سال دوم، شماره اول، زمستان ١٣٨٩، صفحه ٧٧ ـ ١٠٢
Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, Vol.٢. No.١, Winter ٢٠١١
سيدهاشم هاشمي*
چكيده
سؤال اين پژوهش اين است كه فارابي در تبيين نبوت از چه مفاهيمي بهره گرفته است؟ چگونه ارتباط ملك و ملكوت، و پاسخ به چگونگي اين ارتباط از هر علمي برنميآيد. ساحت عقل از درك آن عاجز است. وحي و نبوت، كه يگانه منبع ارتباط زمين و آسمان است، از سنخ مباحث كلامي است. رويكرد فارابي در پردازش آن فلسفي و عقلي است. وي با تكيه بر علمالنفس ارسطويي و با توجه به دو قوه از قواي نفس، يعني عقل و خيال، به تبيين نبوت پرداخته است. در فلسفه فارابي، مفاهيم ساده و ارزشمندي در چگونگي اين ارتباط مطرح شده است. وي در اين زمينه، به حلّ معضلاتي پرداخته كه از جملة آن، نسبت ميان نبي و فيلسوف است. از نظر فارابي نفس داراي حقيقت واحد است، نميتوان قايل به تجزيه آن شد، بلكه داراي مراتب و قوايي كه محرك جسماند. بنابراين، عقل و خيال داراي محمل يگانهاي به نام «نفس» است. اين يعني نبي و فيلسوف شخص واحدياند با دو ويژگي خاص. مهمترين دستاورد اين پژوهش، تبيين و تشريح پاسخ فارابي به چگونگي ارتباط نفس با ملكوت (روحالقدس) است.
كليدواژهها: عقل، تخيل، عقل فعال، علمالنفس، نبوت، فارابي.
* دانشجوي سطح چهار جامعة المصطفي العالميه(ص) [email protected]
دريافت: ٢٢/٤/١٣٩٠ـ پذيرش: ٥/٨/١٣٩٠