آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦ - پژوهشهاى در آستانه نشر - آل سيد حيدر کاظمى سيد مصطفى

پژوهشهاى در آستانه نشر
آل سيد حيدر کاظمى سيد مصطفى

بشارة الإسلام فى علامات المهدى عليه السلام
##تحقيق علاء آل جعفر##
در ميان مجموعه هاى مدوّن فرهنگ اسلامى, آثار مربوط به بقية اللّه الأعظم ـ عج ـ بسيار پربرگ است و پربار. پيشينه اين آثار بسيار كهن است و در سده هاى واپسين نيز تحقيقات و تأليفات سودمندى در اين باب فراوان توان يافت. كتاب بشارة الأسلام كه از آثار متأخر به شمار است, در ترتيب دقيق و تنظيم كارآمد, اثرى است خواندنى و ماندنى. مؤلف, كتاب را در دو جزء سامان داده است: جزء اوّل در پانزده باب, احاديث معصومين را درباره نشانه هاى ظهور آن حضرت گزارش مى كند و در پايان به بحث درباره مدت حكومت آن بزرگوار مى پردازد. در بخش دوّم, در ضمن بيست و پنج باب, از چگونگى پرچم قيام امام زمان ـ ع ـ و تعداد يارانش سخن گفته و سپس احاديثى را كه نشانگر سيرت آن بزرگوار است, مى آورد. اين كتاب, همواره مورد توجه عالمان و بزرگان بوده و بسيارى, اهميت و سودمندى آن را مطرح كرده و به عنوان اثرى استوار و خوش ترتيب, آن را ستوده اند.
بشارة الاسلام به سال ١٣٣٢ هجرى قمرى در مطبعة الأداب نجف اشرف چاپ و به همراه ستايش بليغى از آيت الله ميرزا محمدتقى شيرازى (ميرزاى دوّم) نشر يافته است. در ايران نيز به سال ١٤٠٢ هجرى قمرى, همان چاپ به گونه افست نشر يافت. اكنون جناب علاء آل جعفر, تحقيق و تعليق آن را بر پايه نسخه چاپى آن و با مقابله و تطبيق با مصادر و منابع كتاب, در دست انجام دارد. محقق, افزون بر آنچه ياد شد, به ضبط و ثبت دقيق اسناد كتاب پرداخته و رجال احاديث را بررسى كرده است. تمام احاديث را با عرضه به مصادر تصحيح كرده و نشانى آنها را نمايانده است. فهرستهاى فنى و كارآمدى نيز در پايان كتاب افزوده است. اين اثر به همت مؤسسه قائم آل محمّد ـ عج ـ نشر خواهد يافت. علم اليقين
ملا محسن فيض كاشانى
ترجمه محسن ترقّى جاه
محمدبن مرتضى, معروف به فيض كاشانى, يكى از حلقه هاى سلسله عارفان, فيلسوفان و فقيهان شيعى است. او به تعبير علامه امينى, علمدار فقه, پرچمدار حديث, مشعلدار فلسفه گنجينه عرفان و كوه عظيم اخلاق و امواج خروشان علم و معرفت است. (الغدير, ج١١, ص٣٦٢). آثار فيض به اصالت, عمق, تنظيم نيكو و استوارى در معانى ستوده شـده است. از جمله آثار گرانقدر و سودمند آن قلّه سان بزرگ معرفت, علم اليقين است كه آن را پس از كتاب گران ارج عين اليقين, نگاشته است. فيض در عين اليقين به همسازى اقوال عارفان و فيلسوفان با كتاب و سنت پرداخته و نكات ژرف و دشواريابى را عرضه كرده و محتواى آن را بدانسان ساخته و پرداخته است كه به گفته او جز يكه تازان و ژرف نگران و بى همتايان, به ابعــادش نرسند و حقـــايقش را درنيابند. (حق اليقـين, ج١, ص٤). اما حق اليقين, يك دوره اصول عقايد را با بيانى روان, مستند به آيات و روايات عرضه كرده و در سهل الوصول ساختن و همگانى كردن آن بســيار كوشيده است تا افـــرادى كه خود توان استنـباط عقايدشان را از كتاب, سنت ندارند, از اين كتاب بهره گيرندو در صراط مستقيم گام نهند. (همان, ص٣).
