نشریه معرفت - موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) - الصفحة ١ - سخن آغازين
سخن آغازين
سالي كه در انتهاي آن قرار داريم سال «نوآوري و شكوفايي» است. در اين عرصه مقالات و كتابهايي نگارش گرديد و همايشهاي متعددي نيز برگزار شد. حاصل سخن اين است كه آيا اين انديشه و فكر يعني ضرورت شكوفايي و نوآوري، فصل و اهميتش تمام شده يا اينكه ميبايستي در تمام سالها و دورهها و در تمام عرصههاي زندگي، ادامه داشته باشد. پاسخ اين است كه اين فكر و ايده مقطعي نيست و ميبايد فراگير بوده و تمام گسترههاي زندگي را پوشش دهد.
در دنياي پيچيده كنوني، كه شاهد رقابتهاي بسيار فشرده جوامع گوناگون براي دستيابي به جديدترين فناوري، منابع قدرت و كارآمدترين روشها هستيم، افراد خلّاق، تيزهوش، تربيتشده و صاحب انديشه نو، به مثابه گرانبهاترين سرمايهها، از جايگاه بسيار والا و ارزشمندي برخوردارند. امروز جامعه اسلامي و ديني ما به دليل تأثيرگذاري قابل توجه در عرصههاي گوناگون جهاني، بيش از هر زمان ديگري به افراد هوشمند، خلّاق و بالنده نياز دارد. به همين دليل، در شرايط كنوني مسئله خلّاقيت، تربيت و پرورش استعدادهاي درخشان و توانا از مهمترين مسائل در قلمرو روانشناسي است.
از آنجايي كه بخش قابل توجهي از رفتارهاي فردي و خانوادگي تحت تأثير ارزشها، هنجارها، تعاملات صحيح خانواده و شيوه تربيتي آنان قرار دارد، نقش خانواده، به ويژه والدين و نقشهاي آموزشي و تربيتي آنان، از اهميتي مضاعف برخوردار است. خانواده، به ويژه همسران بايستي تمام تلاش خود را به عنوان اولين مربي و آموزگار، در راستاي فراهم آوردن بسترهاي لازم براي پرورش فكر خلّاق و نوانديش به كار بندند. جامعه و خانوادهاي كه انديشه نو و سالم و پويا را پذيرفته و حمايت ميكند، خود بهترين مروج انديشههاي خلّاق است؛ زيرا خلّاقيت و نوآوري اصالتا ماهيتي ذهني دارد و بر فكر، ايده و نظر استوار است. به همين دليل، گرايش به انديشهورزي و نوآوري، نمادي از اهميت و رغبتي است كه جامعه و خانواده به اصل تفكر به طور عام و به تفكر خلّاق و نو به طور خاص نشان ميدهد.
هر جامعه زنده به حركتي پيشرونده نياز دارد تا بتواند خود را با مقتضيات روز و نيازهاي جامعه و آرمانهاي بلند خود، هماهنگ و سازماندهي كند. جامعه و خانوادهاي پيشرو خواهد بود كه زمينههاي بسط فرايند ايجاد و كاربردي كردن و فرهنگي نمودن نوآوري و خلّاقيت را فراهم آورد و با آغوش باز از آن استقبال نمايد. در صورتي كه باور و پيشرفت و ترقي همهجانبه (مادي و معنوي) در جامعه و زيرمجموعههاي آن عموميت پيدا كند و پذيرفته شود، ميتوان از وضعيت موجود فراتر رفت و به دستاوردهاي مهمتر در زندگي، كار، تحصيل، شغل و عرصههاي اجتماعي، ترقي معنوي و تربيت و نظاير آن نايل شد. از اينرو، شايسته است كه رهنمودهاي راهگشاي مقام معظّم رهبري (مدظله العالي) را در عرصههاي نوآوري و شكوفايي نصبالعين قرار داده، براي تحقق منويات آن رهبر فرزانه بكوشيم.
در مقالات اين شماره تلاش شده است تا به مباحثي كه به گونهاي با زيرساختهاي نوآوري و خلّاقيت و انديشهورزي ميتواند مرتبط باشد پرداخته شود. در اين زمينه با بهرهبرداري از آموزههاي اسلامي، مباحث خانواده، عقل و خردورزي، آثار معنويت، آسيبهاي تربيتي كودكان و مشكلات خانواده، مورد توجه و بررسي قرار گرفته است.
دبير گروه روانشناسي