هاى معرفت آفرين نفس; فلسفه صدرا, فلسفه اى براى زيستن; سفر عشق)
جواد خرّميان, چاپ اوّل, دفتر پژوهش و نشر سهروردى, تهران, ١٣٨٤, ٢٢٤ ص, رقعى.
اين كتاب متشكّل از يك پيشگفتار و سه دفتر جداگانه است. دفترهاى سه گانه گرد آمده در اين كتاب, همه پيرامون سه ديدگاه فلسفى ـ عرفانيِ حكيم صدرالدين شيرازى است.
در پيشگفتار نويسنده كتاب آمده است: (در يك ديدگاه, فلسفه خود به تنهايى نه ايمان ساز است و نه ايمان سوز; فقط آن گاه كه با آموزه هاى دينى پيوند مى خورد انگيزه هاى رنگارنگى را در افراد ايجاد مى كند. گاه مؤمنى را در ايمانِ خويش استوارتر مى سازد و گاه, ديگرى را در شك ّ و ترديد فرو مى برد و در ديدگاهى ديگر, فلسفه از آنجا كه پيرامون وجود و موجود با همه گستردگى آن كاوش مى كند به ناچار بايد از مبدأ وجود و فقر و غناى آن و به تبع از علّت و معلول بحث كند كه ناگزير سر از مباحث اعتقادى بيرون خواهد كرد. در اين رويكرد, فلسفه ايمان ساز است, البتّه اگر عقلِ ناب بر گوهر اصلى خويش پايدار مانده باشد. به هر حال, فلسفه, دين نيست, امّا مى تواند با دين همساز و همآواز شود … ).
دفتر نخست يعنى (سويه هاى معرفت آفرين نفس) از شناخت نفس با اين رويكرد كه (نفس شناسى) نردبان آگاهى به خداوند و شناخت تجلّيات اسمائى و صفاتى اوست, گفتگو مى كند. نگارنده ابعاد آگاهى آفرين نفس را از نوشته هاى فلسفى صدرا و ديگر فيلسوفان و عارفان با بيانى روان, بى پيرايه و در عين حال مستند و متقن در اختيار خواننده قرار مى دهد.
دفتر دوم يعنى (فلسفه صدرا, فلسفه اى براى زيستن) به بازخوانى انديشه هاى فلسفى صدرا در پايه ريزى زندگانى متعالى مى پردازد و با پشتوانه تحقيق در آراى فلسفى او, ترسيمى از زندگى بر بنياد اصول فلسفى ـ وحيانيِ حكمت متعاليه فراهم مى آورد.
سومين و آخرين دفتر يعنى (سفر عشق) به شرح ماجراى عشق در سلوك عارفانه فيلسوف مى پردازد و زيرساخت هاى فلسفى عشق را بر اساس حكمت صدرايى نشان مى دهد. قرآن و حديث
نگرش سيستمى به ساختار سوره هاى قرآنى
ايرج گلجانى اميرخيز, چاپ اول, ماهرنگ, تهران , ١٣٨٤, ٢٦٤ص, وزيرى.
به تصريح نگارنده آيات قرآنى در سوره ها در نگاه آغازين پراكنده مى نمايد يعنى چنان تصور مى شود كه سوره ها از وحدتى موضوعى برخوردار نيست و نوعى پراكندگى در عرضه مطالب بر آيات حاكم است. بر اين اساس وى علايم و معيارهايى را كه با آنها مى توان پيام خاص هر سوره را كشف كرد, معرفى مى كند. همچنين محورهايى را بيان مى كند كه با آن بتوان از آيات به ظاهر متنوع هر سوره دركى مرتبط و هماهنگ حاصل نمود. در ضمن دلايل عرضه متنوع موضوعات آيات به جاى عرضه موضوعات همسنخ را ذكر مى كند. به نظر نگارنده وجود موضوعات متعدد در هر سوره منافى حاكميت يك پيام و مقصد كلى نيست.
ترجمه مفاتيح الغيب: كليد رازهاى قرآن
محمد بن ابراهيم صدرالدين شيرازى, ترجمه محمد خواجوى, چاپ اول, مولى, تهران , ١٣٨٤, ١٠٦٠ص, وزيرى.