اين كتاب در يك مقدمه و چهار مقصد سامان يافته است: مقدمه در بيان عــــلم و عبادت و جـــايگاه آنها; مقصد اوّل در شــــناخت خداوند; مقصـد دوم در شناخت ملائكه; مقصد سوم در شــناخت كتابهاى آسمانى و پيامبران; مقصد چهارم در شناخت فرجام زندگانى انسان و قيامت. هر يك از اين مقصدها, داراى ابوابى است كه در ضمن آنها به مسائل مختلف اين موضوعات بدقت رسيدگى شده است. كتاب ياد شده براى اوّلين بار به سال ١٣٠٠ هجرى چاپ و منتشر شده كه آكنده از اغلاط و ناهنجاريهاست. پس از آن به سال ١٤٠٠, با تحقيق و تصحيح دقيق و شناسايى منابع و مصادر آن و همراه با فهرستهاى فنى, در دو جلد به همت جناب آقاى محسن بيدارفر نشر يافته است.
اكنون انتشارات حكمت همت ورزيده است تا ترجمه كتاب را بر پايه چاپ محقَّق آن عرضه كند. ترجمه اثرى به اين عظمت و اهميت, كارى است لازم و ارجمند و سودمند و به همان اندازه حسّاس و مسؤوليت برانگيز. اميدواريم نشر ترجمه استوار و دقيق آن كه اكنون مراحل پايانى را مى گذراند, تشنگان شناخت حقايق الهى را يارى رساند و جستجوگران معارف الهى از آن بهره فزونتر برند. تلاش انتشارات حكمت و مترجم فاضل آن را مى ستاييم و براى همه كوشندگان در جهت نشر حقايق اسلام, آرزوى توفيق داريم. مجموعه احاديث قصار
مالك محمودى
تهيه و تنظيم مجموعه هاى حديثى به گونه اى زودياب, مدتى است كه توجه پژوهشگران را به خود جلب كرده است. در ميان منابع روايى اهل سنت, از ديرباز تنظيم احاديث بر اســـاس حروف اول آن مرسوم بوده كه گاه از آنها به (اطراف الحديث) ياد مى شده است. در سير تدوين احاديث, نظم و ترتيب احاديث كوتاه نيزجايگاه ويژه اى دارد كه از آنها به (كلمات قصار) تعبير مى شود. از اين مجموعه ها, گاه در ضمن مجموعه هاى حديثى, مانند بخشهايى از تحف العقول و بخش پايانى نهج البلاغه, و گاه مستقل, مانند غررالحكم, شهاب الأخبار و جامع الصغـــير, فراوان توان يافت. كلمات قصار در معارف درياوار پيشوايان معصوم ـ ع ـ به درهاى درخشانى ماننده اند كه در عين كوتاهى, معانى ژرف و حقايق زندگيسازى را به ديده وران ارمغان مى كنند. فراهم آوردن تمام اين احــاديث و تنظيم و تبويب آن, كارى است كارستان كه جناب آقاى مالك محمودى بدان همت ورزيده است. مؤلف با تلاشى ستودنى و جستجوى شش ساله در متون حديثى, تفسيرى, تاريخى و كلامى, دهها هزار حديث كوتاه را فراهم آورده است كه مى توان اطميـــنان يافت حدود نودو پنج درصد از اين گـــونه احاديث, در اين مجمــوعه گرد آمده است.
ويژگيهاى اين اثر بدين گونه است:
١. به لحاظ محتوا, شامل تمام احاديثى است كه صادر شده و مآلاً احاديث فقهى, اعتقادى و اخلاقى, يكجا گردآمده است.
٢. به لحاظ منابع و مصادر, تنها منابع شيعى جستجو شده, و تا آنجا كه ممكن بوده, تمام منابع شيعى ديده شده است.
