درسهايي از نهج البلاغه

درسهايي از نهج البلاغه (جلد دوم)

خطبه 3 (درس 41)

تحقيقي پيرامون سند خطبه شقشقيه

غصب خلافت توسط خليفه اول

آگاهي ابوبكر از افضليت حضرت علي (ع)

عكس العمل حضرت علي (ع) در غصب خلافت

عملكرد ابوبكر و عمر در زمان خلافت خود

خصوصيات روحي عمر

چند نمونه از لغزشها و عذرخواهي هاي عمر

خطبه 3 (درس 42)

دفاع ابن ابي الحديد معتزلي از عمر، و پاسخ آن

عمر خليفه اي غير قابل كنترل، و گرفتاري مردم در زمان او

شوراي شش نفري عمر

شكايت حضرت علي (ع) از شوراي عمر

كارنامه خلافت عثمان

دلايل سقوط عثمان

اجتماع مردم براي بيعت با حضرت علي (ع)

خطبه 3 (درس 43)

"امر" در اصطلاح قرآن و حديث

گروههاي مخالف حكومت حضرت علي (ع)

1- ناكثين

2- مارقين

3- قاسطين

پيش بيني جنگ جمل، صفين و نهروان توسط پيغمبراكرم

چرا حضرت علي (ع) بعد از عثمان خلافت را پذيرفت ؟

چرا اين خطبه را شقشقيه ناميده اند؟

حديثي جالب از امام صادق (ع) درباره خلفا

خطبه 4 (درس 44)

نقش حضرت علي (ع) در هدايت امت

صداي حقيقت و گوش ناشنوا

پيش بيني جنگ جمل توسط حضرت علي (ع)

حضرت موسي (ع) و ترس از شكست در هدف

خطبه 5 (درس 45)

توطئه ابوسفيان و پيشنهاد بيعت با علي (ع)

حديث سفينه و موقعيت اهل بيت (ع)

ضرورت مآل انديشي در كارهاي مهم و پيروي از عقل و منطق

خلافت از ديدگاه حضرت علي (ع)

قضاوتهاي ناروا درباره علي (ع)

علت سكوت علي (ع)

لزوم بي اعتنايي به شايعات و قضاوتهاي نادرست

خطبه 6 (درس 46)

پيشنهاد عدم تعقيب طلحه و زبير

معاويه ريشه اصلي سه جنگ داخلي

خطبه 7 (درس 47)

خصوصيات مخالفين حضرت علي (ع)

تحقيقي در مورد دو واژه ابليس و شيطان

حديثي راجع به فعاليت هاي شيطان

پيمان شكني طلحه و زبير زمينه ساز جنگ جمل

پوشش ضعف ها با تهديدهاي تو خالي

برنامه ريزي صحيح با آرامش و اعتماد به نفس

خطبه 10

شياطين در برابر علي (ع)

هشياري و هشدار علي (ع)

خطبه 11

نسبت محمد به حنفيه

توصيه هاي نظامي حضرت علي (ع) به محمد حنفيه

خطبه 12

كسي كه به عمل قومي راضي است

خطبه 13 (درس 50)

داستان شتر عايشه

تلاش حضرت علي (ع) براي جلوگيري از شروع جنگ جمل

طلحه و زبير آغازگران جنگ جمل

عفو عمومي حضرت علي (ع) در پايان جنگ جمل

حقوق زن در بيان حضرت علي (ع)

تفاوت ساختمان وجودي مرد و زن

زن و مسائل طلاق، حكومت و قضاوت

هماهنگي تكوين و تشريع

خطبه 13 (درس 51)

خصوصيات روحي، فكري و اجتماعي اهل بصره

رشته هاي سه گانه اخلاق انسان

مدح و مذمت از شهرها

پيش گويي حضرت علي (ع) در مورد بصره

خطبه 14

توصيف بصره و مردم آن

اصول سه گانه اخلاق

خطرات ناشي از سفاهت

خطبه 15

نتيجه اجراي عدالت

نقل خطبه پانزدهم به روايت ديگر

مصادره هاي شرعي

خطبه 16 (درس 53)

