مراح لبيد لكشف معنى القرآن المجيد
(١)
٣ ص
(٢)
٤ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٧ ص
(٥)
٧ ص
(٦)
٩ ص
(٧)
٩ ص
(٨)
١٠ ص
(٩)
١٢ ص
(١٠)
١٥ ص
(١١)
١٨ ص
(١٢)
٢٠ ص
(١٣)
٢٤ ص
(١٤)
٢٦ ص
(١٥)
٢٩ ص
(١٦)
٣٢ ص
(١٧)
٣٥ ص
(١٨)
٣٩ ص
(١٩)
٤٢ ص
(٢٠)
٤٦ ص
(٢١)
٤٩ ص
(٢٢)
٥٢ ص
(٢٣)
٥٣ ص
(٢٤)
٥٦ ص
(٢٥)
٥٩ ص
(٢٦)
٦٤ ص
(٢٧)
٦٨ ص
(٢٨)
٧٠ ص
(٢٩)
٧٥ ص
(٣٠)
٨١ ص
(٣١)
٨٦ ص
(٣٢)
٩١ ص
(٣٣)
٩٧ ص
(٣٤)
١٠٠ ص
(٣٥)
١٠٣ ص
(٣٦)
١٠٩ ص
(٣٧)
١٠٩ ص
(٣٨)
١١٣ ص
(٣٩)
١١٨ ص
(٤٠)
١٢١ ص
(٤١)
١٢٤ ص
(٤٢)
١٢٧ ص
(٤٣)
١٣٠ ص
(٤٤)
١٣٣ ص
(٤٥)
١٣٧ ص
(٤٦)
١٤٠ ص
(٤٧)
١٤٣ ص
(٤٨)
١٤٥ ص
(٤٩)
١٤٩ ص
(٥٠)
١٥٣ ص
(٥١)
١٥٦ ص
(٥٢)
١٥٩ ص
(٥٣)
١٦٤ ص
(٥٤)
١٦٦ ص
(٥٥)
١٧٠ ص
(٥٦)
١٧٤ ص
(٥٧)
١٨٠ ص
(٥٨)
١٨٠ ص
(٥٩)
١٨٥ ص
(٦٠)
١٨٩ ص
(٦١)
١٩٤ ص
(٦٢)
١٩٩ ص
(٦٣)
٢٠٢ ص
(٦٤)
٢٠٦ ص
(٦٥)
٢٠٩ ص
(٦٦)
٢١٣ ص
(٦٧)
٢١٧ ص
(٦٨)
٢٢٢ ص
(٦٩)
٢٢٦ ص
(٧٠)
٢٢٩ ص
(٧١)
٢٣٣ ص
(٧٢)
٢٣٥ ص
(٧٣)
٢٣٩ ص
(٧٤)
٢٤١ ص
(٧٥)
٢٤٤ ص
(٧٦)
٢٤٨ ص
(٧٧)
٢٤٨ ص
(٧٨)
٢٥٥ ص
(٧٩)
٢٦٠ ص
(٨٠)
٢٦٤ ص
(٨١)
٢٦٨ ص
(٨٢)
٢٧٤ ص
(٨٣)
٢٨٠ ص
(٨٤)
٢٨٤ ص
(٨٥)
٢٨٧ ص
(٨٦)
٢٩٢ ص
(٨٧)
٢٩٦ ص
(٨٨)
٣٠٢ ص
(٨٩)
٣٠٥ ص
(٩٠)
٣٠٥ ص
(٩١)
٣٠٩ ص
(٩٢)
٣١١ ص
(٩٣)
٣١٤ ص
(٩٤)
٣١٨ ص
(٩٥)
٣٢٠ ص
(٩٦)
٣٢٣ ص
(٩٧)
٣٢٦ ص
(٩٨)
٣٢٩ ص
(٩٩)
٣٣٢ ص
(١٠٠)
٣٣٧ ص
(١٠١)
٣٤١ ص
(١٠٢)
٣٤٤ ص
(١٠٣)
٣٤٨ ص
(١٠٤)
٣٥١ ص
(١٠٥)
٣٥٤ ص
(١٠٦)
٣٥٩ ص
(١٠٧)
٣٦١ ص
(١٠٨)
٣٦١ ص
(١٠٩)
٣٦٣ ص
(١١٠)
٣٦٥ ص
(١١١)
٣٦٨ ص
(١١٢)
٣٧٠ ص