٣. تنها احاديث كوتاه (كلمات قصار) گردآورى شده و در اين ميان اگر حديثى به عنوان حديث كوتاه شهرت يافته, ولى بخشى از يك حديث طولانى بوده است, نيز ياد شده و مصدر آن نشان داده و چگونگى آن يادآورى گرديده است. مانند (ان الحسين مصباح الهدى و سفينة النجاة) كه با اندكى تفاوت, بخشى است از يك حديث مفصّل.
٤. منابع احاديث, با استناد و انتساب به آخرين معصوم ـ ع ـ ياد شده است.
٥. تمام احاديث بر اســاس حروف الفبا تنظيم گرديده و دراين تنظــيم, تمام كلمــات حديث لحـاظ شده است.
ييادآورى كنيم كه اين مجموعه بدين گستردگى و با اين ويژگيها, براى نخستين بار در ميان مجموعه هاى حديثى شيعى تدوين مى يابد كه اميد است بزودى با تنظيم نهايى, منتشر شود. سوالب القواصب
عبدالله بن محمدبن على بن شهر آشوب السروى المازندرانى
تحقيق مؤسسة قائم آل محمد
ابن شهر آشوب از محققان, مورخان و رجاليان بزرگ سده ششم هجرى و از نام آوران ارجمند شيعى است. آثار وى در تاريخ, رجال و تفسير, از جمله سودمندترين آثار فرهنگ تشيع است و كتاب مناقب آل ابى طالب وى در كنار آثار ديگر او چون معالم العلماء و متشابه القرآن و… از جايگاه والايى برخوردار است. سوالب القواصب, و يا به تعبير ديگر مثالب النواصب (رك: الذريعه, ج١٩, ص٧٦ به عنوان مثالب النواصب), مجموعه آيات و روايات و حكايات و اشعارى است در چهره نمايى ناصبين و قاسطين و مارقين و ناكثين و كسانى كه در مقابل پرتو خورشيد حق, خفاش گونه به انكار تابشهاى سپيدى آفرين پرداختند و در كتمان روشناييها كوشيدند. وى كتاب را در يك مقدمه و پنج قسم سامان داده و در ضمن آن به آراء و انديشه هاى يادشدگان و زشتيها و كژرويهاى فقهاى گمراهى آفرين و گزارش افكار فرقه ها و نحله ها پرداخته است. و بدين سان توان گفت كتابى است تاريخى, اعتقادى, فرقه شناسى و كلامى.
اين كتاب تاكنون به چـــاپ نرسـيده است. و محققان آن را بر اســاس دو نسخـه نفيس معتـمد تحقيق و تصحيح مى نمايند. محقـــقان در جريان تصحـــيح و گزينش متن, پس از مقـــابله دقيق دو نسخـــه, متنى را از هر دو نسخه برگزيـــده و به گونه تلفيــــقى, متن را سامان داده و اختلاف نسخه ها را در پانوشتها ياد كرده اند. پس از آن, آيات و روايات را استخراج كرده و منابع و مصادر اشعار و حكايات را نيز با تكيه بر مصادر و منابع معتمد نشان داده اند. پايان بخش كتاب, فهرستهاى فنى و كارآمد خواهد بود.
