آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - آشنايى با بنياد بعثت - عظيمى محمدجواد

آشنايى با بنياد بعثت
عظيمى محمدجواد


تلاش حوزه هاى علميه و ديگر مراكز فرهنگى ما در راه شناخت قرآن و عرضه معارف الهى و آسمانى آن, زيربناى هويت اعتقادى و استقلال فرهنگى ما را مى سازد. گستردگى و عمق اين تلاش, هر چه رو به فزونى گذارد, اعتلاى هويت و استحكام استقلال ما را بيشتر به ارمغان مى آورد, و اين هر دو, ضرورتى حياتى دارد, چرا كه امروز اعتقاد و فرهنگى دينى با انبوهى از مسائل گوناگون مواجه شده است كه هر كدام مى تواند جريانى به راه انداخته و مشكل آفرين باشد. اگر تا ديروز صرف بيشترين تلاش حوزه هاى علميه در راه فقه و اصول مى توانست توجيه پذير باشد امروز توجيه ناشدنى است; زيرا مشكلات كنونى انسان مؤمن و سؤالاتى كه در مقابل انديشه و اعتقاد دينى او طرح مى گردد تنها با فقه و اصول, جواب نمى گيرد.
احياء مواريث قرآنى و سرمايه هاى گرانقدرى كه حاصل زحمت سلف صالح ما در راه شناخت قرآن و معارف بيكران آن است مى تواند زمينه ساز تلاش بايسته اى شود كه انتظار آن از حوزه هاى علميه مى رود.
بنياد بعثت با اعتقاد به اين ضرورت, تلاش تحقيقاتى خود را معطوف به اين مهم داشته و در احياء مواريث قرآنى مى كوشد و اميد آن دارد كه بتواند نتيجه تلاش و زحمت خود را در گرايش و اقبال هر چه بيشتر حوزه هاى علمى و مراكز فرهنگى به علوم و معارف قرآنى بيابد. ما نيز همراه با اين اميد, نگاهى گذرا به تاريخچه بنياد بعثت و فعاليتهاى آن داريم.
بعد از شهريور ١٣٢٠ و اخراج رضاخان از ايران, اجتماع كوچكى از چند نفر از علما و متدينين در منزل مرحوم حجة الاسلام (حاج شيخ عباسعلى اسلامى) در تهران تشكيل شد. اين گروه كه به دعوت ايشان گرد اده بودند هسته اوليه مدارس )جامعه تعليمات اسلامى) را پى ريختند. تا انديشه دينى را در ميان جوانان و نوجوانان, گسترش دهند. با استقبال خوبى كه از اين حركت شد, ساليانى نگذشت كه حدود ٢٦٠ مدرسه تعليمات اسلامى در ايران تأسيس شد; مدارسى كه هر كدام از كتابخانه خوبى نيز برخوردار بودند. اين كتابخانه ها از كتابخانه مركزى كه در تهران بود تغذيه و سرويس دهى مى شد.
در كنار كتابخانه بزرگ اسلامى تهران, (مؤسسه الغدير) نيز شكل گرفت تا بتواند با چاپ و انتشار آثار بزرگ, در راه شناخت بهتر مذهب تشيع و امامان معصوم, گام بردارد. انتشار ترجمه كتاب (الغدير و مجموعه ديگرى از كتابها, حاصل تلاش اين مؤسسه است. مؤسسه الغدير شعبه اى نيز در بيرون داشت و مجله اى را نيز منتشر مى كرد.
با فوت مرحوم حجة الاسلام حاج شيخ عباسعلى اسلامى, بنا به تصميم سرپرستى جديد; يعنى (حاج شيخ على اسلامى) فرزند آن مرحوم, مؤسسه الغدير به نام (بنياد بعثت) تغيير نام داد. مركز اين بنياد, اكنون در تهران است و به فعاليتهاى خود ادامه مى دهد.