طبقه كليني و سيد رضي در اصطلاح علم رجال

عبرت از تاريخ گذشتگان وسيله نجات از سقوط در شبهات

بازگشت اخلاق جاهليت در بين مردم

انسان هميشه در معرض امتحان الهي است

خطبه 16 (درس 54)

مقايسه حضرت علي (ع) و معاويه

گناهان همچون اسب هاي چموشند

تقوي همچون شتر رام است

حق و باطل در بستر تاريخ

تحسين سيد رضي از قسمت اول خطبه شانزدهم

خطبه 16 (درس 55)

گروههاي سه گانه مردم

راه درست با دوري از افراط و تفريط

خطبه 16 (درس 56)

ايستادگي در برابر حق

اثرات وجودي تقوي

ستايش مخصوص خدا و ملامت مخصوص شخص انسان است

خطبه 17 (درس 57)

گناهان فردي و اجتماعي

عقايد و افكار زيربناي جامعه است نه اقتصاد

نفوذ استعمار از راه فرهنگ

ويژگي هاي اولين گروه از مبغوضترين مردم

فضيلت علمي علي (ع)

معناي بدعت و نمونه هايي از آن

دشواري اجتهاد ديني

مخطئه و مصوبه

خطبه 17 (درس 58)

ويژگي هاي دومين گروه از مبغوضترين مردم

موقعيت عترت در روايت ثقلين

خطبه 17 (درس 59)

ادامه بيان ويژگي هاي گروه دوم

دو روش در اجتهاد

خطبه 17 (درس 60)

ادامه ويژگي هاي گروه دوم

وجوب كفايي تصدي امر قضاوت

رعايت بي طرفي در امر قضا

اقسام قضات

رعايت احتياط در مجازات

ضرر تندرويها براي اسلام و انقلاب

شكوه حضرت علي (ع) از نابخردان

خطبه 18 (درس 61)

مدارك فقه از نظر علماي شيعه و سني

حجيت اجماع و عقل از نظر شيعه و اهل سنت

بطلان قياس و استحسان در فقه شيعه

تخطئه و تصويب، و عدم جريان تصويب در سه مورد

موارد محل بحث تخطئه و تصويب

ضرورت اجتهاد و افتاء در مسائل

معناي وحدت شيعه و سني

سنت از ديدگاه شيعه و اهل سنت

خطبه 18 (درس 62)

دلايل و احتمالات فرضي براي اثبات نظريه تصويب و رد آنها

رد احتمالات پنجگانه

عظمت ظاهر و باطن قرآن

يك روايت در مورد اهميت فتوي

خطبه 19 (درس 63)

خلاصه اي از داستان زندگي اشعث بن قيس

نقش اشعث در نجات معاويه از شكست حتمي در جنگ صفين

شركت اشعث و فرزندان او در قتل حضرت علي و حسنين (ع)

منافق خطرناكتر از كافر

ادامه خطبه 19

كلام سيد رضي در مورد خيانت اشعث به قومش، و رد آن

خطر منافقين و آسيب ناپذيري انقلاب

خطبه 20

مردن و مشاهده حقايق

سختي عذاب خدا بعد از مرگ

مرگ سرنوشت حتمي همه انسانها

تماميت حجت خدا بر همه

توصيه اي به برادران پاسدار

صدر خطبه بيستم به نقل كليني در كافي

لزوم اطاعت از پيشوايان

توصيه اي به برادران و خواهران

خطبه 21 (درس 65)

منتهاي سير انسان

زمان، بعد چهارم موجودات مادي

استفاده صحيح از مال دنيا

مقام دنيا يك مسئوليت سنگين

سيره عملي سلمان فارسي در مدائن

دو حديث درباره سبك باران

جمع بين بي علاقه بودن به دنيا و مسئوليت پذيري

خيانت منافقين در فاصله انداختن بين مردم و مسئولين

هم زماني قيامت و روز حساب همه خلايق

بيان سيد رضي در مورد كلام حضرت

خطبه 22 (درس 66)

