سال دوم، شماره اول، زمستان ١٣٨٩، صفحه ١٢٣ ـ ١٥٢
Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, Vol.٢. No.١, Winter ٢٠١١
قاسم ابراهيميپور*
چکيده
محمد عابد الجابري از جملة متفکران برجستة جهان اسلام است که در پاسخ به مسئلة سنت و مدرنيته، نظرية نقد عقل عربي را طرح مينمايد. او در مرحلة اول تدوين اين نظريه به بررسي بعد تاريخي عقل در فرهنگ عرب ميپردازد و با مقايسة آن با عقل يوناني و اروپايي، عقل عرب را تحت سيطرة اخلاق و فاقد ظرفيت بررسي علل پديدهها ميشمارد. وي بر اين باور است كه قوام فرهنگ عرب به نظامهاي معرفتي بياني، عرفاني و برهاني است که مجادلة هميشگي ميان آنها در تاريخ عرب، غلبة عقل مستقيل با ريشههاي هرمسي را به دنبال داشته و همين مسئله باعث عقبماندگي جهان عرب شده است و در نهايت توسل به عقلگرايي ابنرشد را راه حل خروج از اين بحران معرفي مينمايد. قومگرايي، بياطلاعي از آثار علمي تشيع و ايراد اتهامات بيجا به آن، به حاشيه راندن وحي و نقل، از جمله نقدهايي است که به نظرية او وارد شده است.
کليدواژهها: سنت، مدرنيته، عقل عربي، عرفان، برهان، بيان، جابري.
* دانشجوي دکتري انديشه معاصر مسلمين، دانشگاه باقرالعلوم(ع) ebrahimipoor١٤@yahoo.com
دريافت: ٤/٣/١٣٩٠ـ پذيرش: ٢٥/٨/١٣٩٠