التفسير الحديث
(١)
٥ ص
(٢)
٥ ص
(٣)
٥ ص
(٤)
٥ ص
(٥)
٥ ص
(٦)
١٥ ص
(٧)
١٥ ص
(٨)
١٦ ص
(٩)
١٦ ص
(١٠)
١٩ ص
(١١)
١٩ ص
(١٢)
٢٥ ص
(١٣)
٢٥ ص
(١٤)
٢٧ ص
(١٥)
٢٧ ص
(١٦)
٢٧ ص
(١٧)
٢٧ ص
(١٨)
٢٧ ص
(١٩)
٢٧ ص
(٢٠)
٢٨ ص
(٢١)
٢٨ ص
(٢٢)
٣٢ ص
(٢٣)
٣٢ ص
(٢٤)
٣٤ ص
(٢٥)
٣٤ ص
(٢٦)
٣٤ ص
(٢٧)
٣٤ ص
(٢٨)
٣٥ ص
(٢٩)
٣٥ ص
(٣٠)
٤٦ ص
(٣١)
٤٦ ص
(٣٢)
٥٠ ص
(٣٣)
٥٠ ص
(٣٤)
٥٢ ص
(٣٥)
٥٢ ص
(٣٦)
٥٥ ص
(٣٧)
٥٥ ص
(٣٨)
٦٤ ص
(٣٩)
٦٤ ص
(٤٠)
٦٧ ص
(٤١)
٦٧ ص
(٤٢)
٦٧ ص
(٤٣)
٦٧ ص
(٤٤)
٧٠ ص
(٤٥)
٧٠ ص
(٤٦)
٧٧ ص
(٤٧)
٧٧ ص
(٤٨)
٨٥ ص
(٤٩)
٨٥ ص
(٥٠)
٩٥ ص
(٥١)
٩٥ ص
(٥٢)
٩٩ ص
(٥٣)
٩٩ ص
(٥٤)
١٠٢ ص
(٥٥)
١٠٢ ص
(٥٦)
١٠٦ ص
(٥٧)
١٠٦ ص
(٥٨)
١٠٩ ص
(٥٩)
١٠٩ ص
(٦٠)
١١٥ ص
(٦١)
١١٥ ص
(٦٢)
١١٩ ص
(٦٣)
١١٩ ص
(٦٤)
١١٩ ص
(٦٥)
١١٩ ص
(٦٦)
١٢١ ص
(٦٧)
١٢١ ص
(٦٨)
١٢٢ ص
(٦٩)
١٢٢ ص
(٧٠)
١٢٢ ص
(٧١)
١٢٢ ص
(٧٢)
١٢٣ ص
(٧٣)
١٢٣ ص
(٧٤)
١٢٦ ص
(٧٥)
١٢٦ ص
(٧٦)
١٢٨ ص
(٧٧)
١٢٨ ص
(٧٨)
١٢٩ ص
(٧٩)
١٢٩ ص
(٨٠)
١٣٠ ص
(٨١)
١٣٠ ص
(٨٢)
١٣٦ ص
(٨٣)
١٣٦ ص
(٨٤)
١٤١ ص
(٨٥)
١٤١ ص
(٨٦)
١٤١ ص
(٨٧)
١٤١ ص
(٨٨)
١٤٢ ص
(٨٩)
١٤٢ ص
(٩٠)
١٤٤ ص
(٩١)
١٤٤ ص
(٩٢)
١٤٧ ص
(٩٣)
١٤٧ ص
(٩٤)
١٥٧ ص
(٩٥)
١٥٧ ص
(٩٦)
١٦٢ ص
(٩٧)
١٦٢ ص
(٩٨)
١٧٨ ص
(٩٩)
١٧٨ ص
(١٠٠)
١٨٢ ص
(١٠١)
١٨٢ ص
(١٠٢)
١٨٤ ص
(١٠٣)
١٨٤ ص
(١٠٤)
١٨٨ ص
(١٠٥)
١٨٨ ص
(١٠٦)
١٨٩ ص
(١٠٧)
١٨٩ ص
(١٠٨)
١٩٨ ص
(١٠٩)
١٩٨ ص
(١١٠)
٢٠٢ ص
(١١١)
٢٠٢ ص
(١١٢)
٢٠٥ ص
(١١٣)
٢٠٥ ص
(١١٤)
٢٠٥ ص
(١١٥)
٢٠٥ ص
(١١٦)
٢٠٥ ص
(١١٧)
٢٠٥ ص
(١١٨)
٢١٠ ص
(١١٩)
٢١٠ ص
(١٢٠)
٢١٨ ص
(١٢١)
٢١٨ ص
(١٢٢)
٢٢٥ ص
(١٢٣)
٢٢٥ ص
(١٢٤)
٢٣٢ ص
(١٢٥)
٢٣٢ ص
(١٢٦)
٢٣٩ ص
(١٢٧)
٢٣٩ ص
(١٢٨)
٢٤٩ ص
(١٢٩)
٢٤٩ ص
(١٣٠)
٢٥٧ ص
(١٣١)