ترجمه حاضر شامل دو بخش است. در بخش مقدمه, اصول مبانى فلسفه هاى مشاء و اشراق و تأله و تاريخى از منشأ و تطور فلسفه در ادوار تاريخ و ظهور و پرورش در ايران, چه در عهد باستان و چه در اين دوران مطرح شده است. بخش دوم كه ترجمه تفسير (مفاتيح الغيب) را در بر مى گيرد شامل بيست مفتاح است, از جمله: اسرار قرآن بر مشرب عارفان; مقاصد الهى كه در قرآن بيان شده; ماهيت علوم و مفهوم آن مراتب كشف; ذات و اسما و صفات; افعال خداوند; احوال فرشتگان; اقسام اجسام.
تاريخ جمع قرآن كريم
سيد محمدرضا جلالى نائينى, چاپ اول, سخن, تهران , ١٣٨٤, ٥٧٦ص, وزيرى.
در اين كتاب درباره قرآن و تاريخ جمع آورى آن با استناد به مأخذ, مستندات و روايات اسلامى بحث مى شود. مباحث كتاب بدين قرار است: نام هاى قرآن كريم; كيفيت جمع قرآن در زمان خلافت ابوبكر; عدد سوره ها; آيات; كلمات و حروف قرآن; ترتيب سوره هاى قرآن; ترتيب تاريخ نزول سوره هاى قرآن; عدد سوره هاى قرآن و جاى نزول و شماره آيات و كلمات حروف آن بنا بر قول مشهور; معناى وحى; اقسام معانى قرآن; سوره هاى گروهى قرآن; حروف مقطعه يا فواتح سوره ها; عدم تحريف و كاهش در قرآن; در قدم يا حدوث كلام; كيفيت نزول قرآن; ناسخ و منسوخ در قرآن; علم تفسير قرآن; علم قرائت; جمع وجوه و نظاير; خط در مكه و مدينه; جمع آورندگان قرآن; نسخ خطى و چاپ قرآن و تاريخ نزول قرآن.
آدم از نظر قرآن: حالات و مقامات
سيد محمدجواد موسوى غروى, ترجمه سيد على اصغر غروى, چاپ اول, نگارش, تهران , ج٣, ١٣٨٤, ٨٩٦ص, وزيرى.
در جلد سوم از ترجمه حاضر سه مبحث براى معرفى انسان و حركت او به سوى خداوند مطرح گرديده: انسان, فطرت و ذات او; فرشتگان يعنى همه نيروهاى بالقوه موجود در انسان و در عالم; سوم خليفه الله يعنى انسانى كه بر اثر اطاعت از هدايت الهى توانسته است از تمام فرشتگان درون و بيرون خود براى كسب صفات خالق و متخلق شدن به اخلاق او بهره گيرد و جانشين خدا در روى زمين گردد. همچنين مطالبى در زمينه مقامات و مراتب انسان در سير الى الله و معراج او و نيز حقيقت قصص انبيا كه به اوج مقام متعالى و خليفه الهى عروج كرده اند, ذكر گرديده است. در طول مباحث, بسيارى از آيات مشكل قرآن براساس مبانى حكمت قرآنى و عقلانيت فطرى و اكتسابى ترجمه و تفسير شده است.
آسيب شناسى آموزش قرآن
مجتبى بهرامى پور, چاپ اول, ماهرنگ, تهران , ١٣٨٤, ٢٢٤ص, وزيرى.
مجموعه حاضر پژوهشى است آسيب شناسانه و كاربردى و در پنج فصل تنظيم شده است. فصل اول شامل كليات پژوهشى است. در فصل دوم, منابعِ مربوط به موضوع تحقيق و در فصل سوم روش اجراى تحقيق توضيح داده شده است. در فصل چهارم يافته هاى تحقيق بررسى گرديده و نتايج حاصل از آن در فصل پنجم درج گرديده است.
سياست و حكومت در قرآن
كاظم قاضى زاده, چاپ اول, پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى, تهران , ١٣٨٤, ٥٤٨ص, رقعى.