بنياد بعثت داراى واحدهاى مختلفى به شرح زير است:
تحقيق و پژوهش
ترجمه و نگارش
چاپ و نشر
روابط بين الملل
كودكان و نوجوانان
* واحد تحقيقات اين بنياد, در سالهاى فعاليت خود در تهران موفق شد آثار زيادى را تحقيق و منتشر كند.
اين واحد به اميد بهره گيرى از امكانات تحقيقى حوزه علميه و استفاده بيشتر از تجربيات محققين آن, در اواخر سال ٦٧ به شهر قم انتقال يافت. و اكنون با بهره گيرى از تلاش بيش از سى نفر از محققين تلاشگر به فعاليت خود ادامه مى دهد.
در شهر قم, مؤسسات فرهنگى و بنيادهاى علمى زيادى است كه در احياء تراث مى كوشند, اما اغلب تلاش آنان در محور فقه و اصول است از اين رو توجه خوب واحد تحقيقات بنياد بعثت به مواريث قرآنى و احياء تفاسير كهن, در خورد توجه و تقدير است.
واحد تحقيقات اين بنياد, بخشى دارد به نام (احياء كتب تفسيرى), اين بخش توجه خاصى بر روى تفاسير مورد مراجعه حوزه هاى علميه و دانش پژوهان اسلامى مى شود.
تفسير (برهان) مرحوم بحرانى از اولين تفاسيرى بود كه مورد توجه اين بخش قرار گرفت و اقدام به تصحيح, تحقيق و استخراج احاديث آن از منابع شيعى گشت. اين تفسير كه در گذشته در چهار جلد با چاپ سنگى منتشر شده است, مراحل پايانى تحقيق و تصحيح را مى گذراند و در ده جلد منتشر خواهد شد.
در اين واحد, تفاسير ديگرى نيز در دست تحقيق و پژوهش است از آن جمله:
١ ـ تفسير (مراة الانوار) مرحوم ابالحسن اصفهانى عاملى نباتى, از اين تفسير در گذشته فقط مقدمه آن به عنوان مقدمه تفسير برهان, چاپ شده است, در حالى كه مراة الانوار, تفسير مستقلى است كه بعد از پايان تحقيق و تصحيح منتشر خواهد شد.
٢ ـ تفسير (الهداية القرانيه فى الولاية الامامية) اين تفسير, در استفاده از آيات قرآنى پيرامون ولايت ائمه ـ ع ـ شيوه اى نو و جذاب دارد.
٣ ـ تفسير (آلاءالرحمن) مرحوم شيخ جواد بلاغى. اين تفسير كه متأسفانه ناقص مانده است و تا سوره نساء بيشتر نيست مى تواند يكى از بهترين تفسيرهايى باشد كه چگونگى ورود به عالم فهم و تفسير قرآنى را مى نماياند. مرحوم شيخ جواد بلاغى در همين تفسير كوتاه, ثابت كرده است كه استاد كم نظيرى در تفسير است.
٤ ـ تفسير (نفحات الرحمان فى تفسير القرآن) مرحوم شيخ محمد نهاوندى خراسانى. بخش عظيم اين تفسير, استفاده از روايات است و در پايان هر روايت, آراى خود مفسر, ذكر شده است.
البته اين بخش, تمامى تفاسير كهن شيعى را در دستور كار خود دارد كه از خداى منان, اميد توفيق براى تحقيق و انتشار آن را داريم.
بخش احياء كتاب تفسير, مصمم به نشر (مجمع التفاسير) است كه در آن, هر يك از سوره هاى قرآن از يكى از تفاسير بزرگ انتخاب مى شود و به اين گونه نمونه اى از مشى تفسيرى و آراء قرآنى بزرگان در كنار هم بيايد.
بخش ديگر, واحد تحقيقات اين بنياد, بخش (احياء كتب) است. اين بخش, توجه خاصى به احياء آثارى كه در خصوص زندگازنى و احوالات ائمه ـ ع ـ و عترت پيامبر اكرم دارد و در اين زمينه, تلاش مى كند. در اين بخش نيز آثار زيادى مراحل تصحيح و تحقيق را مى گذراند از آن جمله:
١ ـ دلايل الامامه: طبرى
٢ ـ الرجعه: شهيد استرآبادى
٣ ـ مصباح الانوار: هاشم بن محمد كه يكى از منابع اصيل كتاب بحارالانوار است.
