نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ١ - سرمقاله
مديريت عقلانى يا دينى؟!
«مديريت» مقوله اى است كه پس از پيروزى انقلاب اسلامى ايران، عالمان دينى با آن مواجه شده و عملاً دست اندركار آن هستند. در اين باب، دو ديدگاه مشخص وجود دارد: عده اى مى گويند مديريت اصولاً يك فن و مهارت است و همانند ساير فنون، به دينى و غير دينى تقسيم نمى شود و لذا پسوند «دينى» به دنبال اين واژه، نابجاست. برخى ديگر معتقدند كه خير، مديريت نيز مى تواند به دينى و غير دينى تقسيم شود. صاحبان ديدگاه نخست، گاه سخن از مديريت عقلانى و عقلايى دارند و آن را در مقابل مديريت دينى قرار مى دهند! اينان تلقّى خاصى از مديريت دينى دارند و آن را در هاله اى از ابهامات و رازها و اسرار غيبى و ماورايى جلوه مى دهند و آنگاه حساب مديريت عقلانى و يا عقلايى را از مديريت دينى جدا مى كنند.
به نظر ما مديريت دينى - على الاصول - تقابل و تعارضى با مديريت عقلانى و عقلايى ندارد. مديريت دينى هرگز به معناى راز آلود نمودن مديريت و اسرارآميز كردن اداره جامعه نيست. مديريت دينى به معناى اين است كه در اداره جامعه انسانى و تدبير امور آدميان، انسان شناسى دينى و وحيانى را لحاظ كنيم، ارزش ها و ضد ارزش هايى را كه دين درباب انسان مطرح كرده است مورد توجه قرار دهيم، در كنار حيات طبيعى و دنيوى انسان، حياتِ اخروى او را نيز مدّ نظر داشته باشيم، در برنامه ريزى هاى كلان و در عرصه اداره امور حيات بشر، كمال نهايى او را كه همان قرب الهى است از ياد نبريم. مديريت دينى مقتضى آن است كه در مفهوم توسعه و رشد اجتماعى عناصر معنوى و اخلاقى و ارزشى را به عنوان عناصر اصلى و اوّليه در ساختار شخصيت انسان لحاظ نماييم. به هرحال روشن است كه مدير ديندار در مديرت خود ملاك ها و معيارها و ارزش هايى را مورد عنايت قرار مى دهد كه مدير بى دين، به آن ها توجه ندارد. پس تفاوت عمده مديريت دينى با مديريت غير دينى، در نحوه نگرش به انسان و جهان و گزينش معيار و ملاك براى رشد و كمال و توسعه جامعه انسانى است. به نظر ما تفاوت انداختن بين مديريت دينى و مديريت عقلانى از اين طريق كه مديريت دينى را رازآلود و اسرارآميز و مديريت عقلانى را، مديريتى راز زدايى شده قلمداد كنيم، نادرست و غير واقعى است. در مديريت دينى، در عين حال كه نگاهى به آسمان و عالم بالا و جهان ملكوت داريم، به درستى از ابزار تجربه و عقل و عقلانيت نيز كمك مى گيريم و از دانش دانشمندان و معرفت عقلاى قوم بهره مند مى شويم. والسلام.
سردبير