تحقــــيق, تعـــليق و تصحـــيح كتاب را آقــــايان محمـــد حســــون و فارس حســـّون به عهـــده دارند كه پس از فرجــــام كار پژوهـــش, چاپ آن در ضمــن منشورات مؤســــسه قائم آل محـــمــد ـ عج ـ نشـــر خواهد يافت. آلاء الرحمن فى تفسير القرآن
محمدجواد بلاغى
تحقيق بنياد بعثت
قرن چهاردهم, قرن نونگرى و ژرف نگرى به قرآن است. آثار فراهم آمده در اين قرن, گو اينكه گاه از لغزشها و كاستيها پيراسته نيست. اما به لحاظ توجه به دانشهاى زمان و جاريهاى روزگار و فراتر روى از آنچه معمول بوده, بسيار قابل توجه است. از جمله آثار مهم و استوار در اين دوره, تفسير آلاءالرحمن است به خامه مجتهد, متكلّم و متفكر عديم النظير, آيت الله حاج شيخ جواد بلاغى كه گزيده گويى و زبده نگارى را با اصالت و ژرف نگرى در هم آميخته و اثرى ماندگار پديد آورده است. مؤلف نستوه آن در جايگاه مرزبانى هوشمند, به تفسير كتاب الهى پرداخته و آراء و انديشه ها را به نقد كشيده و استواريش در بيان و زيباييش در تعبير, شكوه ويژه اى به اين كتاب بخشيده است. استاد محمدرضا حكيمى در كتاب گرانقدر بيدارگران اقاليم قبله, در ضمن شرح و آثار مرحوم بلاغى, از اين تفسير ياد كرده و مرقوم داشته اند:
اين كتاب تفسير قرآن كريم است; تفسيرى موجز و پرماده; با عباراتى روشن و مفهوم. دريغا كه ناتمام مانده است. آنچه تأليف يافته, دو بخش است در يك مجلّد: بخش اول در ٣٩٢ صفحه به قطع وزيرى, شامل مقدمهتفسير و تفسير سورهحمد و سورهبقره و سورهآل عمران. بخش دوم در ١٤٩ صفحه (مجموع كتاب ٥٤١ص) شامل تفسير سورهنساء تا آيه ٥٨ و آيه ٦ از سورهمائده است. در اين تفسير, چهار جزء و يك حزب (يك چهارم جزء) از قرآن كريم تفسير شده است. مقدمهآن در اختصار (٤٩ص), شامل مباحث سودمند و مسائل بسيار است; از جمله بحث در مانند ناپذيرى قرآن كريم و اهميتهاى گوناگون آن از نظر هدايت و تعليم راه درست. (ص١٨٨).
اكنون بنياد بعثت مراحل تحقيق و تعليق و تصحيح آن را پشت سر نهاده و در آينده اى نزديك چاپ منقح و شايسته آلاءالرحمن را عرضه خواهد كرد. كتاب با اعتماد بر تنها چاپ آن (چاپ مطبعة العرفان صيدا) بازنويسى شده و در ضمن مقدمه اى مفصل, از زندگانى, آثار و انديشه هاى مؤلف و شيوه تحقيق محققان سخن رفته است. افزون بر اين, تمام احاديث كتاب از منابع كهن استخراج شده و اقوال ياد شده در كتاب, منبع يابى شده است. پانوشتهاى مؤلف با دقت در ذيل صفحه با عنوان (منه قدس سرّه) ثبت و ضبط شده است. همچنين گزارش زندگانى مفسّران و محدثان و صاحبان انديشه هايى كه نامشان در متن آمده است, به اختصار و با تكيه بر منابع معتمد آمده است. و سرانجام استوارسازى متن و عرضه آن به شكلى خواندنى و پيراسته از لغزشهاى چاپى, با شرح الفاظ غريب و واژه هاى دشوارياب, از جمله تلاشهاى ياد كردنى محققان است. اين كتاب اكنون مراحل پايانى صفحه آرايى را مى گذراند و اميد است به زودى منتشر شود. كامل الزيارات
شيخ جعفربن محمدبن قولويه
تحقيق مؤسسه آل البيت الإحياء التراث
كامل الزيارات از منابع معتمد و كهن شيعى است كه بسيار از متون زيارتى معصومان ـ ع ـ را گزارش كرده است. اين كتاب تنها اثر برجاى مانده از محمدبن قولويه قمى, معروف به ابن قولويه, محدث و فقيه نامدار شيعه است كه از جهات رجالى و حديثى از جايگاه والايى برخوردار است. كامل الزيارات داراى ١٠٨ باب است كه با اوّلين باب ثواب زيارت رسول اكرم ـ ص ـ و اميرالمؤمنين و امام حسن و امام حسين ـ ع ـ آغاز مى شود و با آخرين باب, با عنوان (باب نوادر زيارات) پايان مى پذيرد.