(١١٣)
٣٧٤ ص
(١١٤)
٣٧٨ ص
(١١٥)
٣٨٠ ص
(١١٦)
٣٨٣ ص
(١١٧)
٣٨٦ ص
(١١٨)
٣٨٧ ص
(١١٩)
٣٨٩ ص
(١٢٠)
٣٩٠ ص
(١٢١)
٣٩٢ ص
(١٢٢)
٣٩٥ ص
(١٢٣)
٣٩٨ ص
(١٢٤)
٤٠٣ ص
(١٢٥)
٤٠٦ ص
(١٢٦)
٤٠٩ ص
(١٢٧)
٤١٢ ص
(١٢٨)
٤١٤ ص
(١٢٩)
٤١٦ ص
(١٣٠)
٤١٦ ص
(١٣١)
٤١٩ ص
(١٣٢)
٤٢١ ص
(١٣٣)
٤٢٤ ص
(١٣٤)
٤٢٦ ص
(١٣٥)
٤٢٩ ص
(١٣٦)
٤٣١ ص
(١٣٧)
٤٣٤ ص
(١٣٨)
٤٣٦ ص
(١٣٩)
٤٣٦ ص
(١٤٠)
٤٣٩ ص
(١٤١)
٤٤١ ص
(١٤٢)
٤٤٦ ص
(١٤٣)
٤٥٠ ص
(١٤٤)
٤٥٢ ص
(١٤٥)
٤٥٥ ص
(١٤٦)
٤٥٨ ص
(١٤٧)
٤٦١ ص
(١٤٨)
٤٦٣ ص
(١٤٩)
٤٦٦ ص
(١٥٠)
٤٧٠ ص
(١٥١)
٤٧٤ ص
(١٥٢)
٤٧٨ ص
(١٥٣)
٤٧٨ ص
(١٥٤)
٤٨٠ ص
(١٥٥)
٤٨٣ ص
(١٥٦)
٤٨٥ ص
(١٥٧)
٤٨٧ ص
(١٥٨)
٤٨٨ ص
(١٥٩)
٤٩٠ ص
(١٦٠)
٤٩١ ص
(١٦١)
٤٩٣ ص
(١٦٢)
٤٩٥ ص
(١٦٣)
٤٩٧ ص
(١٦٤)
٤٩٩ ص
(١٦٥)
٤٩٩ ص
(١٦٦)
٥٠١ ص
(١٦٧)
٥٠٤ ص
(١٦٨)
٥٠٥ ص
(١٦٩)
٥٠٧ ص
(١٧٠)
٥٠٩ ص
(١٧١)
٥١٠ ص
(١٧٢)
٥١٢ ص
(١٧٣)
٥١٤ ص
(١٧٤)
٥١٦ ص
(١٧٥)
٥١٧ ص
(١٧٦)
٥١٩ ص
(١٧٧)
٥٢١ ص
(١٧٨)
٥٢٢ ص
(١٧٩)
٥٢٢ ص
(١٨٠)
٥٢٤ ص
(١٨١)
٥٢٧ ص
(١٨٢)
٥٣١ ص
(١٨٣)
٥٣٤ ص
(١٨٤)
٥٣٦ ص
(١٨٥)
٥٤٠ ص
(١٨٦)
٥٤٢ ص
(١٨٧)
٥٤٤ ص
(١٨٨)
٥٤٦ ص
(١٨٩)
٥٤٩ ص
(١٩٠)
٥٥١ ص
(١٩١)
٥٥٢ ص
(١٩٢)
٥٥٢ ص
(١٩٣)
٥٥٥ ص
(١٩٤)
٥٥٨ ص
(١٩٥)
٥٦٠ ص
(١٩٦)
٥٦٤ ص
(١٩٧)
٥٦٥ ص
(١٩٨)
٥٦٥ ص
(١٩٩)
٥٦٧ ص
(٢٠٠)
٥٦٨ ص
(٢٠١)
٥٧١ ص
(٢٠٢)
٥٧٣ ص
(٢٠٣)
٥٧٥ ص
(٢٠٤)
٥٧٦ ص
(٢٠٥)
٥٧٦ ص
(٢٠٦)
٥٧٧ ص
(٢٠٧)
٥٧٨ ص
(٢٠٨)
٥٨٠ ص
(٢٠٩)
٥٨٠ ص
(٢١٠)
٥٨١ ص
(٢١١)
٥٨٢ ص
(٢١٢)
٥٨٣ ص
(٢١٣)
٥٨٤ ص
(٢١٤)
٥٨٥ ص
(٢١٥)
٥٨٦ ص
(٢١٦)
٥٨٦ ص
(٢١٧)
٥٨٨ ص
(٢١٨)
