العين
(١)
٥ ص
(٢)
١٥ ص
(٣)
٢٨ ص
(٤)
٣١ ص
(٥)
٤٣ ص
(٦)
٤٧ ص
(٧)
٦٠ ص
(٨)
٦٠ ص
(٩)
٦٠ ص
(١٠)
٦٢ ص
(١١)
٦٢ ص
(١٢)
٦٦ ص
(١٣)
٦٧ ص
(١٤)
٦٩ ص
(١٥)
٧٢ ص
(١٦)
٧٣ ص
(١٧)
٧٤ ص
(١٨)
٧٦ ص
(١٩)
٧٨ ص
(٢٠)
٧٩ ص
(٢١)
٨٢ ص
(٢٢)
٨٣ ص
(٢٣)
٨٤ ص
(٢٤)
٨٤ ص
(٢٥)
٨٥ ص
(٢٦)
٨٨ ص
(٢٧)
٩٠ ص
(٢٨)
٩٢ ص
(٢٩)
٩٣ ص
(٣٠)
٩٤ ص
(٣١)
٩٦ ص
(٣٢)
٩٦ ص
(٣٣)
٩٨ ص
(٣٤)
٩٨ ص
(٣٥)
٩٩ ص
(٣٦)
١٠٠ ص
(٣٧)
١٠١ ص
(٣٨)
١٠٢ ص
(٣٩)
١٠٤ ص
(٤٠)
١٠٥ ص
(٤١)
١٠٦ ص
(٤٢)
١٠٨ ص
(٤٣)
١٠٩ ص
(٤٤)
١١٠ ص
(٤٥)
١١٢ ص
(٤٦)
١١٣ ص
(٤٧)
١١٤ ص
(٤٨)
١١٥ ص
(٤٩)
١١٦ ص
(٥٠)
١١٦ ص
(٥١)
١١٧ ص
(٥٢)
١١٨ ص
(٥٣)
١٢١ ص
(٥٤)
١٢٣ ص
(٥٥)
١٢٣ ص
(٥٦)
١٢٤ ص
(٥٧)
١٢٤ ص
(٥٨)
١٢٦ ص
(٥٩)
١٢٧ ص
(٦٠)
١٣٠ ص
(٦١)
١٣٢ ص
(٦٢)
١٣٥ ص
(٦٣)
١٤٠ ص
(٦٤)
١٤٦ ص
(٦٥)
١٤٨ ص
(٦٦)
١٤٨ ص
(٦٧)
١٤٩ ص
(٦٨)
١٤٩ ص
(٦٩)
١٥٩ ص
(٧٠)
١٦٨ ص
(٧١)
١٧٤ ص
(٧٢)
١٧٨ ص
(٧٣)
١٨٥ ص
(٧٤)
١٩٠ ص
(٧٥)
١٩١ ص
(٧٦)
١٩٣ ص
(٧٧)
١٩٣ ص
(٧٨)
١٩٥ ص
(٧٩)
١٩٥ ص
(٨٠)
١٩٦ ص
(٨١)
١٩٦ ص
(٨٢)
٢٠١ ص
(٨٣)
٢٠٣ ص
(٨٤)
٢٠٥ ص
(٨٥)
٢٠٦ ص
(٨٦)
٢٠٨ ص
(٨٧)
٢١٠ ص
(٨٨)
٢١٢ ص
(٨٩)
٢١٢ ص
(٩٠)
٢١٥ ص
(٩١)
٢١٨ ص
(٩٢)
٢٢٠ ص
(٩٣)
٢٢٠ ص
(٩٤)
٢٢١ ص
(٩٥)
٢٢١ ص
(٩٦)
٢٢٧ ص
(٩٧)
٢٣١ ص
(٩٨)
٢٣٣ ص
(٩٩)
٢٣٥ ص
(١٠٠)
٢٣٧ ص
(١٠١)
٢٤٢ ص
(١٠٢)
٢٤٣ ص
(١٠٣)
٢٤٣ ص
(١٠٤)
٢٤٤ ص
(١٠٥)
٢٤٤ ص
(١٠٦)
٢٤٥ ص
(١٠٧)
٢٥٦ ص
(١٠٨)
٢٥٧ ص
(١٠٩)
٢٦٠ ص
(١١٠)
٢٦٢ ص
(١١١)
٢٦٦ ص
(١١٢)
٢٦٨ ص
(١١٣)
٢٦٩ ص
(١١٤)
٢٧٨ ص
(١١٥)
٢٨١ ص
(١١٦)
٢٨١ ص
(١١٧)
٢٨٣ ص
(١١٨)
٢٨٧ ص
(١١٩)
٢٨٨ ص
(١٢٠)
٢٩٢ ص
(١٢١)
٢٩٢ ص
(١٢٢)
٣٠١ ص
(١٢٣)
٣٠٤ ص
(١٢٤)
٣٠٦ ص
(١٢٥)
٣٠٨ ص
(١٢٦)
٣١٣ ص
(١٢٧)
٣١٩ ص
(١٢٨)
٣٢١ ص
(١٢٩)
٣٢٥ ص
(١٣٠)
٣٢٦ ص
(١٣١)
٣٣٢ ص
(١٣٢)
٣٣٦ ص
(١٣٣)
٣٣٩ ص
(١٣٤)
٣٤٢ ص
(١٣٥)
٣٤٦ ص
(١٣٦)
٣٥١ ص
(١٣٧)
٣٥١ ص
(١٣٨)
٣٥١ ص
(١٣٩)
٣٥٣ ص
(١٤٠)
٣٥٦ ص
(١٤١)
٣٥٩ ص
(١٤٢)
٣٦١ ص
(١٤٣)
٣٦٣ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص

