تفسير القاسمي محاسن التاويل
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
١ ص
(٤)
١ ص
(٥)
١ ص
(٦)
١ ص
(٧)
١ ص
(٨)
١ ص
(٩)
٢ ص
(١٠)
٣ ص
(١١)
٧ ص
(١٢)
٧ ص
(١٣)
١٢ ص
(١٤)
١٢ ص
(١٥)
١٤ ص
(١٦)
١٦ ص
(١٧)
١٨ ص
(١٨)
٢٥ ص
(١٩)
٢٩ ص
(٢٠)
٣٠ ص
(٢١)
٣٩ ص
(٢٢)
٤٢ ص
(٢٣)
٤٥ ص
(٢٤)
٤٨ ص
(٢٥)
٥٠ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥٢ ص
(٢٨)
٥٥ ص
(٢٩)
٥٦ ص
(٣٠)
٥٦ ص
(٣١)
٥٨ ص
(٣٢)
٦٢ ص
(٣٣)
٦٣ ص
(٣٤)
٦٥ ص
(٣٥)
٦٦ ص
(٣٦)
٦٨ ص
(٣٧)
٧٠ ص
(٣٨)
٧٢ ص
(٣٩)
٧٥ ص
(٤٠)
٧٦ ص
(٤١)
٨٠ ص
(٤٢)
٨٠ ص
(٤٣)
٨٢ ص
(٤٤)
٨٢ ص
(٤٥)
٨٥ ص
(٤٦)
٨٦ ص
(٤٧)
٩١ ص
(٤٨)
٩١ ص
(٤٩)
٩٢ ص
(٥٠)
٩٤ ص
(٥١)
٩٩ ص
(٥٢)
١٠٢ ص
(٥٣)
١٠٥ ص
(٥٤)
١٠٧ ص
(٥٥)
١١٦ ص
(٥٦)
١٣١ ص
(٥٧)
١٣٥ ص
(٥٨)
١٥٥ ص
(٥٩)
١٥٨ ص
(٦٠)
١٥٩ ص
(٦١)
١٦٤ ص
(٦٢)
١٦٥ ص
(٦٣)
١٦٩ ص
(٦٤)
١٦٩ ص
(٦٥)
١٧١ ص
(٦٦)
١٧٨ ص
(٦٧)
١٨٠ ص
(٦٨)
١٨١ ص
(٦٩)
١٨٢ ص
(٧٠)
١٨٢ ص
(٧١)
١٨٤ ص
(٧٢)
١٨٥ ص
(٧٣)
١٨٦ ص
(٧٤)
١٨٧ ص
(٧٥)
١٨٧ ص
(٧٦)
١٨٨ ص
(٧٧)
١٨٨ ص
(٧٨)
١٨٩ ص
(٧٩)
١٩٠ ص
(٨٠)
١٩١ ص
(٨١)
١٩١ ص
(٨٢)
١٩٢ ص
(٨٣)
١٩٢ ص
(٨٤)
١٩٤ ص
(٨٥)
١٩٥ ص
(٨٦)
١٩٥ ص
(٨٧)
١٩٥ ص
(٨٨)
١٩٦ ص
(٨٩)
٢٠٢ ص
(٩٠)
٢١٠ ص
(٩١)
٢١٣ ص
(٩٢)
٢٢١ ص
(٩٣)
٢٢٢ ص
(٩٤)
٢٢٣ ص
(٩٥)
٢٢٤ ص
(٩٦)
٢٢٦ ص
(٩٧)
٢٢٧ ص
(٩٨)
٢٢٧ ص
(٩٩)
٢٢٨ ص
(١٠٠)
٢٣٠ ص
(١٠١)
٢٣٥ ص
(١٠٢)
٢٤١ ص
(١٠٣)
٢٤٢ ص
(١٠٤)
٢٤٢ ص
(١٠٥)
٢٤٤ ص
(١٠٦)
٢٤٥ ص
(١٠٧)
٢٤٦ ص
(١٠٨)
٢٤٦ ص
(١٠٩)
٢٤٦ ص
(١١٠)
٢٤٨ ص
(١١١)
٢٤٨ ص
(١١٢)
٢٥٠ ص
(١١٣)
٢٥١ ص
(١١٤)
٢٥٢ ص
(١١٥)
٢٥٣ ص
(١١٦)
٢٥٣ ص
(١١٧)
٢٥٤ ص
(١١٨)
٢٥٦ ص
(١١٩)
٢٥٨ ص
(١٢٠)
٢٥٨ ص
(١٢١)
٢٥٩ ص
(١٢٢)
٢٦٠ ص
(١٢٣)
٢٦٣ ص
(١٢٤)
٢٦٤ ص
(١٢٥)
٢٦٤ ص
(١٢٦)
٢٦٦ ص
(١٢٧)
٢٦٧ ص
(١٢٨)
٢٦٩ ص
(١٢٩)
٢٧٥ ص
(١٣٠)
٢٧٨ ص
(١٣١)
٢٨٠ ص
(١٣٢)
٢٨٠ ص
(١٣٣)
٢٨١ ص
(١٣٤)
٢٨٤ ص
(١٣٥)
٢٨٦ ص
(١٣٦)
٢٨٧ ص
(١٣٧)
٢٨٨ ص
(١٣٨)
٢٨٨ ص
(١٣٩)
٢٨٩ ص
(١٤٠)
٢٨٩ ص
(١٤١)
٢٩٢ ص
(١٤٢)
٢٩٣ ص
(١٤٣)
٢٩٣ ص
(١٤٤)
٢٩٤ ص
(١٤٥)
٢٩٥ ص
(١٤٦)
٢٩٥ ص
(١٤٧)
٢٩٥ ص
(١٤٨)
٢٩٦ ص
(١٤٩)
٢٩٦ ص
(١٥٠)
٢٩٧ ص
(١٥١)
٢٩٨ ص
(١٥٢)
