سال دوم، شماره اول، زمستان ١٣٨٩، صفحه ٥٣ ـ ٧٦
Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, Vol.٢. No.١, Winter ٢٠١١
امانالله فصيحي*
چكيده
يکي از مباحث مهم دينپژوهي، دين و معناي زندگي است. بسياري كسان از منظرهاي مختلف به اين موضوع نگريستهاند؛ از جمله ماکس وبر. از نظر وبر مهمترين ويژگي حيات انسان معناداري آن است. از همينرو، تفاوت انسان با حيوانات و تفاوت جهان انساني با جهان طبيعي در معنادار بودن آن است. مهمترين پرسش در اين زمينه آن است که خالق اين معنا کيست؟ از نظر وبر، فقط اديان قادرند به اين نياز متافيزيکي انسان پاسخ گويند و هيچ نيروي ديگر نميتواند اين نقش دين را ايفا كند. به همين علت وبر منشأ و کارکرد دين را بر اساس نقش معناآفريني آن تحليل نموده است. اشکال ديدگاه وبر در اصل سخن او نيست؛ حقيقتاً چيزي غير از دين نميتواند به زندگي انسان معنا بخشد، بلکه در نحوة طرح اين انديشه است. اشکال اساسي ديدگاه وبر در اين است که وي ساحت دين را به ساحت همين دنياي مادي ميكاهد و در نتيجه معنايي هم که او طرح ميکند کاملاً دنيايي است. در انديشة وبر ساحت متعالي انسان و دين کاملاً ناديده گرفته شده است.
کليدواژهها: دين، معنا، عقلانيت، سکولاريزاسيون، انسان، زندگي.
* دانشجوي دکتري جامعهشناسي دانشگاه تهران fasihi٢٢١٩@gmail.com
دريافت: ٢٢/٤/١٣٩٠ـ پذيرش: ١٠/١٠/١٣٩٠