مؤلف كامل الزيارات در بيان و بنان رجاليان به وثاقت, بزرگى, صداقت و عظمت ستوده شده است و كتاب با توجه به جايگاه والاى مؤلف و تصريح وى به اينكه در كتابش تنها از ثقات نقل مى كند, از اعتبار ويژه اى برخوردار است و آن را در شمار متون ارزشمند و اصول معتمد قرار داده است كه همواره مورد مراجعه و اعتماد محدثان و فقيهان بوده است. در چگونگى محتواى اين اثر ديرپاى و استوار و جايگاه آن در مباحث رجالى و چگونگى اسنادش و نقش آن در توثيقها, بحث فراوان شده است كه حتماً محققان در مقدمه كتاب به اين مبحث مهم رسيدگى خواهند كرد. (رك: مستدرك الوسائل, ج٣, ص٥٢٣; معجم رجال الحديث, ج١, ص٥٠; بحوث فى علم الرجال, ص٥٤; كليات فى علم الرجال, ص٢٩١).
اين كتاب به سال ١٣٥٦ با تصحــيح و تعليق و حواشى سودمند و عالمانه علامه محقق, حاج شيخ عبدالحسين امينى ـ رضوان الله عليه ـ و مقدمه زيبا و گرانقدر علامهاديب حاج شيخ محمدعلى اردوبارى, چاپ سنگى شده است. اكنون مؤســسة آل البيت لأحيــاء التراث همت ورزيـده است تا اين اثر ارزشمند را به گونه اى استوار و كارآمد تحقيق كند و در هيئتى شكيل و چشم نواز عرضه نمايد.
محققان در تحقيق و تصحيح اين كتاب به سه نسخه, يكى نگاشته شده به تاريخ ٩٧٧ قمرى و ديگرى نوشته شده به تاريخ ١٠٩٦ و نيز نسخه محقَّق ياد شده, اعتماد كرده اند. افزون بر اين, كوشيده اند رجال كتاب را كه از اهميت ويژه اى برخوردار است, بدقت ضبط كنند و اسانيد آن را با اسانيد مصادر معتمد ديگر, مانند كتابهاى شيخ كلينى, شيخ مفيد و شيخ طوسى ـ رضوان الله عليهم ـ مقارنه و تطبيق نمايند و تفاوتها را در پانوشتها بدقت ضبط كنند. تحقيق و تعليق كتاب رو به پايان است و اميد است بزودى در ضمن (سلسلة مصادر بحارالأنوار) منتشر شود. مجموعة الرسائل الحكمية
يا
رسائل فلسفى صدرالمتألهين
تحقيق حامد ناجى اصفهانى
ميراث عظيم و گرانقدر فلسفى صدرالمتألهين شيرازى, پژرفترين و استوارترين ميراث فلسفه اسلامى است. بسيارى از آثار فلسفى اين مرد بزرگ, تاكنون به گونه هاى مختلف نشر يافته و آثار و رسائل فراوانى نيز به صورت خطى بر جاى مانده است كه چاپ و نشر آن در نماياندن مكتب فلسفى ملاصدرا, تأثير فراوانى خواهد داشت. نشر اين مجموعه, تلاش جديدى است در شناسايى و شناساندن روش فلسفى حكمت متعاليه و ميراث عظيم ملاصدرا. در اين مجموعه, تمام آثار چاپ نشده و شناخته نشده آن فيلسوف بزرگ, شناسايى, تحقيق و منتشر مى شود و در پايان, برخى از رسائل منسوب به وى نيز نشر خواهد يافت. آنچه اينك در آستانه نشر است, بدين قرار مى باشد: بخش اول
١. اتحاد عاقل و معقول: اين وجيزه كه پس از اسفار اربعه به رشته تحرير درآمده است, حاوى اساس و شالوده افكار اين حكيم بزرگ درباره اين اصل مهم فلسفى است.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه مركزى دانشگاه, قسمت عكسى. ب) نسخه كتابخانه ملك. ج) نسخه كتابخانه رضوى. د) نسخه كتابخانه شخصى حضرت آيت الله سيد عزالدين زنجانى ـ دام ظلّه.
٢. اجوبه مسائل گيلانى: اين رقيمه در پاسخ به پنج پرسش حكيم نامدار صفوى, ملاشمساى گيلانى, است. در طى اين پرسشها, شالوده هاى فكرى و اساس حكمت متعاليه صدرايى مورد انتقاد قرار گرفته و صدرا از تمام آنها به طور خلاصه پاسخ گفته است.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه اهدايى مشكاة. ب) نسخه كتابخانه رضوى. ج) نسخه مطبوع در حواشى مبداً و معاد (چاپ سنگى ١٣١٦ كه ناخوانا و غير منقح است.)