٢٩٩ ص
(١٥٣)
٢٩٩ ص
(١٥٤)
٣٠٠ ص
(١٥٥)
٣٠١ ص
(١٥٦)
٣٠١ ص
(١٥٧)
٣٠١ ص
(١٥٨)
٣٠٢ ص
(١٥٩)
٣٠٣ ص
(١٦٠)
٣٠٤ ص
(١٦١)
٣٠٥ ص
(١٦٢)
٣٠٥ ص
(١٦٣)
٣٠٥ ص
(١٦٤)
٣٠٦ ص
(١٦٥)
٣٠٧ ص
(١٦٦)
٣٠٩ ص
(١٦٧)
٣١١ ص
(١٦٨)
٣١٢ ص
(١٦٩)
٣١٣ ص
(١٧٠)
٣١٦ ص
(١٧١)
٣١٧ ص
(١٧٢)
٣٢١ ص
(١٧٣)
٣٢٢ ص
(١٧٤)
٣٢٣ ص
(١٧٥)
٣٢٣ ص
(١٧٦)
٣٢٤ ص
(١٧٧)
٣٢٥ ص
(١٧٨)
٣٢٦ ص
(١٧٩)
٣٢٦ ص
(١٨٠)
٣٢٦ ص
(١٨١)
٣٢٧ ص
(١٨٢)
٣٢٨ ص
(١٨٣)
٣٢٨ ص
(١٨٤)
٣٢٩ ص
(١٨٥)
٣٣٣ ص
(١٨٦)
٣٣٦ ص
(١٨٧)
٣٣٧ ص
(١٨٨)
٣٣٧ ص
(١٨٩)
٣٣٩ ص
(١٩٠)
٣٤٠ ص
(١٩١)
٣٤١ ص
(١٩٢)
٣٤١ ص
(١٩٣)
٣٤٢ ص
(١٩٤)
٣٤٤ ص
(١٩٥)
٣٤٥ ص
(١٩٦)
٣٤٦ ص
(١٩٧)
٣٤٧ ص
(١٩٨)
٣٤٨ ص
(١٩٩)
٣٤٨ ص
(٢٠٠)
٣٤٩ ص
(٢٠١)
٣٥١ ص
(٢٠٢)
٣٥٢ ص
(٢٠٣)
٣٥٢ ص
(٢٠٤)
٣٥٣ ص
(٢٠٥)
٣٥٤ ص
(٢٠٦)
٣٥٥ ص
(٢٠٧)
٣٥٦ ص
(٢٠٨)
٣٦١ ص
(٢٠٩)
٣٦١ ص
(٢١٠)
٣٦٢ ص
(٢١١)
٣٦٣ ص
(٢١٢)
٣٦٩ ص
(٢١٣)
٣٦٩ ص
(٢١٤)
٣٧٠ ص
(٢١٥)
٣٧٠ ص
(٢١٦)
٣٧١ ص
(٢١٧)
٣٧٢ ص
(٢١٨)
٣٧٣ ص
(٢١٩)
٣٧٤ ص
(٢٢٠)
٣٧٥ ص
(٢٢١)
٣٧٥ ص
(٢٢٢)
٣٧٦ ص
(٢٢٣)
٣٧٦ ص
(٢٢٤)
٣٧٨ ص
(٢٢٥)
٣٨٠ ص
(٢٢٦)
٣٨٠ ص
(٢٢٧)
٣٨٢ ص
(٢٢٨)
٣٨٦ ص
(٢٢٩)
٣٨٦ ص
(٢٣٠)
٣٨٧ ص
(٢٣١)
٣٨٧ ص
(٢٣٢)
٣٨٨ ص
(٢٣٣)
٣٨٩ ص
(٢٣٤)
٣٩١ ص
(٢٣٥)
٣٩٥ ص
(٢٣٦)
٣٩٧ ص
(٢٣٧)
٣٩٨ ص
(٢٣٨)
٣٩٨ ص
(٢٣٩)
٤٠٠ ص
(٢٤٠)
٤٠٢ ص
(٢٤١)
٤٠٢ ص
(٢٤٢)
٤٠٤ ص
(٢٤٣)
٤٠٦ ص
(٢٤٤)
٤٠٦ ص
(٢٤٥)
٤٠٧ ص
(٢٤٦)
٤٠٨ ص
(٢٤٧)
٤٠٩ ص
(٢٤٨)
٤١٠ ص
(٢٤٩)
٤١٠ ص
(٢٥٠)
٤١١ ص
(٢٥١)
٤١٢ ص
(٢٥٢)
٤١٤ ص
(٢٥٣)
٤١٧ ص
(٢٥٤)
٤٢٥ ص
(٢٥٥)
٤٢٦ ص
(٢٥٦)
٤٢٧ ص
(٢٥٧)
٤٢٨ ص
(٢٥٨)
٤٢٨ ص
(٢٥٩)
٤٢٩ ص
(٢٦٠)
٤٢٩ ص
(٢٦١)
٤٣٠ ص
(٢٦٢)
٤٣٠ ص
(٢٦٣)
٤٣١ ص
(٢٦٤)
٤٣٢ ص
(٢٦٥)
٤٣٦ ص
(٢٦٦)
٤٣٨ ص
(٢٦٧)
٤٤١ ص
(٢٦٨)
٤٤٢ ص
(٢٦٩)
٤٤٩ ص
(٢٧٠)
٤٥٢ ص
(٢٧١)
٤٥٥ ص
(٢٧٢)
٤٥٦ ص
(٢٧٣)
٤٥٦ ص
(٢٧٤)
٤٥٧ ص
(٢٧٥)
٤٥٨ ص
(٢٧٦)
٤٥٩ ص
(٢٧٧)
٤٦١ ص
(٢٧٨)
٤٦٤ ص
(٢٧٩)
٤٦٤ ص
(٢٨٠)
٤٦٦ ص
(٢٨١)
٤٦٧ ص
(٢٨٢)
٤٦٩ ص
(٢٨٣)
٤٧١ ص
(٢٨٤)
٤٧٣ ص
(٢٨٥)
٤٧٤ ص
(٢٨٦)
٤٧٦ ص
(٢٨٧)
٤٧٨ ص
(٢٨٨)
٤٧٩ ص
(٢٨٩)
٤٨٠ ص
(٢٩٠)
٤٨٠ ص
(٢٩١)
٤٨٣ ص
(٢٩٢)
٤٨٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص

