مراح لبيد لكشف معنى القرآن المجيد
(١)
٣ ص
(٢)
٤ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
٩ ص
(٨)
١٠ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٥ ص
(١١)
١٨ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢٤ ص
(١٤)
٢٦ ص
(١٥)
٢٩ ص
(١٦)
٣٢ ص
(١٧)
٣٥ ص
(١٨)
٣٩ ص
(١٩)
٤٢ ص
(٢٠)
٤٦ ص
(٢١)
٤٩ ص
(٢٢)
٥٢ ص
(٢٣)
٥٣ ص
(٢٤)
٥٦ ص
(٢٥)
٥٩ ص
(٢٦)
٦٤ ص
(٢٧)
٦٨ ص
(٢٨)
٧٠ ص
(٢٩)
٧٥ ص
(٣٠)
٨١ ص
(٣١)
٨٦ ص
(٣٢)
٩١ ص
(٣٣)
٩٧ ص
(٣٤)
١٠٠ ص
(٣٥)
١٠٣ ص
(٣٦)
١٠٩ ص
(٣٧)
١٠٩ ص
(٣٨)
١١٣ ص
(٣٩)
١١٨ ص
(٤٠)
١٢١ ص
(٤١)
١٢٤ ص
(٤٢)
١٢٧ ص
(٤٣)
١٣٠ ص
(٤٤)
١٣٣ ص
(٤٥)
١٣٧ ص
(٤٦)
١٤٠ ص
(٤٧)
١٤٣ ص
(٤٨)
١٤٥ ص
(٤٩)
١٤٩ ص
(٥٠)
١٥٣ ص
(٥١)
١٥٦ ص
(٥٢)
١٥٩ ص
(٥٣)
١٦٤ ص
(٥٤)
١٦٦ ص
(٥٥)
١٧٠ ص
(٥٦)
١٧٤ ص
(٥٧)
١٨٠ ص
(٥٨)
١٨٠ ص
(٥٩)
١٨٥ ص
(٦٠)
١٨٩ ص
(٦١)
١٩٤ ص
(٦٢)
١٩٩ ص
(٦٣)
٢٠٢ ص
(٦٤)
٢٠٦ ص
(٦٥)
٢٠٩ ص
(٦٦)
٢١٣ ص
(٦٧)
٢١٧ ص
(٦٨)
٢٢٢ ص
(٦٩)
٢٢٦ ص
(٧٠)
٢٢٩ ص
(٧١)
٢٣٣ ص
(٧٢)
٢٣٥ ص
(٧٣)
٢٣٩ ص
(٧٤)
٢٤١ ص
(٧٥)
٢٤٤ ص
(٧٦)
٢٤٨ ص
(٧٧)
٢٤٨ ص
(٧٨)
٢٥٥ ص
(٧٩)
٢٦٠ ص
(٨٠)
٢٦٤ ص
(٨١)
٢٦٨ ص
(٨٢)
٢٧٤ ص
(٨٣)
٢٨٠ ص
(٨٤)
٢٨٤ ص
(٨٥)
٢٨٧ ص
(٨٦)
٢٩٢ ص
(٨٧)
٢٩٦ ص
(٨٨)
٣٠٢ ص
(٨٩)
٣٠٥ ص
(٩٠)
٣٠٥ ص
(٩١)
٣٠٩ ص
(٩٢)
٣١١ ص
(٩٣)
٣١٤ ص
(٩٤)
٣١٨ ص
(٩٥)
٣٢٠ ص
(٩٦)
٣٢٣ ص
(٩٧)
٣٢٦ ص
(٩٨)
٣٢٩ ص
(٩٩)
٣٣٢ ص
(١٠٠)
٣٣٧ ص
(١٠١)
٣٤١ ص
(١٠٢)
٣٤٤ ص
(١٠٣)
٣٤٨ ص
(١٠٤)
٣٥١ ص
(١٠٥)
٣٥٤ ص
(١٠٦)
٣٥٩ ص
(١٠٧)
٣٦١ ص
(١٠٨)
٣٦١ ص
(١٠٩)
٣٦٣ ص
(١١٠)
٣٦٥ ص
(١١١)
٣٦٨ ص
(١١٢)
٣٧٠ ص
(١١٣)
٣٧٤ ص
(١١٤)
٣٧٨ ص
(١١٥)
٣٨٠ ص
(١١٦)
٣٨٣ ص
(١١٧)
٣٨٦ ص
(١١٨)
٣٨٧ ص
(١١٩)
٣٨٩ ص
(١٢٠)
٣٩٠ ص
(١٢١)
٣٩٢ ص
(١٢٢)
٣٩٥ ص
(١٢٣)
٣٩٨ ص
(١٢٤)
٤٠٣ ص
(١٢٥)
٤٠٦ ص
(١٢٦)
٤٠٩ ص
(١٢٧)
٤١٢ ص
(١٢٨)
٤١٤ ص
(١٢٩)
٤١٦ ص
(١٣٠)
٤١٦ ص
(١٣١)
٤١٩ ص
(١٣٢)
٤٢١ ص