خونخواهي عثمان بهانه جنگ جمل

انگيزه اصلي طلحه و زبير در برپايي جنگ جمل

خونخواهي قاتلان عثمان از حضرت علي (ع)

چرا حكم مرتد فطري قتل است ؟

دليل سخت گيري نظام اسلامي در مقابل منافقين

خطبه 23 (درس 67)

دو روش اقتصادي در دنياي امروز

روش اقتصاد اسلامي در مقايسه با دو روش موجود

همه امور از طرف خدا نازل ميشود

نهي حضرت علي (ع) از تنگ نظري و حسادت

خطبه 23 (درس 68)

پذيرش تقدير الهي تواءم با عمل صالح

انتظارات مسلمان واقعي

هشدارها و رهنمودهاي حضرت علي (ع)

خطبه 23 (درس 69)

رعايت حق خويشاوندي و آثار آن

چند روايت در مورد صله رحم

خطبه 24

گناه ترور شخصيت و ترور شخص

رهنمود خطبه بيست و چهارم

خطبه 25

داستان حمله بسربن ابي أرطاة به يمن به نقل ابن ابي الحديد

قضاوت ابن ابي الحديد در مورد معاويه

مذمت اهل كوفه

خطبه 26 (درس 71)

بعثت پيامبراكرم

وضعيت اعراب در عصر بعثت

آيا حضرت علي (ع) پس از غصب خلافت بيعت كرد؟

چرا حضرت علي (ع) براي گرفتن حق خود قيام نكرد؟

بيعت عمروعاص با معاويه

آماده باش جنگي به امر حضرت علي (ع)

خطبه 27 (درس 72)

شيوه هاي تبليغي اسلام

نمونه هايي از ضرورتهاي دفاعي

تاكتيك هاي معاويه براي تضعيف حكومت حضرت علي (ع)

جايگاه جهاد در كلام حضرت علي (ع)

پيامدهاي روگرداني از جهاد

خطبه 27 (درس 73)

سستي در امر جهاد و آثار شوم آن

نمونه اي از قتل و غارتهاي سپاه معاويه

اگر كسي از اين غم بميرد

غم جانسوز و نفرين امام (ع)

ادامه خطبه 27

بهانه جويي اصحاب حضرت براي فرار از جنگ

سستي مردم كوفه و آرزوي حضرت علي (ع)

نفرين حضرت و پندار قريش

پاسخ حضرت علي (ع)

خطبه 28

جايگاه دنيا در ميان عوالم وجود

معناي مذمت دنيا

خطبه 28 (درس 75)

موقعيت دنيا و بايدها و نبايدها

حقيقت پل صراط و جهنم

دعوت مردم به توبه و عمل صالح

چند هشدار و رهنمود

نتيجه پيروي از هواي نفس و آرزوهاي طولاني

خطبه 29 (درس 76)

وقايع بعد از حكميت و تاكتيك معاويه

حمله ضحاك بن قيس فهري به اطراف كوفه

سرزنش كوفيان از زبان حضرت علي (ع)

تذكري به مسئولان

علل ناكامي ها

سلب اعتماد حضرت از مردم كوفه

خطبه 30

ارتباط قتل عثمان با فساد كارگزاران و درباريان او

موضع حضرت علي (ع) در قتل عثمان

استبداد عثمان و ناشكيبايي مردم

خطبه 31

تلاش حضرت علي (ع) براي جلوگيري از وقوع جنگ جمل

خطبه 32 (درس 78)

ويژگي هاي روزگار حضرت علي (ع)

انحراف انقلابيون پس از پيروزي هر انقلابي

معناي بد بودن زمان و زمانه

نشانه هاي جامعه ناسالم

پرسش انسان از آنچه نمي داند

چهار دسته مردم دنياطلب

دسته اول

دسته دوم

خطبه 32 (درس 79)

اما دسته سوم

دسته چهارم

ويژگي هاي خداجويان واقعي

جايگاه دنيا و عبرت از پيشينيان

گفتگوي حضرت عيسي با دنيا

خطبه 33 (درس 80)