٥٩٠ ص
(٢١٩)
٥٩١ ص
(٢٢٠)
٥٩٣ ص
(٢٢١)
٥٩٥ ص
(٢٢٢)
٥٩٧ ص
(٢٢٣)
٥٩٩ ص
(٢٢٤)
٦٠٢ ص
(٢٢٥)
٦٠٥ ص
(٢٢٦)
٦٠٧ ص
(٢٢٧)
٦٠٩ ص
(٢٢٨)
٦١١ ص
(٢٢٩)
٦١٤ ص
(٢٣٠)
٦١٤ ص
(٢٣١)
٦١٨ ص
(٢٣٢)
٦٢٢ ص
(٢٣٣)
٦٢٣ ص
(٢٣٤)
٦٢٦ ص
(٢٣٥)
٦٢٨ ص
(٢٣٦)
٦٣١ ص
(٢٣٧)
٦٣٢ ص
(٢٣٨)
٦٣٥ ص
(٢٣٩)
٦٣٦ ص
(٢٤٠)
٦٣٨ ص
(٢٤١)
٦٤٠ ص
(٢٤٢)
٦٤١ ص
(٢٤٣)
٦٤١ ص
(٢٤٤)
٦٤٢ ص
(٢٤٥)
٦٤٤ ص
(٢٤٦)
٦٤٨ ص
(٢٤٧)
٦٥٠ ص
(٢٤٨)
٦٥٢ ص
(٢٤٩)
٦٥٤ ص
(٢٥٠)
٦٥٥ ص
(٢٥١)
٦٥٨ ص
(٢٥٢)
٦٦٠ ص
(٢٥٣)
٦٦٢ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص
٥٧٥ ص
٥٧٦ ص
٥٧٧ ص
٥٧٨ ص
٥٧٩ ص
٥٨٠ ص
٥٨١ ص
٥٨٢ ص
٥٨٣ ص
٥٨٤ ص
٥٨٥ ص
٥٨٦ ص
٥٨٧ ص
٥٨٨ ص
٥٨٩ ص
٥٩٠ ص
٥٩١ ص
٥٩٢ ص
٥٩٣ ص
٥٩٤ ص
٥٩٥ ص
٥٩٦ ص
٥٩٧ ص
٥٩٨ ص
٥٩٩ ص
٦٠٠ ص
٦٠١ ص
٦٠٢ ص
٦٠٣ ص
٦٠٤ ص
٦٠٥ ص
٦٠٦ ص
٦٠٧ ص
٦٠٨ ص
٦٠٩ ص
٦١٠ ص
٦١١ ص
٦١٢ ص
٦١٣ ص
٦١٤ ص
٦١٥ ص
٦١٦ ص
٦١٧ ص
٦١٨ ص
٦١٩ ص
٦٢٠ ص
٦٢١ ص
٦٢٢ ص
٦٢٣ ص
٦٢٤ ص
٦٢٥ ص
٦٢٦ ص
٦٢٧ ص
٦٢٨ ص
٦٢٩ ص
٦٣٠ ص
٦٣١ ص
٦٣٢ ص
٦٣٣ ص
٦٣٤ ص
٦٣٥ ص
٦٣٦ ص
٦٣٧ ص
٦٣٨ ص
٦٣٩ ص
٦٤٠ ص
٦٤١ ص
٦٤٢ ص
٦٤٣ ص
٦٤٤ ص
٦٤٥ ص
٦٤٦ ص
٦٤٧ ص
٦٤٨ ص
٦٤٩ ص
٦٥٠ ص
٦٥١ ص
٦٥٢ ص
٦٥٣ ص
٦٥٤ ص
٦٥٥ ص
٦٥٦ ص
٦٥٧ ص
٦٥٨ ص
٦٥٩ ص
٦٦٠ ص
٦٦١ ص
٦٦٢ ص
٦٦٣ ص
٦٦٤ ص
٦٦٥ ص
٦٦٦ ص
٦٦٧ ص
٦٦٨ ص
٦٦٩ ص
٦٧٠ ص
٦٧١ ص
٦٧٢ ص

مراح لبيد لكشف معنى القرآن المجيد - نووي الجاوي، الشيخ محمد بن عمر - الصفحة ٨٨

ويبسط بعضها حتى يقدم على هذه الطاعة (وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) (٢٤٥) فلا مدبر ولا حاكم سواه.