(١٣٣)
٤٢٤ ص
(١٣٤)
٤٢٦ ص
(١٣٥)
٤٢٩ ص
(١٣٦)
٤٣١ ص
(١٣٧)
٤٣٤ ص
(١٣٨)
٤٣٦ ص
(١٣٩)
٤٣٦ ص
(١٤٠)
٤٣٩ ص
(١٤١)
٤٤١ ص
(١٤٢)
٤٤٦ ص
(١٤٣)
٤٥٠ ص
(١٤٤)
٤٥٢ ص
(١٤٥)
٤٥٥ ص
(١٤٦)
٤٥٨ ص
(١٤٧)
٤٦١ ص
(١٤٨)
٤٦٣ ص
(١٤٩)
٤٦٦ ص
(١٥٠)
٤٧٠ ص
(١٥١)
٤٧٤ ص
(١٥٢)
٤٧٨ ص
(١٥٣)
٤٧٨ ص
(١٥٤)
٤٨٠ ص
(١٥٥)
٤٨٣ ص
(١٥٦)
٤٨٥ ص
(١٥٧)
٤٨٧ ص
(١٥٨)
٤٨٨ ص
(١٥٩)
٤٩٠ ص
(١٦٠)
٤٩١ ص
(١٦١)
٤٩٣ ص
(١٦٢)
٤٩٥ ص
(١٦٣)
٤٩٧ ص
(١٦٤)
٤٩٩ ص
(١٦٥)
٤٩٩ ص
(١٦٦)
٥٠١ ص
(١٦٧)
٥٠٤ ص
(١٦٨)
٥٠٥ ص
(١٦٩)
٥٠٧ ص
(١٧٠)
٥٠٩ ص
(١٧١)
٥١٠ ص
(١٧٢)
٥١٢ ص
(١٧٣)
٥١٤ ص
(١٧٤)
٥١٦ ص
(١٧٥)
٥١٧ ص
(١٧٦)
٥١٩ ص
(١٧٧)
٥٢١ ص
(١٧٨)
٥٢٢ ص
(١٧٩)
٥٢٢ ص
(١٨٠)
٥٢٤ ص
(١٨١)
٥٢٧ ص
(١٨٢)
٥٣١ ص
(١٨٣)
٥٣٤ ص
(١٨٤)
٥٣٦ ص
(١٨٥)
٥٤٠ ص
(١٨٦)
٥٤٢ ص
(١٨٧)
٥٤٤ ص
(١٨٨)
٥٤٦ ص
(١٨٩)
٥٤٩ ص
(١٩٠)
٥٥١ ص
(١٩١)
٥٥٢ ص
(١٩٢)
٥٥٢ ص
(١٩٣)
٥٥٥ ص
(١٩٤)
٥٥٨ ص
(١٩٥)
٥٦٠ ص
(١٩٦)
٥٦٤ ص
(١٩٧)
٥٦٥ ص
(١٩٨)
٥٦٥ ص
(١٩٩)
٥٦٧ ص
(٢٠٠)
٥٦٨ ص
(٢٠١)
٥٧١ ص
(٢٠٢)
٥٧٣ ص
(٢٠٣)
٥٧٥ ص
(٢٠٤)
٥٧٦ ص
(٢٠٥)
٥٧٦ ص
(٢٠٦)
٥٧٧ ص
(٢٠٧)
٥٧٨ ص
(٢٠٨)
٥٨٠ ص
(٢٠٩)
٥٨٠ ص
(٢١٠)
٥٨١ ص
(٢١١)
٥٨٢ ص
(٢١٢)
٥٨٣ ص
(٢١٣)
٥٨٤ ص
(٢١٤)
٥٨٥ ص
(٢١٥)
٥٨٦ ص
(٢١٦)
٥٨٦ ص
(٢١٧)
٥٨٨ ص
(٢١٨)
٥٩٠ ص
(٢١٩)
٥٩١ ص
(٢٢٠)
٥٩٣ ص
(٢٢١)
٥٩٥ ص
(٢٢٢)
٥٩٧ ص
(٢٢٣)
٥٩٩ ص
(٢٢٤)
٦٠٢ ص
(٢٢٥)
٦٠٥ ص
(٢٢٦)
٦٠٧ ص
(٢٢٧)
٦٠٩ ص
(٢٢٨)
٦١١ ص
(٢٢٩)
٦١٤ ص
(٢٣٠)
٦١٤ ص
(٢٣١)
٦١٨ ص
(٢٣٢)
٦٢٢ ص
(٢٣٣)
٦٢٣ ص
(٢٣٤)
٦٢٦ ص
(٢٣٥)
٦٢٨ ص
(٢٣٦)
٦٣١ ص
(٢٣٧)
٦٣٢ ص
(٢٣٨)
٦٣٥ ص
(٢٣٩)
٦٣٦ ص
(٢٤٠)
٦٣٨ ص
(٢٤١)
٦٤٠ ص
(٢٤٢)
٦٤١ ص
(٢٤٣)
٦٤١ ص
(٢٤٤)
٦٤٢ ص
(٢٤٥)
٦٤٤ ص
(٢٤٦)
٦٤٨ ص
(٢٤٧)
٦٥٠ ص
(٢٤٨)
٦٥٢ ص
(٢٤٩)
٦٥٤ ص
(٢٥٠)
٦٥٥ ص
(٢٥١)
٦٥٨ ص
(٢٥٢)
٦٦٠ ص
(٢٥٣)
٦٦٢ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص
٦٦٤ ص
٦٦٥ ص
٦٦٦ ص
٦٦٧ ص
٦٦٨ ص
٦٦٩ ص
٦٧٠ ص
٦٧١ ص
٦٧٢ ص