٢٥٧ ص
(١٣٢)
٢٥٧ ص
(١٣٣)
٢٥٧ ص
(١٣٤)
٢٦٣ ص
(١٣٥)
٢٦٣ ص
(١٣٦)
٢٦٨ ص
(١٣٧)
٢٦٨ ص
(١٣٨)
٢٧١ ص
(١٣٩)
٢٧١ ص
(١٤٠)
٢٧٦ ص
(١٤١)
٢٧٦ ص
(١٤٢)
٢٨٥ ص
(١٤٣)
٢٨٥ ص
(١٤٤)
٢٨٥ ص
(١٤٥)
٢٨٥ ص
(١٤٦)
٢٨٦ ص
(١٤٧)
٢٨٦ ص
(١٤٨)
٢٨٦ ص
(١٤٩)
٢٨٦ ص
(١٥٠)
٢٨٨ ص
(١٥١)
٢٨٨ ص
(١٥٢)
٢٩٠ ص
(١٥٣)
٢٩٠ ص
(١٥٤)
٢٩٢ ص
(١٥٥)
٢٩٢ ص
(١٥٦)
٢٩٣ ص
(١٥٧)
٢٩٣ ص
(١٥٨)
٢٩٥ ص
(١٥٩)
٢٩٥ ص
(١٦٠)
٢٩٦ ص
(١٦١)
٢٩٦ ص
(١٦٢)
٣٠٤ ص
(١٦٣)
٣٠٤ ص
(١٦٤)
٣٠٨ ص
(١٦٥)
٣٠٨ ص
(١٦٦)
٣٠٨ ص
(١٦٧)
٣٠٨ ص
(١٦٨)
٣٠٩ ص
(١٦٩)
٣٠٩ ص
(١٧٠)
٣١٥ ص
(١٧١)
٣١٥ ص
(١٧٢)
٣١٥ ص
(١٧٣)
٣١٥ ص
(١٧٤)
٣١٦ ص
(١٧٥)
٣١٦ ص
(١٧٦)
٣١٧ ص
(١٧٧)
٣١٧ ص
(١٧٨)
٣١٨ ص
(١٧٩)
٣١٨ ص
(١٨٠)
٣٢٠ ص
(١٨١)
٣٢٠ ص
(١٨٢)
٣٢٢ ص
(١٨٣)
٣٢٢ ص
(١٨٤)
٣٢٣ ص
(١٨٥)
٣٢٣ ص
(١٨٦)
٣٢٦ ص
(١٨٧)
٣٢٦ ص
(١٨٨)
٣٢٧ ص
(١٨٩)
٣٢٧ ص
(١٩٠)
٣٤٥ ص
(١٩١)
٣٤٥ ص
(١٩٢)
٣٤٦ ص
(١٩٣)
٣٤٦ ص
(١٩٤)
٣٤٩ ص
(١٩٥)
٣٤٩ ص
(١٩٦)
٣٤٩ ص
(١٩٧)
٣٤٩ ص
(١٩٨)
٣٥١ ص
(١٩٩)
٣٥١ ص
(٢٠٠)
٣٥٣ ص
(٢٠١)
٣٥٣ ص
(٢٠٢)
٣٥٣ ص
(٢٠٣)
٣٥٣ ص
(٢٠٤)
٣٥٦ ص
(٢٠٥)
٣٥٦ ص
(٢٠٦)
٣٥٨ ص
(٢٠٧)
٣٥٨ ص
(٢٠٨)
٣٥٩ ص
(٢٠٩)
٣٥٩ ص
(٢١٠)
٣٦٢ ص
(٢١١)
٣٦٢ ص
(٢١٢)
٣٦٣ ص
(٢١٣)
٣٦٣ ص
(٢١٤)
٣٦٤ ص
(٢١٥)
٣٦٤ ص
(٢١٦)
٣٦٥ ص
(٢١٧)
٣٦٥ ص
(٢١٨)
٣٦٧ ص
(٢١٩)
٣٦٧ ص
(٢٢٠)
٣٦٧ ص
(٢٢١)
٣٦٧ ص
(٢٢٢)
٣٦٩ ص
(٢٢٣)
٣٦٩ ص
(٢٢٤)
٣٧١ ص
(٢٢٥)
٣٧١ ص
(٢٢٦)
٣٧٢ ص
(٢٢٧)
٣٧٢ ص
(٢٢٨)
٣٧٥ ص
(٢٢٩)
٣٧٥ ص
(٢٣٠)
٣٧٥ ص
(٢٣١)
٣٧٥ ص
(٢٣٢)
٣٧٧ ص
(٢٣٣)
٣٧٧ ص
(٢٣٤)
٣٧٩ ص
(٢٣٥)
٣٧٩ ص
(٢٣٦)
٣٨٠ ص
(٢٣٧)
٣٨٠ ص
(٢٣٨)
٣٨٢ ص
(٢٣٩)
٣٨٢ ص
(٢٤٠)
٣٨٥ ص
(٢٤١)
٣٨٥ ص
(٢٤٢)
٣٨٧ ص
(٢٤٣)
٣٨٧ ص
(٢٤٤)
٣٨٧ ص
(٢٤٥)
٣٨٧ ص
(٢٤٦)
٣٨٨ ص
(٢٤٧)
٣٨٨ ص
(٢٤٨)
٣٨٩ ص
(٢٤٩)