قال ابن عباس : نزلت هذه الآية في شأن أبي الدحداح ـ رجل من الأنصار ـ قال : يا رسول الله إن لي حديقتين ، فإن تصدقت بإحداهما فهل لي مثلاها في الجنة؟ قال : «نعم» وأم الدحداح معي؟ قال : «نعم». قال والصبية معي؟ قال : «نعم». فتصدق بأفضل حديقتيه وكانت تسمى الجنينية فرجع أبو الدحداح إلى أهله وكانوا في الحديقة التي تصدق بها ، فقام على باب الحديقة وذكر ذلك لامرأته أم الدحداح : بارك الله لك في ما اشتريت. فخرجوا منها وسلموها فكان صلى‌الله‌عليه‌وسلم يقول : «كم من نخلة رداح تدلي عروقها في الجنة لأبي الدحداح» [١]. (أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى إِذْ قالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً) أي ألم تخبر يا أشرف الخلق عن قصة الرؤساء من بني إسرائيل من بعد وفاة موسى حين قالوا لنبيهم شمويل كما قاله وهب بن منبه أو سمعون ، أو يوشع بن نون كما قاله قتادة ، أو حزقيل كما حكاه الكرماني أو أسماويل بن حلفا ـ واسم أمه حسنة ـ كما قاله مجاهد. وسبب سؤال بني إسرائيل نبيهم ذلك أنه لما مات موسى وعظمت الخطايا ، سلط الله عليهم قوم جالوت ، وكانوا يسكنون ساحل بحر الروم بين مصر وفلسطين وغلبوا على كثير من أرضهم ، وسبوا كثيرا من ذراريهم وأسروا من أبناء ملوكهم أربعمائة وأربعين غلاما وضربوا عليهم الجزية وأخذوا توراتهم ولم يكن لهم حينئذ نبي يدبر أمرهم ، وكان سبط النبوة قد هلكوا فلم يبق منهم إلا امرأة حبلى فحبسوها في بيت ، فولدت غلاما فلما كبر كفله شيخ من علمائهم في بيت المقدس ، فلما بلغ الغلام أتاه جبريل فقال له : اذهب إلى قومك فبلغهم رسالة ربك فإن الله قد بعثك فيهم نبيا ، فلما أتاهم كذبوه وقالوا : استعجلت بالنبوة فإن كنت صادقا فبيّن لنا ملك الجيش (نُقاتِلْ) بأمره عدونا (فِي سَبِيلِ اللهِ) أي في طاعة الله وإنما كان صلاح أمر بني إسرائيل بالاجتماع على الملوك وبطاعة الملوك أنبياءهم فكان الملك هو الذي يسير بالجموع ، والنبي هو الذي يقيم أمره ويشير عليه برشده. (قالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتالُ أَلَّا تُقاتِلُوا) أي قال نبيهم : هل قاربتم أن لا تقاتلوا عدوكم إن فرض عليكم القتال مع ذلك الملك (قالُوا وَما لَنا أَلَّا نُقاتِلَ فِي سَبِيلِ اللهِ وَقَدْ أُخْرِجْنا مِنْ دِيارِنا وَأَبْنائِنا) أي أيّ شيء ثبت لنا في ترك القتال الذي في طاعة الله ، والحال أنه قد أبعد بعضنا من المنازل والأولاد والقائلون لنبيهم بما ذكر كانوا في ديارهم فسأل الله تعالى ذلك النبي فأوجب عليهم القتال وعين لهم ملكا ليقاتل بهم (فَلَمَّا كُتِبَ) أي أوجب (عَلَيْهِمُ الْقِتالُ تَوَلَّوْا) أي أعرضوا عن قتال عدوهم لما شاهدوا كثرة العدو وشوكته (إِلَّا قَلِيلاً مِنْهُمْ) ثلاثمائة وثلاثة


[١] رواه أحمد في (م ٥ / ص ٩٥) ، والهيثمي في مجمع الزوائد (٩ : ٣٢٤) ، والطبراني في المعجم الكبير (٢ : ٢٤٢).