تفسير القاسمي محاسن التاويل - القاسمي - الصفحة ٣٦٧

أحدها: أنهم ذكروا في القصة أن الله تعالى قال لهما (أي لهاروت وماروت) :
لو ابتليتكما بما ابتليت به بني آدم لعصيتماني، فقالا: لو فعلت ذلك بنا يا رب لما عصيناك، وهذا منهم تكذيب لله تعالى. وتجهيل له، وذلك من صريح الكفر.
وثانيها: أنهما خيّرا بين عذاب الدنيا وعذاب الآخرة، وذلك فاسد، بل كان الأولى أن يخيرا بين التوبة وبين العذاب، والله تعالى خيّر بينهما من أشرك به طول عمره، وبالغ في إيذاء أنبيائه.
وثالثها: أن من أعجب الأمور قولهم: إنهما يعلمان السحر، في حال كونهما معذبين ويدعوان إليه، وهما يعاقبان.
وهكذا، الإمام أبو مسلم احتج على بطلان نزول السحر عليهما أيضا بوجوه:
الأول: أن السحر لو كان نازلا عليهما لكان منزّله هو الله، وذلك غير جائز، لأن السحر كفر وعبث لا يليق بالله تعالى إنزال ذلك.
الثاني: أن قوله وَلكِنَّ الشَّياطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ يدل على أن تعليم السحر كفر. فلو ثبت في الملائكة أنهم يعلمون السحر لزمهم الكفر. وذلك باطل.
الثالث: كما لا يجوز في الأنبياء أن يبعثوا لتعليم السحر، فكذلك في الملائكة بطريق الأولى.
الرابع: إن السحر لا ينضاف إلا إلى الكفرة والفسقة والشياطين المردة، وكيف يضاف إلى الله ما ينهى عنه ويتوعد عليه بالعقاب؟ وهل السحر إلا الباطل المموه؟
وقد جرت عادة الله بإبطاله، كما قال في قصة موسى عليه السلام ما جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ [يونس: ٨١] انتهى.
وقد ساق الرازيّ ما ارتآه أبو مسلم في تفسير هذه الآية. ولم نشأ نقله لبعده عن الصواب. وهكذا ما ذكره الإمام ابن حزم في كتابه «الفصل» في بحث «عصمة الملائكة» ففيه تكلف وتمحل غريب، كما يعلم بمراجعتهما.
وللراغب الأصفهاني احتمالات في تصحيح القصة، وتجويزات عجيبة تنبو عن الحق الصراح الذي آثرنا نقله أولا عن بعض المحققين. والله أعلم.
واعلم أن لفظ السحر، في عرف الشرع، مختص بكل أمر يخفى سببه، ويتخيل على غير حقيقته، ويجري مجرى التمويه والخداع، ومتى أطلق ولم يقيد، أفاد ذم