معرفت فلسفی - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ٧ - ناكارآمدى نظريه «محقق سازى» در تبيين عليت ذهنى با تأكيد بر نظريات شوميكر و يابلو

سال يازدهم، شماره چهارم ـ تابستان ١٣٩٣

مهدى همازاده ابيانه[١]

مهدى ذاكرى[٢]

در اين مقاله، نظريه «محقّق سازى» كه توسط فيزيكاليست هاى طرفدار نظريه «كاركردگرايى» ارائه شده ـ از ديدگاه ميزان توفيق در حل معضل «عليت ذهنى» كانون بررسى قرار گرفته است. نويسندگان نشان مى دهند كه تقريرها و ويرايش هاى مختلف از ايده مزبور، همچنان نتوانسته اند معضل عليت ذهنى را برطرف كنند؛ بلكه يا به اين همانى نوعى و تحويل گرايى بازگشت كرده اند و يا به تعين علّى مضاعف دچار شده اند.

     در اين مقاله به طور ويژه «نظريه زيرمجموعه» كه شوميكر آن را در سال ٢٠٠٧ ارائه كرده و «نظريه تعين بخشى» كه يابلو در سال ١٩٩٢ مطرح ساخته است تبيين شده اند كه در واقع، دو تقرير از نظريه محقق سازى هستند. نويسندگان نشان مى دهند كه ارائه دهندگان دو ديدگاه مزبور، سعى در اثبات اصالت و عينيت ويژگى هايى ذهنى (فرار از تحويل گرايى) و ارائه تصويرى از اعمال نيروى علّى توسط اين ويژگى ها دارند؛ اما در ادامه، با طرح انتقادات كيم و ديگران، استمرار معضل محروميت علّى و درافتادن در دام تحويل گرايى در هر دو تقرير، نشان داده شده است.

كليدواژه ها: عليت ذهنى، محروميت علّى، تعين علّى مضاعف، شبه پديدارگرايى، محقق سازى.