٣٨٩ ص
(٢٥٠)
٣٨٩ ص
(٢٥١)
٣٨٩ ص
(٢٥٢)
٣٩١ ص
(٢٥٣)
٣٩١ ص
(٢٥٤)
٣٩٨ ص
(٢٥٥)
٣٩٨ ص
(٢٥٦)
٣٩٨ ص
(٢٥٧)
٣٩٨ ص
(٢٥٨)
٤٠١ ص
(٢٥٩)
٤٠١ ص
(٢٦٠)
٤٠٣ ص
(٢٦١)
٤٠٣ ص
(٢٦٢)
٤٠٥ ص
(٢٦٣)
٤٠٥ ص
(٢٦٤)
٤٠٥ ص
(٢٦٥)
٤٠٥ ص
(٢٦٦)
٤٠٩ ص
(٢٦٧)
٤٠٩ ص
(٢٦٨)
٤١٠ ص
(٢٦٩)
٤١٠ ص
(٢٧٠)
٤١٢ ص
(٢٧١)
٤١٢ ص
(٢٧٢)
٤١٣ ص
(٢٧٣)
٤١٣ ص
(٢٧٤)
٤١٥ ص
(٢٧٥)
٤١٥ ص
(٢٧٦)
٤١٦ ص
(٢٧٧)
٤١٦ ص
(٢٧٨)
٤١٧ ص
(٢٧٩)
٤١٧ ص
(٢٨٠)
٤٢١ ص
(٢٨١)
٤٢١ ص
(٢٨٢)
٤٢٢ ص
(٢٨٣)
٤٢٢ ص
(٢٨٤)
٤٢٣ ص
(٢٨٥)
٤٢٣ ص
(٢٨٦)
٤٢٤ ص
(٢٨٧)
٤٢٤ ص
(٢٨٨)
٤٢٥ ص
(٢٨٩)
٤٢٥ ص
(٢٩٠)
٤٢٥ ص
(٢٩١)
٤٢٥ ص
(٢٩٢)
٤٢٦ ص
(٢٩٣)
٤٢٦ ص
(٢٩٤)
٤٢٧ ص
(٢٩٥)
٤٢٧ ص
(٢٩٦)
٤٣٤ ص
(٢٩٧)
٤٣٤ ص
(٢٩٨)
٤٣٤ ص
(٢٩٩)
٤٣٤ ص
(٣٠٠)
٤٣٦ ص
(٣٠١)
٤٣٦ ص
(٣٠٢)
٤٤٠ ص
(٣٠٣)
٤٤٠ ص
(٣٠٤)
٤٤٠ ص
(٣٠٥)
٤٤٠ ص
(٣٠٦)
٤٤٥ ص
(٣٠٧)
٤٤٥ ص
(٣٠٨)
٤٤٥ ص
(٣٠٩)
٤٤٥ ص
(٣١٠)
٤٤٨ ص
(٣١١)
٤٤٨ ص
(٣١٢)
٤٤٩ ص
(٣١٣)
٤٤٩ ص
(٣١٤)
٤٥١ ص
(٣١٥)
٤٥١ ص
(٣١٦)
٤٥٣ ص
(٣١٧)
٤٥٣ ص
(٣١٨)
٤٥٥ ص
(٣١٩)
٤٥٥ ص
(٣٢٠)
٤٥٨ ص
(٣٢١)
٤٥٨ ص
(٣٢٢)
٤٦٣ ص
(٣٢٣)
٤٦٣ ص
(٣٢٤)
٤٦٤ ص
(٣٢٥)
٤٦٤ ص
(٣٢٦)
٤٧٠ ص
(٣٢٧)
٤٧٠ ص
(٣٢٨)
٤٧٥ ص
(٣٢٩)
٤٧٥ ص
(٣٣٠)
٤٧٦ ص
(٣٣١)
٤٧٦ ص
(٣٣٢)
٤٧٧ ص
(٣٣٣)
٤٧٧ ص
(٣٣٤)
٤٧٩ ص
(٣٣٥)
٤٧٩ ص
(٣٣٦)
٤٨٠ ص
(٣٣٧)
٤٨٠ ص
(٣٣٨)
٤٨٠ ص
(٣٣٩)
٤٨٠ ص
(٣٤٠)
٤٨١ ص
(٣٤١)
٤٨١ ص
(٣٤٢)
٤٨١ ص
(٣٤٣)
٤٨١ ص
(٣٤٤)
٤٨٦ ص
(٣٤٥)
٤٨٦ ص
(٣٤٦)
٤٨٦ ص
(٣٤٧)
٤٨٦ ص
(٣٤٨)
٤٨٧ ص
(٣٤٩)
٤٨٧ ص
(٣٥٠)
٤٨٩ ص
(٣٥١)
٤٨٩ ص
(٣٥٢)
٤٩٣ ص
(٣٥٣)
٤٩٣ ص
(٣٥٤)
٤٩٤ ص
(٣٥٥)
٤٩٤ ص
(٣٥٦)
٤٩٥ ص
(٣٥٧)
٤٩٥ ص
(٣٥٨)
٤٩٥ ص
(٣٥٩)
٤٩٥ ص
(٣٦٠)
٤٩٩ ص
(٣٦١)
٤٩٩ ص
(٣٦٢)
٤٩٩ ص
(٣٦٣)
٤٩٩ ص
(٣٦٤)
٥٠١ ص
(٣٦٥)
٥٠١ ص
(٣٦٦)
٥٠٢ ص
(٣٦٧)
٥٠٢ ص