علي (ع) و ارزش گذاري حكومت

حكومت وسيله است نه هدف

عظمت ملت عرب به واسطه اسلام

نقش حضرت علي (ع) در پيشرفت اسلام

هدف حضرت علي (ع) در جنگ جمل

شرح اين خطبه به روايت ديگر (خطبه 104)

تذكري به مسئولان در مورد رسيدگي به محرومان

خطبه 34 (درس 81)

مناسبت و زمان ايراد اين خطبه

سرزنش مردم پيمان شكن و ذلت پذير

ترس لشگريان حضرت از جهاد

قابل اعتماد نبودن مردم كوفه

بيداري دشمن و غفلت شما

چگونه گمراهان پيروز ميشوند؟

سستي و عجز كسي كه دشمن را بر خود مسلط كند

علي (ع) مرد جهاد

حقوق متقابل مردم و حكومت

حقوق ملت بر والي

حقوق والي بر ملت

خطبه 35

ستايش خداوند

فرجام نافرماني از رهبري لايق

نهايت تلاش امام و مخالفت بدخواهان

خطبه 36

اشاره به گروههاي مخالف حضرت علي (ع) و داستان خوارج

هشدار حضرت به خوارج

حكميت از نظر حضرت علي (ع)

خطبه 37

پيش تازي و روشن بيني حضرت علي (ع)

دفاع از ستمديدگان و اجراي عدالت

پاسخ به شايعات در ارتباط با غيب گويي هاي حضرت

انجام وظيفه

خطبه 38

موضع دوستان و دشمنان خدا در برابر شبهات

مرگ براي دوست و دشمن

خطبه 39

علت ايراد خطبه سي و نهم

علي (ع) گرفتار مردمي نافرمان و بي تفاوت

پيامد نافرماني ها

پاسخي نامناسب به درخواست حضرت علي (ع)

خطبه 40

علت ايراد خطبه چهلم

واقعيت امر در معناي "ان الحكم الا لله" و منظور خوارج از آن

ضرورت حكومت و ثمرات آن

نقل خطبه به گونه اي ديگر

خطبه 41

توضيحي درباره خطبه چهل و يكم

همراهي وفا و راستي

كثرت زيرك نمايان و پندار نابخردان

دينداري مانع حيله گري

بي ديني عامل فرصت طلبي

خطبه 42

هواپرستي و آرزوهاي دور و دراز

كوتاهي عمر دنيا

سفارش به آخرت گرايي، و معناي فرزند دنيا يا آخرت بودن

قيامت يعني روز نتيجه و حساب

خطبه 43

علت ايراد خطبه چهل و سوم

مخالفت امام با درگيري شتاب زده

انتظار و آماده سازي

قطعي بودن جنگ با معاويه

علت سقوط عثمان

خطبه 44

علت ايراد خطبه چهل و چهارم

فرار زبونانه مصقله

مهلت به بدهكاران بيت المال

خطبه 45

توضيحي درباره خطبه چهل و پنجم

اختصاص همه ستايشها به خداوند

دنيا هم فناپذير و هم لذيذ

با دنيا چه ارتباطي بايد داشت ؟

خطبه 46

دعاي حضرت هنگام رفتن به شام

خداوند همراه انسان و نگاهبان بازماندگان

خطبه 47

سوق العكاز

كوفه و پيش گويي حضرت علي (ع) درباره آن

خطبه 48

توضيح فرمايش حضرت علي (ع) در خطبه چهل و هشتم

حمد و سپاس خداي سبحان

علت تغيير مسير در بيان حضرت علي (ع)

جمجمه انوشيروان

درسهايي از نهج البلاغه - منتظري، حسينعلي - الصفحة ٦٣٨ - خداوند همراه انسان و نگاهبان بازماندگان

المال" بيان براي جمله "و كآبة المنقلب" باشد، و يك احتمال هم اين است كه جمله مستقل و جداگانه اي باشد.