العين - الخليل بن أحمد الفراهيدي - الصفحة ٢٣

قال الخليل في ترجمة (سمع) : " وتقول: سَمِعتْ أذني زيداً يقول كذا وكذا، أي: سَمِعتُه، كما تقول: أَبَصَرْت عيني زيداً يفعل كذا وكذا، أي: أَبْصَرْتُ بعيني زيدا " [١] .
فأين هذا مما خلط فيه الازهري وحرف وصحف، وهو كلام سليم لا غبار عليه، غير أن ما فعله الازهري هنا لقليل من كثير مما تعرض له العين من الازهري ومن حذا حذوه، وهو قليل من كثير مما ورط الازهري نفسه فيه من تحامل على الخليل، والغض من شأن عمله اللغوي الكبير من وراء حجاب سماه الليث أو ابن المظفر.
على أن كثير مما كان ينسبه الازهري إلى الليث كان ابن فارس ينسبه إلى الخليل، ومن ذلك أن الازهري قال: " وقال الليث: العسن: نجع العلف والرِّعْيِ في الدّوابِّ " [٢] وقال ابن فارس: " قال الخليل: العَسَنُ: نُجُوعُ العلف والرِّعْيِ في الدواب " [٣] .
وإن كل ما كان ينسبه الازهري إلى الليث كان أبو علي القالي ينسبه في " بارعه " إلى الخليل.
من ذلك: [١] ما جاء في التهذيب في ترجمة (ضغط) : " قال الليث ": " الضغط عصر شئ إلى شئ، والضِّغاطُ: تَضاغُط الناس في الزحام ونحو ذلك " [٤] فقد جاء في البارع قوله: " وقال الخليل: الضغط: عصر شئ إلى شئ، والضِّغاطُ: تَضاغُط الناس في الزحام ونحوه " [٥] .


[١] العين، باب العين والسين والميم معهما، (سمع) .
[٢] التهذيب ٢ / ١٠١.
[٣] المقاييس ٤ / ٣١٦.
[٤] التهذيب ٨ / ٣.
[٥] البارع ص ٢٥٧.
[*]