اين كتاب در اصل رساله دكترى نويسنده بوده و در سال ١٣٨١ به منزله پژوهش برگزيده حوزه دين از سوى دبيرخانه دين پژوهان كشور انتخاب گرديده است. در اين پژوهش منظور از حكومت, نظام سياسى يا منشور اساسى چگونگى اداره كلان يك جامعه است. همچنين رابطه دين و سياست به منزله سنگ بناى ورود به مباحث حكومت اسلامى بررسى شده و تحليلى از ديدگاه هاى مختلف در اين خصوص, عرضه شده است. چه كسى بايد حكومت كند و چگونه بايد حكومت كند محورهاى اساسى اين پژوهش هستند كه در پاسخ سؤال اول به منشأ مشروعيت دولت اسلامى از ديدگاه قرآن و به دوره هاى مختلف حضور انبيا, دوران پيامبر خاتم(ص), زمان حضور امامان معصوم(ع) و عصر غيبت امام دوازدهم(عج) به تفصيل اشاره شده و ويژگى هاى حاكم در عصر غيبت تبيين گرديده است. در پاسخ به سؤال دوم با استفاده از آيات شورا به مكانيزم تصميم سازى هاى كلان و به مقايسه نظام سياسى اسلام يا ديگر شيوه هاى تصميم گيرى اشاره شده است. بخش هاى بعدى رساله به مباحث عمده اى در سياست داخلى و خارجى اختصاص داده شده است.
مجموعه مقالات كنگره شيخ ابوالفتوح رازى: روش تفسيرى(١)
جمعى از فضلا و نويسندگان, چاپ اول, سازمان چاپ و نشر دارالحديث, قم , ١٣٨٤, ٤٢٤ص, وزيرى.
جلد اول از مجموعه حاضر دربرگيرنده مقالاتى است كه به موضوع مقايسه تفسير ابوالفتوح (روض الجنان) با ديگر تفاسير و جايگاه قرآن و سنت در تفسير ابوالفتوح اختصاص دارد, اين مقالات عبارتند از: ابوالفتوح رازى و تفسير ثعلبى نيشابورى; انوار عرشى در گويش پارسى (تفسير ثعلبى مأخذ برخى روايات روض الجنان); بررسى تطبيقى تفسير تبيان و تفسير روض الجنان; پژوهشى تطبيقى بين تفسير ابوالفتوح و تفسير فخر رازى (امامت); تفسير گازر خلاصه تفسير ابوالفتوح رازى; نتايج تفسير قرآن به قرآن در تفسير ابوالفتوح رازى; جايگاه سنت و حديث در تفسير ابوالفتوح رازى; اسرائيليات و ابوالفتوح رازى; نقل و نقد اسرائيليات در تفسير ابوالفتوح رازى; روايات ابوهريره در تفسير ابوالفتوح رازى و دفاع از روايات تفسيرى.
دانشنامه احاديث پزشكى
محمد محمدى رى شهرى با همكارى مرتضى خوش نصيب و ديگران, ترجمه ٌ دكتر حسين صابرى,چاپ اول, دارالحديث, قم, ١٣٨٤, ٦٧٢ ص, وزيرى.
در حوزه علوم بشرى دانشِ طب سرآمد دانش هاست, چرا كه فلسفه ساير علوم, بهره ورى انسان از مواهب زندگى است و اين هدف جز در پرتو سلامتى جسم و جان ميسر نيست و دانش پزشكى عهده دار اين مهم است. نظر به اهميتى كه دانش پزشكى در اسلام دارد مركز تحقيقات دارالحديث به جمع آورى و تدوين اين احاديث در مجموعه اى با نام (دانشنامه احاديث پزشكى) همت گمارده است . در اين كتاب احاديثى درباره بهداشت و درمان بيمارى ها ى جسمى مطرح شده است. هدف از تدوين اين كتاب, آماده سازى مجموعه احاديثِ مرتبط با طب براى استفاده محققان و ارزيابى دقيق از راه آزمايش و در نتيجه بهره گيرى از آن از سوى پژوهشگران و متخصصان است.
مطالب اين كتاب در پنج فصل سامان يافته است. فصل نخست درباره طبابت از ديدگاه اسلام و آداب و مسئوليت اين حرفه است. فصل دوم در باب بيمارى و حكمت آن و پرستارى و عياد ت از بيمار مى باشد. آشنايى با دستگاه هاى مختلف بدن و چگونگى عملكرد و نگهدارى آن در سومين فصل آمده است. فصل چهارم كتاب عهده دار بيان نقش خوردن و آشاميدن در سلامتى و بيمارى است كه در آن از آداب خوردن و آشاميدن نيز سخن رفته است . درمان با غذاها, ميوه ها و گياهان دارويى مطالب آخرين فصل كتاب را تشكيل مى دهد. اين مجموعه ترجمه فارسى (موسوعة الاحاديث الطبيه) است. عموم علاقه مندان به اين موضوع مى توانند از اين مجموعه بهره مند شوند.
