تفسير القاسمي محاسن التاويل
(١)
١ ص
(٢)
١ ص
(٣)
١ ص
(٤)
١ ص
(٥)
١ ص
(٦)
١ ص
(٧)
١ ص
(٨)
١ ص
(٩)
٢ ص
(١٠)
٣ ص
(١١)
٧ ص
(١٢)
٧ ص
(١٣)
١٢ ص
(١٤)
١٢ ص
(١٥)
١٤ ص
(١٦)
١٦ ص
(١٧)
١٨ ص
(١٨)
٢٥ ص
(١٩)
٢٩ ص
(٢٠)
٣٠ ص
(٢١)
٣٩ ص
(٢٢)
٤٢ ص
(٢٣)
٤٥ ص
(٢٤)
٤٨ ص
(٢٥)
٥٠ ص
(٢٦)
٥١ ص
(٢٧)
٥٢ ص
(٢٨)
٥٥ ص
(٢٩)
٥٦ ص
(٣٠)
٥٦ ص
(٣١)
٥٨ ص
(٣٢)
٦٢ ص
(٣٣)
٦٣ ص
(٣٤)
٦٥ ص
(٣٥)
٦٦ ص
(٣٦)
٦٨ ص
(٣٧)
٧٠ ص
(٣٨)
٧٢ ص
(٣٩)
٧٥ ص
(٤٠)
٧٦ ص
(٤١)
٨٠ ص
(٤٢)
٨٠ ص
(٤٣)
٨٢ ص
(٤٤)
٨٢ ص
(٤٥)
٨٥ ص
(٤٦)
٨٦ ص
(٤٧)
٩١ ص
(٤٨)
٩١ ص
(٤٩)
٩٢ ص
(٥٠)
٩٤ ص
(٥١)
٩٩ ص
(٥٢)
١٠٢ ص
(٥٣)
١٠٥ ص
(٥٤)
١٠٧ ص
(٥٥)
١١٦ ص
(٥٦)
١٣١ ص
(٥٧)
١٣٥ ص
(٥٨)
١٥٥ ص
(٥٩)
١٥٨ ص
(٦٠)
١٥٩ ص
(٦١)
١٦٤ ص
(٦٢)
١٦٥ ص
(٦٣)
١٦٩ ص
(٦٤)
١٦٩ ص
(٦٥)
١٧١ ص
(٦٦)
١٧٨ ص
(٦٧)
١٨٠ ص
(٦٨)
١٨١ ص
(٦٩)
١٨٢ ص
(٧٠)
١٨٢ ص
(٧١)
١٨٤ ص
(٧٢)
١٨٥ ص
(٧٣)
١٨٦ ص
(٧٤)
١٨٧ ص
(٧٥)
١٨٧ ص
(٧٦)
١٨٨ ص
(٧٧)
١٨٨ ص
(٧٨)
١٨٩ ص
(٧٩)
١٩٠ ص
(٨٠)
١٩١ ص
(٨١)
١٩١ ص
(٨٢)
١٩٢ ص
(٨٣)
١٩٢ ص
(٨٤)
١٩٤ ص
(٨٥)
١٩٥ ص
(٨٦)
١٩٥ ص
(٨٧)
١٩٥ ص
(٨٨)
١٩٦ ص
(٨٩)
٢٠٢ ص
(٩٠)
٢١٠ ص
(٩١)
٢١٣ ص
(٩٢)
٢٢١ ص
(٩٣)
٢٢٢ ص
(٩٤)
٢٢٣ ص
(٩٥)
٢٢٤ ص
(٩٦)
٢٢٦ ص
(٩٧)
٢٢٧ ص
(٩٨)
٢٢٧ ص
(٩٩)
٢٢٨ ص
(١٠٠)
٢٣٠ ص
(١٠١)
٢٣٥ ص
(١٠٢)
٢٤١ ص
(١٠٣)
٢٤٢ ص
(١٠٤)
٢٤٢ ص
(١٠٥)
٢٤٤ ص
(١٠٦)
٢٤٥ ص
(١٠٧)
٢٤٦ ص
(١٠٨)
٢٤٦ ص
(١٠٩)
٢٤٦ ص
(١١٠)
٢٤٨ ص
(١١١)
٢٤٨ ص
(١١٢)
٢٥٠ ص
(١١٣)
٢٥١ ص
(١١٤)
٢٥٢ ص
(١١٥)
٢٥٣ ص
(١١٦)
٢٥٣ ص
(١١٧)
٢٥٤ ص
(١١٨)
٢٥٦ ص
(١١٩)
٢٥٨ ص
(١٢٠)
٢٥٨ ص
(١٢١)
٢٥٩ ص
(١٢٢)
٢٦٠ ص
(١٢٣)
٢٦٣ ص
(١٢٤)
٢٦٤ ص
(١٢٥)
٢٦٤ ص
(١٢٦)
٢٦٦ ص
(١٢٧)
٢٦٧ ص
(١٢٨)
٢٦٩ ص
(١٢٩)
٢٧٥ ص
(١٣٠)
٢٧٨ ص
(١٣١)
٢٨٠ ص
(١٣٢)
٢٨٠ ص
(١٣٣)
٢٨١ ص
(١٣٤)
٢٨٤ ص
(١٣٥)
٢٨٦ ص
(١٣٦)
٢٨٧ ص
(١٣٧)
٢٨٨ ص
(١٣٨)
٢٨٨ ص
(١٣٩)
٢٨٩ ص
(١٤٠)
٢٨٩ ص
(١٤١)
٢٩٢ ص
(١٤٢)
٢٩٣ ص
(١٤٣)
٢٩٣ ص
(١٤٤)
٢٩٤ ص
(١٤٥)
٢٩٥ ص
(١٤٦)
٢٩٥ ص
(١٤٧)
٢٩٥ ص
(١٤٨)
٢٩٦ ص
(١٤٩)
٢٩٦ ص
(١٥٠)
٢٩٧ ص
(١٥١)
٢٩٨ ص
(١٥٢)
٢٩٩ ص