٣. اجوبه مسائل كاشانى: اين رساله در پاسخ پنج پرسش از ملا مظفر حسين كاشانى, از اجلّ تلامذه حكيم عارف ابوالقاسم ميرفندرسكى, است. تمام اين پرسشها, پژوهش دقيق درباره مسائل نفس است كه صدرالمتألهين به نحو جامع بدانها پاسخ داده است. اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه اهدايى مشكاة. ب) نسخه كتابخانه رضوى.
٤. اجوبه مسائل نصيريه: اين نوشتار پاسخ به سؤالهاى خواجه نصير الدين طوسى از شمس الدين خسروشاهى است. اساس فكرى اين پرسشها به جهت تعمّق در فلسفه مشّايى ابن سينا و نارسايى آن در توجيه مسائلى درباره حركت و نفس است. صدرا از اين سؤالات به نحو دقيق و ژرفى پاسخ گفته است كه نشانگر امتياز روش فلسفى او بر روشهاى پيشين است.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه اهدايى مشكاة. ب) نسخه كتابخانه مرحوم آيت الله مرعشى ـ قدس سره. ج) نسخه مطبوع در حواشى شرح هدايه اثيريه, مورخ ١٣١٣. د) نسخه مطبوع در حواشى چاپ سنگى مبدأ و معاد, مورخ ١٣١٦.
٥. اصالة جعل الوجود: اين نگاشته عميق جهت تكميل ادّله اصالت جعل وجود است و به جهت برهانهاى متعددى كه در آن درباره اين اصل عنوان گرديده است, بر تمام آثار صدرالمتألهين در طرح اين بنياد مزيّت دارد. اساس تصحيح: نسخه منحصر به فرد كتابخانه مركزى دانشگاه.
٦. التنقيح فى المنطق: رساله اى ژرف در منطق است كه مؤلف علامه آن به طور مختصر اساس مباحث منطقى را در آن استوار ساخته و در خلال آن آراء منطقى خود را عنوان داشته است.
اساس تصحيح: الف و ب) نسخه هاى متعلق به كتابخانه مجلس شوراى اسلامى. ج) نسخه مطبوع در ذيل منطق نوين كه مشحون از افتادگى است.
٧. حشريّه: اين وجيزه, فصولى چند درباره معاد است كه تماماً گوياى طرح مبانى فلسفى صدرايى در حلّ نشأه عقبى است. لازم به تذكر است كه نبايد اين رساله را با كتاب حشرالأشياء صدرا يكى دانست.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه مجلس شوراى اسلامى. ب) نسخه كتابخانه مركزى دانشگاه.
٨. خلسه: سطورى مختصردر مورد رؤياى صادقه اى است كه صدرالمتألهين در شناسايى حقيقت دنيا و نفس مى بيند و سپس به تعبير آن مى پردازد.
اساس تصحيح: نسخه منحصر به فرد كتابخانه مركزى دانشگاه به كتابت يكى از نوادگان مؤلف.
٩. خلق الأعمال: اقتباسى از رساله بسطامى در مسأله جبر و تفويض است و هدف از طرح آن در اين مجموعه, پرده برداشتن از اسمهاى مختلف آن و انتسابش به افراد متعدّد است.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه رضوى. ب) نسخه مطبوع در مجموعه رسائل صدرالمتألهين, مورخ ١٣٠٢. ج) نسخه مطبوع در ذيل مجموعه كلمات المحققين, مورخ ١٣١٥. د) نسخه مطبوع در حواشى كشف الفوائد, مورخ ١٣٠٥. هـ) نسخه مطبوع و دقيق دانشمند محقق, سيد محمد على روضاتى, مورخ ١٣٤٠ هـ.ش.