مراح لبيد لكشف معنى القرآن المجيد - نووي الجاوي، الشيخ محمد بن عمر - الصفحة ١٥٤

الْمُحْسِنِينَ) (١٣٤) ومحبة الله للعبد أعظم درجات الثواب. روي عن عيسى ابن مريم أنه قال : «ليس الإحسان أن تحسن إلى من أحسن إليك ذلك مكافأة ، إنما الإحسان أن تحسن إلى من أساء إليك». واعلم أن الإنسان إلى الغير إما أن يكون بإيصال النفع إليه أو بدفع الضرر عنه ، أما إيصال النفع إليه فيدخل فيه إنفاق العلم بأن يشتغل بتعليم الجاهلين ، وهداية الضالين ويدخل فيه إنفاق المال في وجوه الخيرات والعبادات ، وأما دفع الضرر عن الغير فهو إما في الدنيا بأن لا يشتغل بمقابلة تلك الإساءة بإساءة أخرى فهذا داخل في كظم الغيظ ، وأما في الآخرة بأن يبرئ ذمة الغير عن المطالبات فهذا داخل في العفو عن الناس. فهذه الآية دالة على جميع جهات الإحسان إلى الغير. (وَالَّذِينَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً) أي معصية (أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ) بأن أتوا أيّ ذنب كان (ذَكَرُوا اللهَ) أي خافوا الله. قال بعضهم : لما وصف الله تعالى الجنة بأنها معدة للمتقين بيّن أن المتقين قسمان :

أحدهما : الذين أقبلوا على الطاعات وهم الذين وصفهم الله بالإنفاق وكظم الغيظ والعفو عن الناس.

وثانيهما : الذين أذنبوا ثم تابوا. وعلى هذا فالاسم الموصول معطوف على الموصول قبله. وقيل : لما ندب الله تعالى في الآية الأولى إلى الإحسان إلى الغير ندب في هذه الآية إلى الإحسان إلى النفس وعلى هذا فالاسم الموصول معطوف على المحسنين.

روى ابن عباس أن هذه الآية نزلت في رجلين ـ أنصاري وثقفي ـ والرسول صلى‌الله‌عليه‌وسلم كان قد آخى بينهما وكانا لا يفترقان في أحوالهما ، فخرج الثقفي مع الرسول صلى‌الله‌عليه‌وسلم بالقرعة في السفر وخلف الأنصاري على أهله يتعاهدهم فكان يفعل ذلك ، ثم قام إلى امرأته ليقبلها فوضعت كفها على وجهها ، فندم الرجل ، فلما وافى الثقفي مع الرسول صلى‌الله‌عليه‌وسلم لم ير الأنصاري وكان قد هام في الجبال للتوبة فلما عرف الرسول صلى‌الله‌عليه‌وسلم سكت حتى نزلت هذه الآية.

وقال عطاء : نزلت في شأن أبي سعيد نبهان التمار فإنه أتته امرأة حسناء تطلب منه تمرا بالشراء ، فقال لها : هذا التمر ليس بجيد ، وفي البيت أجود منه فذهب بها إلى بيته فضمها إلى نفسه وقبّلها فقالت له : اتق الله فتركها وندم على ذلك ثم أتى النبي صلى‌الله‌عليه‌وسلم وذكر ذلك فنزلت هذه الآية : (فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ) أي أتوا بالتوبة على الوجه الصحيح لأجل ذنوبهم ، وهو الندم على فعل ما مضى مع العزم على ترك مثله في المستقبل فهذا هو حقيقة التوبة ، فأما الاستغفار باللسان فذاك لا أثر له في إزالة الذنب بل يجب إظهار هذا الاستغفار لإزالة التهمة ولإظهار انقطاعه إلى الله


وأحمد في (م ١ / ص ٣٨٢)