(١٥٣)
٢٩٩ ص
(١٥٤)
٣٠٠ ص
(١٥٥)
٣٠١ ص
(١٥٦)
٣٠١ ص
(١٥٧)
٣٠١ ص
(١٥٨)
٣٠٢ ص
(١٥٩)
٣٠٣ ص
(١٦٠)
٣٠٤ ص
(١٦١)
٣٠٥ ص
(١٦٢)
٣٠٥ ص
(١٦٣)
٣٠٥ ص
(١٦٤)
٣٠٦ ص
(١٦٥)
٣٠٧ ص
(١٦٦)
٣٠٩ ص
(١٦٧)
٣١١ ص
(١٦٨)
٣١٢ ص
(١٦٩)
٣١٣ ص
(١٧٠)
٣١٦ ص
(١٧١)
٣١٧ ص
(١٧٢)
٣٢١ ص
(١٧٣)
٣٢٢ ص
(١٧٤)
٣٢٣ ص
(١٧٥)
٣٢٣ ص
(١٧٦)
٣٢٤ ص
(١٧٧)
٣٢٥ ص
(١٧٨)
٣٢٦ ص
(١٧٩)
٣٢٦ ص
(١٨٠)
٣٢٦ ص
(١٨١)
٣٢٧ ص
(١٨٢)
٣٢٨ ص
(١٨٣)
٣٢٨ ص
(١٨٤)
٣٢٩ ص
(١٨٥)
٣٣٣ ص
(١٨٦)
٣٣٦ ص
(١٨٧)
٣٣٧ ص
(١٨٨)
٣٣٧ ص
(١٨٩)
٣٣٩ ص
(١٩٠)
٣٤٠ ص
(١٩١)
٣٤١ ص
(١٩٢)
٣٤١ ص
(١٩٣)
٣٤٢ ص
(١٩٤)
٣٤٤ ص
(١٩٥)
٣٤٥ ص
(١٩٦)
٣٤٦ ص
(١٩٧)
٣٤٧ ص
(١٩٨)
٣٤٨ ص
(١٩٩)
٣٤٨ ص
(٢٠٠)
٣٤٩ ص
(٢٠١)
٣٥١ ص
(٢٠٢)
٣٥٢ ص
(٢٠٣)
٣٥٢ ص
(٢٠٤)
٣٥٣ ص
(٢٠٥)
٣٥٤ ص
(٢٠٦)
٣٥٥ ص
(٢٠٧)
٣٥٦ ص
(٢٠٨)
٣٦١ ص
(٢٠٩)
٣٦١ ص
(٢١٠)
٣٦٢ ص
(٢١١)
٣٦٣ ص
(٢١٢)
٣٦٩ ص
(٢١٣)
٣٦٩ ص
(٢١٤)
٣٧٠ ص
(٢١٥)
٣٧٠ ص
(٢١٦)
٣٧١ ص
(٢١٧)
٣٧٢ ص
(٢١٨)
٣٧٣ ص
(٢١٩)
٣٧٤ ص
(٢٢٠)
٣٧٥ ص
(٢٢١)
٣٧٥ ص
(٢٢٢)
٣٧٦ ص
(٢٢٣)
٣٧٦ ص
(٢٢٤)
٣٧٨ ص
(٢٢٥)
٣٨٠ ص
(٢٢٦)
٣٨٠ ص
(٢٢٧)
٣٨٢ ص
(٢٢٨)
٣٨٦ ص
(٢٢٩)
٣٨٦ ص
(٢٣٠)
٣٨٧ ص
(٢٣١)
٣٨٧ ص
(٢٣٢)
٣٨٨ ص
(٢٣٣)
٣٨٩ ص
(٢٣٤)
٣٩١ ص
(٢٣٥)
٣٩٥ ص
(٢٣٦)
٣٩٧ ص
(٢٣٧)
٣٩٨ ص
(٢٣٨)
٣٩٨ ص
(٢٣٩)
٤٠٠ ص
(٢٤٠)
٤٠٢ ص
(٢٤١)
٤٠٢ ص
(٢٤٢)
٤٠٤ ص
(٢٤٣)
٤٠٦ ص
(٢٤٤)
٤٠٦ ص
(٢٤٥)
٤٠٧ ص
(٢٤٦)
٤٠٨ ص
(٢٤٧)
٤٠٩ ص
(٢٤٨)
٤١٠ ص
(٢٤٩)
٤١٠ ص
(٢٥٠)
٤١١ ص
(٢٥١)
٤١٢ ص
(٢٥٢)
٤١٤ ص
(٢٥٣)
٤١٧ ص
(٢٥٤)
٤٢٥ ص
(٢٥٥)
٤٢٦ ص
(٢٥٦)
٤٢٧ ص
(٢٥٧)
٤٢٨ ص
(٢٥٨)
٤٢٨ ص
(٢٥٩)
٤٢٩ ص
(٢٦٠)
٤٢٩ ص
(٢٦١)
٤٣٠ ص
(٢٦٢)
٤٣٠ ص
(٢٦٣)
٤٣١ ص
(٢٦٤)
٤٣٢ ص
(٢٦٥)
٤٣٦ ص
(٢٦٦)
٤٣٨ ص
(٢٦٧)
٤٤١ ص
(٢٦٨)
٤٤٢ ص
(٢٦٩)
٤٤٩ ص
(٢٧٠)
٤٥٢ ص
(٢٧١)
٤٥٥ ص
(٢٧٢)
٤٥٦ ص
(٢٧٣)
٤٥٦ ص
(٢٧٤)
٤٥٧ ص
(٢٧٥)
٤٥٨ ص
(٢٧٦)
٤٥٩ ص
(٢٧٧)
٤٦١ ص
(٢٧٨)
٤٦٤ ص
(٢٧٩)
٤٦٤ ص
(٢٨٠)
٤٦٦ ص
(٢٨١)
٤٦٧ ص
(٢٨٢)
٤٦٩ ص
(٢٨٣)
٤٧١ ص
(٢٨٤)
٤٧٣ ص
(٢٨٥)
٤٧٤ ص
(٢٨٦)
٤٧٦ ص
(٢٨٧)
٤٧٨ ص
(٢٨٨)
٤٧٩ ص
(٢٨٩)
٤٨٠ ص
(٢٩٠)
٤٨٠ ص
(٢٩١)
٤٨٣ ص
(٢٩٢)
٤٨٧ ص
 