١٠. ديباچه عرش التقديس: گزارشى كوتاه بر رساله تقديسات يا عرش التقديس, از حكيم بزرگ صفوى, مير محمدباقر داماد است. گويا صدرا قصد تحرير اين رساله را داشته, لذا بر اوّل آن مقدمه اى مرقوم فرموده است. اساس تصحيح: نسخه منحصر به فرد و نفيس كتابخانه اهدايى مشكاة, به خط خود صدرالمتألهين.
١١. شواهد الربوبية: اين رســاله گزارشى فهرستوار از آراء حكمى صدرا به خامه خودش است. در اين رساله مهم, ملا صدرا بيش از صدو هفتاد رأى را تبيين كرده است و در پــاره اى از موارد كه آراء او از خلال كتبش روشن به نظر نمى رسد, در اينجا به طور صريح آمده است; همچون مسأله معراج, معاد جسمانى, كلّى طبيعى و… متأسفانه تاكنون به جهت تشابه اسمى اين رقيمه با كتاب مفصل (الشواهد الربوبية فى المناهج السلوكية), اين اثر ارزشمند در پرده اختفاء مانده است.
اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه سپهسالار. ب) نسخه ناقص كتابخانه رضوى. ج) نسخه ناقص كتابخانه حضرت آيت الله مرعشى ـ طاب ثراه.
١٢. الفوائد: اين رساله, مجموعه اى گردآورى شده از چند (فايده) در زواياى كتب مختلف است, و در واقع مسودّات و بياناتى كوتاه درباره مسائل مختلفى است كه عبارتند از: الف) ردّ شبهات ابليسيّه. ب) شرح حديث (كنت كنزاً مخفياً). ج) تركيب ماده و صورت. د) آيهامانت.
١٣. اللميّة فى اختصاص الفلك بموضع معيّن: اين نوشتار درباره چند مسأله كلامى درباره جواز (ترجّح بلا مرجّح) به نظر بعضى از متكلّمين است. صدرا در اين گفتار با طرح اين مسائل كه اكثراً درباره مسائل فلكى است, پرده از اين تمويهات برمى دارد. اساس تصحيح: الف) نسخه آستان قدس رضوى. ب) نسخه كتابخانه مركزى دانشگاه.
١٤. المزاج: اين اثر يكى از نوشته هاى ژرف صدرا درباره تركيب عناصر و حصول مزاج در مباحث طبيعيات است كه صدرا با نظر بديع خود, اساس فكرى فلاسفه مشّاء و طبيعيون را درهم مى ريزد. اساس تصحيح: نسخه منحصر به فرد كتابخانه رضوى.
١٥. تفسير سوره مباركه توحيد: اثرى منسوب به صدرالمتألهين است كه حاوى نكاتى ژرف در تفسير اين سوره است و تحليل آراء شيخ الرئيس و ملا جلال دوانى را در تفسير اين سوره دربر دارد. اساس تصحيح: نسخه منحصر به فرد كتابخانه مجلس شوراى اسلامى.
١٦. رساله وجود: در تحليل آراء مختلف درباره مسأله وجود است و گويا از يكى از فلاسفه اواخر قرن يازدهم, به نام صدرالدين شيرازى(!) است. اساس تصحيح: الف) نسخه كتابخانه دانشكده حقوق تهران. ب) نسخه ملكى محقق كتاب.
١٧. حلّ شبهه جذرالأصمّ: بســيارى اين رساله را از صدرالمتألهين دانسته اند, ولى بنا به تحقيق, اثر صدرالدين محمد دشتكى است و نظر به اهميت آن از جهت نسخه شـــناسى و موضوع آن و دفع اين شــبهه, در خـــاتمه اين مجموعه گنجـانيده شده است. براى مزيد فــايده, رســاله ملا جلال دوانى به اين رسـاله افزون شده است. زيرا اساس اين رساله, رد بر رساله دوانى است. اســـاس تصحيح: نســـخه كتابخانه اهدايى مشكاة.
اين مجموعه, بزودى از سوى انتشارات حكمت منتشر مى شود. همچنين مجلّد دوم اين مجموعه كه حاوى رساله هاى حدوث عالم, اكسيرالعارفين, عرشيه, تشخص, اتصاف ماهيت به وجود و… است. به خواست خدا در آينده نزديكى معرفى و منتشر خواهدشد.