مناسبات جامعه شناسى و حديث
محمدرضا ضميرى, چاپ اول, دارالحديث, قم , ١٣٨٤, ٢٤٠ص.
از چند دهه اخير در ميان مسلمانان د و گرايش به جامعه شناسى پديد آمد: يكى جامعه شناسى بومى و ديگرى جامعه شناسى اسلامى. اين دو گرايش ارزشمند با رويكرد انتقادى به وضع جامعه شناسى موجود شكل گرفته است. گرايش نخست در صدد سوق دادن جامعه شناسى به شناخت مسائل و چالش هاى موجود و يافتن راه حل هاى مناسب با ساختارها و شرايط اجتماعى و فرهنگى جوامع اسلامى است.
گرايش دوم به كارگيرى آموزه هاى هستى شناسانه و انسان شناسانه در مبانى و روش هاى جامعه شناسى است و تأكيد دارد كه بنيان گزاران اين علم ـ آگاهانه و يا نا آگاهانه ـ با رويكردى ايدئولوژيك به شرح و بسط قواعد جامعه شناسى همت گماشته اند. در گرايش اول مى توان به آناتومى جامعه از دكتر رفيع پور و در گرايش دوم مى توان به درآمدى بر جامعه شناسى اسلامى, دفتر همكارى حوزه ودانشگاه اشاره كرد.
واحد حديث و علوم اجتماعى دارالحديث پيرواين رويكرد كلى با هدف مطالعه رابطه احاديث اجتماعى با گزاره هاى جامعه شناسى اقدام به برگزارى سلسله گفتگوهايى با صاحب نظران حوزه و دانشگاه نمود و با طرح سؤالات ذيل به مصاحبه با آنان پرداخت:
ـ آيا ارتباطى ميان احاديث اجتماعى و جامعه شناسى وجود دارد.
ـ در صورت مثبت بودن پاسخ , روابط ميان آن دو چيست.
ـ روش مطالعه و تحقيق در اين موضوع چگونه است.
اساتيد و پژوهشگران با رويكردهاى مختلفى به سؤالات فوق پاسخ دادند و محصول اين مصاحبه ها و گفتگوها به اهتمام تنى چند ا ز دانش آموختگان رشته جامعه شناسى مدون شد. اين مجموعه پس از ويرايش و بازنويسى منتشر شده است . اين نخستين پژوهش گفتارى در اين زمينه است. اميد است اين مجموعه بتواند گامى به جلو در عرصه مناسبات دين و علوم اجتماعى باشد.
مراقبات ماه رمضان
محمد محمدى رى شهرى با همكارى رسول افقى, ترجمه جواد محدثى, چاپ اول, دارالحديث, قم, ١٣٨٤, ٥١٨ص.
از نگاه اسلام, فلسفه خلقتِ انسان رسيدن به كمال مطلق است و آنچه در منابع و متون اسلامى آمده است, مقدمه تربيت و رساندن انسان به مرتبه انسان كامل است. براى آنان كه اسلام را باور دارند, سزاوار است كه از هر فرصتى براى رسيدن به اين هدف والا بهره بگيرند.
در اين ميان, ماه مبارك رمضان براى راهيان كوى دوست و تكامل معنوى آنان فرصت بى بديلى است كه اگر به خوبى استفاده نمايند, چه بسا كه بتوانند در يك شب راه هزار ماهه را بپيمايند, (ليلة القدرِ خير من ألفِ شهرٍ).
خداوند سبحان در اين ماه , ميهمانى ويژه اى را براى تربيت روح ترتيب داده است كه مى تواند در حيات معنوى انسان تحولى پديد آورد و او را به سعادت ابدى برساند. مهم اين است وقتى انسان مى خواهد به اين ضيافت گسترده وارد شود, بداند به كجا مى رود, معناى ميهمانى الهى چيست و چگونه بايد وارد آن شود.