٤ ـ الثاقب فى المناقب: عمادالدين طوسى از قرن ششم هجرى است.
٥ ـ التمة فى تواريخ الائمه: حسينى عاملى از قرن يازدهم كه در آن زندگانى ائمه به صوت خلاصه آمده است.
٦ ـ كنز المطالب و بحر المناقب فى فضايل على ابن ابى طالب: ولى الله حسين رضوى
٧ ـ على وليد الكعبه: اردوبادى
٨ ـ الافصاح: مرحوم شيخ مفيد كه يك كتاب كلامى است, كه به يارى حق تا مراسم بزرگداشت ايشان آماده مى شود
٩ ـ كفايه: خرازى قمى
١٠ ـ بشارة المصطفى: ابن جرير طبرى
١١ ـ ذخاير العقبى: احمدبن عبدالله طبرى

همچنين كتاب (مجمع البحرين) و تاريخ يعقوبى نيز در حال تحقيق و تصحيح است.
در واحد ترجمه بنياد بعثت, فعاليت خوبى در زمينه ترجمه صورت گرفته است و كتابهاى زيادى از فارسى به زبانهاى ديگر برگردانده شده است, از جمله:
عربى ٩٦ كتاب
انگليسى ٥٠ كتاب
فرانسه ١١ كتاب
اردو ١١ كتاب
تركى استانبولى ٥ كتاب
سواحلى, يك كتاب

اكنون نيز اين واحد مشغول ترجمه تفسير نمونه و كتابهاى آقاى فلسفى است.
واحد چاپ و انتشار بنياد بعثت به انگيزه فعاليت در زمينه هاى تربيتى, اعتقادى, اخلاقى, تاريخى و احكام, اقدام به چاپ و انتشار كتابهاى زيادى به دوازده زبان كرده است.
مجموعه انتشارات اين بخش بيش از پانصد كتاب است. كميت و كيفيت خوب موضوعات منتشره, عنوان ناشر نمونه را در نمايگاه بين المللى سال ٦٨ از آن اين واحد ساخت. هم اكنون بيش از هزار جلد آثار خوب نيز در دست تدوين و تنظيم و حروف چينى است كه به زودى منتشر خواهد شد. * واحد روابط بين الملل, بنياد بعثت, ضمن هماهنگى با ديگر مؤسسات تحقيقاتى و علمى در دنيا و ايجاد رابطه فرهنگى به نشر معارف شيعى مى پردازد و با اعزام مبلغ و ارسال كتاب در اين زمينه, فعال است.
* بنياد بعثت با اعتقادى كه به ضرورت پرورش نسل جوان دارد واحد كودكان و نوجوانان را پى افكند. اين واحد با دعوت از نويسندگان و نقاشان گروههاى سنى مختلف كودكان و نوجوانان, در عرضه معارف اسلامى فعاليت مى كند. آثار منتشر شده در اين گروه, همزمان به ٩ زبان دگير ترجمه و به همراه متن فارسى آن منتشر مى گردد.
* واحد نمايشگاه و فروشگاه كتاب اين بنياد, با اعتقاد به ضروت يك سيستم فعال و كارآمد در امر توزيع كتاب, به برپايى نمايشگاه و فروشگاه كتاب همت گماشته است, و هم اكنون فروشگاهها و نمايشگاههايى در داخل و خارج از كشور داير كرده كه رو به گسترش است. مراكز نشر و عرضه بنياد بعثت تاكنون در تهران, مشهد, قم, اصفهان, بندرعباس, سارى, قرچك ورامنى, و بيروت فعاليت چشمگيرى دارند.
با آرزوى توفيق براى همگان در نشر اسلام و بسط دانش و معرفت