٠ ص
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص

تفسير القاسمي محاسن التاويل - القاسمي - الصفحة ٦٨

فليس بين الخبرين تعارض. لأن هذا توقف فهم معنى الآية عليه، بخلاف الأول. فإذا كان الأمر هكذا فاللازم الاعتناء بفهم معنى الخطاب، لأنه المقصود والمراد. وعليه ينبني الخطاب ابتداء. وكثيرا ما يغفل هذا النظر بالنسبة للكتاب والسنة، فتلتمس غرائبه ومعانيه على غير الوجه الذي ينبغي، فتستبهم على الملتمس، وتستعجم على من لم يفهم مقاصد العرب، فيكون عمله في غير معمل، ومشيه على غير طريق. والله الواقي برحمته.

فصل في أن بيان الصحابة حجة إذا أجمعوا
قال الشاطبيّ في الموافقات: بيان رسول الله صلى الله عليه وسلم بيان صحيح لا إشكال في صحته. لأنه لذلك بعث. قال تعالى: وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ [النحل: ٤٤] ، ولا خلاف فيه. وأما بيان الصحابة، فإن أجمعوا على ما بينوه، فلا إشكال في صحته أيضا. كما أجمعوا على الغسل من التقاء الختانين المبيّن لقوله تعالى: وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا [المائدة: ٦] ، وإن لم يجمعوا عليه، فهل يكون بيانهم حجة أم لا؟ هذا فيه نظر وتفصيل، ولكنهم يترجح الاعتماد عليهم في البيان من وجهين:
أحدهما: معرفتهم باللسان العربيّ، فإنهم عرب فصحاء، لم تتغير ألسنتهم، ولم تنزل عن رتبتها العليا فصاحتهم، فهم أعرف في فهم الكتاب والسنة من غيرهم، فإذا جاء عنهم قول أو عمل واقع موقع البيان، صح اعتماده من هذه الجهة.
والثاني: مباشرتهم للوقائع والنوازل، وتنزيل الوحي بالكتاب والسنة، فهم أقعد في فهم القرائن الحالية، وأعرف بأسباب التنزيل، ويدركون ما لا يدركه غيرهم بسبب ذلك. والشاهد يرى ما لا يرى الغائب، فمتى جاء عنهم تقييد بعض المطلقات، أو تخصيص بعض العمومات، فالعمل عليه صواب.
هذا، إن لم ينقل عن أحد منهم خلاف في المسألة. فإن خالف بعضهم، فالمسألة اجتهادية. مثاله قوله عليه السلام: لا يزال الناس بخير ما عجلوا الفطر «١» ،


(١)
أخرجه أبي داود، في الصوم، باب ما يستحب من تعجيل الفطر حديث رقم ٣٥٣، ونصه: عن أبي هريرة عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «لا يزال الدين ظاهرا ما عجّل الناس الفطر، لأن اليهود والنصارى يؤخرونه» .