پاسخ تفصيلى به پرسش هاى ياد شده قبلاً در پژوهشى به نام (ماه خدا) در اختيار پژوهشگران قرار گرفت, اما از آنجا كه همه علاقه مندان, فرصت كافى براى مطالعه آن مجموعه را ندارند, اينك تلخيص آن با نام مراقبات ماه رمضان تقديم مى گردد, فصل هاى كتاب عبارتند از :
فضائل و خصائص ماه خدا; بركات ماه خدا; آداب ورود به ماه خدا; آداب ضيافةالله; اعمال مورد تأكيد در اين ضيافت الهى; شب هاى قدر; آداب خروج از ماه رمضان.
همچنين متن عربى اين مجموعه با اين مشخصات منتشر شده است: مراقبات شهر رمضان , دارالحديث, قم, ١٣٨٤, ٣٠٨ص, وزيرى.
 فرهنگنامه اذان
محمدى رى شهرى با همكارى عبدالهادى مسعودى, ترجمه حميد رضا شيخى, چاپ اول, دارالحديث, قم , ١٣٨٤, ١١٥ص.
فرهنگنامه اذان, قطره اى از درياى بيكران علوم و معارف ناب اسلامى و مدخلى از دانشنامه ميزان الحكمة است كه به صورت مستقل منتشر مى شود. در اين دانشنامه , واژه ها و اصطلاحاتى كه در قرآن و احاديث, كاربرد فرهنگى گسترده اى دارند, به ترتيب الفبايى با نظمى نو و با ذكر نمونه كاربرد ها (شواهد), معناشناسى و تحليل و تبيين مى گردند. در لابه لاى اين دانشنامه, برخى مداخل از كاربرد فرهنگى ويژه و بسامد بالايى برخوردارند. بدين معنا كه عموم مسلمانان يا گروه هاى خاصى از آنان به صورت شبانه روزى و گسترده با آنها سرو كار دارند. از اين رو براى تصحيح و تقويت فرهنگ عمومى جوامعِ اسلامى ضرورى است معارف مربوط به اين گونه واژه ها و اصطلاحات به صورت كتاب همراه و كتاب راهنما در اختيار همگان قرار گيرد. با اين نگاه, مدخل هايى از اين دست به صورت كتاب هايى مستقل و د راندازه هايى كه حمل و مطالعه آن آسان باشد , در اختيار علاقمندان قرار مى گيرند.
فرهنگنامه اذان, دومين كتاب از مجموعه فرهنگنامه هايى است كه با هدف تصحيحى و تقويت فرهنگ ارزش هاى رفتارى ارائه مى گردد. در اين فرهنگنامه, مسائل مهمى مانند آغاز تشريح اذان, اهميت گسترش فرهنگ اذان, حكمت ها و پيام هاى فردى و اجتماعى و سياسى اذان و آثار و بركات اذان, چگونگى اذان و تفسير باطن آن, ارزش اذان گو و حق مؤذن و اذان زنده در عصر حاضر بررسى شده است.
پژوهشى پيرامون مفردات قرآن
على رازينى, چاپ اوّل, دفتر پژوهش و نشر سهروردى, تهران, ١٣٨٤, ٣٢٨ ص, وزيرى.
كتاب حاضر از يك پيشگفتار و بيست و هشت بخش (به تعداد حروف الفبا) و چند پيوست تشكيل شده است. در پيشگفتار كتاب از جايگاه كتاب, پيشينه و ويژگى هاى آن سخن به ميان آمده است.
پيشينه اين كتاب به سال هاى پيش از پيروزى شكوهمند انقلاب اسلامى باز مى گردد. مؤلّف در آن سال ها صورت اوّليّه كتاب را در قم, تدوين و تدريس كرده است. پس از آن نيز بارها عدّه اى از اساتيد قرآن پژوه در مراكز آموزشى گوناگون آن را متن درسى كرده اند.
اخيراً با توجّه به نقدها و پيشنهادهاى سازنده اساتيد ياد شده و نيز بر مبناى كتاب (المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الكريم) به صورت زيبايى منتشر گرديده است. در ترتيب مدخل ها, دامنه پوشش واژه هاى قرآنى, ذكر ريشه كلمات و مشخّص ساختن واژه هاى دخيل از معجم ياد شده الگوبردارى شده است. بر همين اساس نيز در بخش پايانى ك