شرح حديث نقطه - صائن الدین ابن ترکه اصفهانی - الصفحة ١٨٦

و اتحاد هم. قدر مجموعه گل مرغ سحـر داند و بس-كه نه هر آن كو ورقى خواند معانى دانست [١]

[پايه ششم]

و در اين لفظ كه نقطه را موصوف گردانيده بدانكه در تحت «باء» است، نكته لطيف است، و بيانش آن است كه مبدأ شهود واحد و شعور بدان، كه نقطه درين توجيه بدان اشارتست، چند طريق دارد: ١ـ يكى طريق عمل نظريست كه به دستيارى برهان و مساعى اقدام مقدمات يقينى به سر حدّ آن راه مى يابند و به واسطه آنكه درين راه اشواك [٢] شكوك و خاشاك شبهات مانع سير سالك مى گردد، وصول بدان طريق بغايت نادر مى باشد وتعويق بسيار مى افتد: راه توحيد را بعقل مجوى-ديده روح را به خار مخار ٢ـ ويكى ديگر طريق تصفيّه صوفيه است، و تحصيل ذوق ادراك آن حقايق به [٣] ميامن ترك معهود است، فطام [٤] نفس از ساير رسوم و عادات، و در اين طريق به واسطه آنكه شارع قويمش بر شاهراه متابعت حضرت رسالت پناه ختمى و اسوه حسنه او واقع گشته، اهل وصول بيشتر از طريق اول مى باشند و راه ايشان بيشترست و به حقايق ارجمند و معارف كرامند فايز مى گردند و اين طريق را مذاهب و شعب بسيارست، تحقيق آن را بسطى بيش از اين دركار باشد. فى الجملة چون اين طريق بيشتر محصولات و ارتفاعات و ثمرات مزارع وصولش