(٣٦٨)
٥٠٥ ص
(٣٦٩)
٥٠٥ ص
(٣٧٠)
٥٠٩ ص
(٣٧١)
٥٠٩ ص
(٣٧٢)
٥١١ ص
(٣٧٣)
٥١١ ص
(٣٧٤)
٥١١ ص
(٣٧٥)
٥١١ ص
(٣٧٦)
٥١٢ ص
(٣٧٧)
٥١٢ ص
(٣٧٨)
٥١٤ ص
(٣٧٩)
٥١٤ ص
(٣٨٠)
٥١٥ ص
(٣٨١)
٥١٥ ص
(٣٨٢)
٥١٦ ص
(٣٨٣)
٥١٦ ص
(٣٨٤)
٥١٧ ص
(٣٨٥)
٥١٧ ص
(٣٨٦)
٥١٨ ص
(٣٨٧)
٥١٨ ص
(٣٨٨)
٥١٩ ص
(٣٨٩)
٥١٩ ص
(٣٩٠)
٥٢٤ ص
(٣٩١)
٥٢٤ ص
(٣٩٢)
٥٢٥ ص
(٣٩٣)
٥٢٥ ص
(٣٩٤)
٥٢٥ ص
(٣٩٥)
٥٢٥ ص
(٣٩٦)
٥٢٧ ص
(٣٩٧)
٥٢٧ ص
(٣٩٨)
٥٢٨ ص
(٣٩٩)
٥٢٨ ص
(٤٠٠)
٥٣١ ص
(٤٠١)
٥٣١ ص
(٤٠٢)
٥٣١ ص
(٤٠٣)
٥٣١ ص
(٤٠٤)
٥٣٤ ص
(٤٠٥)
٥٣٤ ص
(٤٠٦)
٥٣٦ ص
(٤٠٧)
٥٣٦ ص
(٤٠٨)
٥٤١ ص
(٤٠٩)
٥٤١ ص
(٤١٠)
٥٤٣ ص
(٤١١)
٥٤٣ ص
(٤١٢)
٥٤٦ ص
(٤١٣)
٥٤٦ ص
(٤١٤)
٥٤٩ ص
(٤١٥)
٥٤٩ ص
(٤١٦)
٥٤٩ ص
(٤١٧)
٥٤٩ ص
(٤١٨)
٥٥٠ ص
(٤١٩)
٥٥٠ ص
(٤٢٠)
٥٥٣ ص
(٤٢١)
٥٥٣ ص
(٤٢٢)
٥٥٤ ص
(٤٢٣)
٥٥٤ ص
(٤٢٤)
٥٥٨ ص
(٤٢٥)
٥٥٨ ص
(٤٢٦)
٥٥٨ ص
(٤٢٧)
٥٥٨ ص
(٤٢٨)
٥٦١ ص
(٤٢٩)
٥٦١ ص
(٤٣٠)
٥٦١ ص
(٤٣١)
٥٦١ ص
(٤٣٢)
٥٦٢ ص
(٤٣٣)
٥٦٢ ص
(٤٣٤)
٥٦٣ ص
(٤٣٥)
٥٦٣ ص
(٤٣٦)
٥٦٤ ص
(٤٣٧)
٥٦٤ ص
(٤٣٨)
٥٦٨ ص
(٤٣٩)
٥٦٨ ص
(٤٤٠)
٥٧٠ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص
٥٦٤ ص
٥٦٥ ص
٥٦٦ ص
٥٦٧ ص
٥٦٨ ص
٥٦٩ ص
٥٧٠ ص
٥٧١ ص
٥٧٢ ص
٥٧٣ ص
٥٧٤ ص

التفسير الحديث - محمد عزة دروزة - الصفحة ٣٩٤

تدعيم الدعوة وتحقيق الهدف من القصص القرآنية. ومع جلالة قدر النبوة وصاحبها صلى الله عليه وسلّم يمكن أن يقال إن مثل النبي في ذلك مثل الواعظ أو المدرس أو المعلم الذي يلقي دروسه على طلابه ومستمعيه. فهؤلاء يتجددون من آن لآخر، فمن الطبيعي أن يكرر المعلم والواعظ والمدرس دروسه ومواعظه بناء على ذلك. وقصارى ما يمكن أن يحدث هو شيء من التبدل والتنوع في طريقة العرض والأسلوب والألفاظ. وهو