سفير حق و صفير وحي - منتظري، حسينعلي - الصفحة ٦٠ - فرق بين وحي و امور مادي و ظرف تحقق كشف

حالاتي كه قبل از تحقق وحي رخ مي‌دهد مادي باشد. ولي ظرف تحقق خود وحي، بدن مادي پيامبر٦ يا نفس او به لحاظ تعلق و ارتباطش با بدن نيست ; بلكه آن ظرف، مرتبه ذات مجرده نفس نبوي اعم از مرتبه عقل او از راه كشف معنوي و يا مرتبه مثال و خيال او از طريق كشف صوري مي‌باشد. همان طور كه در فصوص الحكم در فص يوسفي گفته شده است : "ثم انه ٦ كان اذا أوحي اليه اخذ عن المحسوسات المعتادة فسجي و غاب عن الحاضرين عنده ; فاذا سري عنه رد; فما ادركه الا في حضرة الخيال الا انه لايسمي نائما. و كذلك اذا تمثل له الملك رجلا فذلك من حضرة الخيال". "هرگاه به پيامبر٦ وحي مي‌شد او از محسوسات عادي مادي ربوده و منصرف شده پس (روح او) لباس وجود مثالي يافته و از كساني كه نزد او حاضر بودند غائب مي‌گشت ; و پس از آن كه حالت وحي از او برطرف مي‌گرديد به حالت عادي و توجه به عالم ماده برمي گشت . پس او (همانند شخص خواب) وحي را جز در عالم خيال درنمي يافت، منتها پيامبر٦ (در هنگام وحي خواب نيست و) خوابيده ناميده نمي شود. و همچنين هنگامي كه فرشته براي او متمثل مي‌شد تمثل او در عالم مثال و خيال و ناشي از آن بود". بديهي است كه كلام او ناظر به كشف صوري است كه از نظر مرتبه، فروتر از كشف معنوي مي‌باشد. وگرنه كشف معنوي با اتصال به عالم عقل و فراتر از آن تحقق مي‌يابد.