نفس الشيء الذي كان بالنسبة للفصول القصصية والتدعيمية الأخرى المتكررة [١] ، حيث كانت حكمة التنزيل توحي إلى النبي صلّى الله عليه وسلّم بما يقتضي الموقف ذكره من القصص بالأسلوب الذي يقتضيه. ولا يتناقض هذا مع كون النبي صلى الله عليه وسلّم كان قد عرف أو سمع هذه القصص قبل الوحي لأن الوحي ينزل بالأسلوب المؤدّي إلى الهدف من القصص. ويلحظ أنه كل مرة تكررت فيها هذه الفصول جاء فيها شيء جديد استكمالا للعبرة والموعظة على ما سوف ننبه إليه في مناسباته. وهذا من مظاهر تلك الحكمة كما هو المتبادر.
وهناك نقطة أخرى يحسن أن نشير إليها، وهي أن المفسرين يجنحون إلى القول أو الظن أن النبي صلّى الله عليه وسلّم لم يكن يعلم شيئا من القصص التي كان يوحى إليه بها قبل نزولها. ولسنا نرى هذا وجيها لا من وجهة نظر الوحي القرآني ولا من وجهة نظر النبوة. فالنبي صلّى الله عليه وسلّم كان يعيش قبل نزول الوحي عليه في بيئة فيها كتابيون يروون ما في كتبهم من قصص ويتداولونها والروايات العديدة تذكر أن النبي صلّى الله عليه وسلّم كان يتصل بهم ويسمع منهم ما في كتبهم. وتجار وغير تجار كانوا يرحلون إلى البلاد المجاورة للجزيرة يسمعون من أهلها مختلف الأنباء والأخبار والقصص.
والنبي صلّى الله عليه وسلّم نفسه قام ببعض الأسفار إلى بعض هذه البلاد كما هو ثابت ثبوتا في درجة اليقين. ورواة العرب يروون ما يتناقله الأجيال من أخبار وأحداث وقصص عربية. فليس من المعقول ولا من الطبيعي أن يقال إن النبي صلّى الله عليه وسلّم كان يجهل هذه القصص كليا أو جزئيا. ونقول هنا ما قلناه قبل قليل إن ذلك آت من سوء فهم كنه


[١] انظر كتابنا «القرآن المجيد» ، في مقدمة هذا التفسير.