درسهايي از نهج البلاغه - منتظري، حسينعلي - الصفحة ٢٩٨ - دلايل و احتمالات فرضي براي اثبات نظريه تصويب و رد آنها

نماينده متفاوت داشته باشد. بنابراين حكم يكي بيشتر نيست، و هر كس اين حكم را فهميده حق را فهميده و هر كس نفهميده اشتباه كرده . لذا حضرت مي‌فرمايد: "و الههم واحد! و نبيهم واحد! و كتابهم واحد!" (در حالي كه خدايشان يكي است ! و پيغمبرشان يكي است ! و كتابشان - قرآن - يكي است !" بنابراين از راه وحدت خدا و وحدت پيغمبر و وحدت كتاب كشف مي‌كنيم كه حكم خدا يكي است، پس يكي از دو حكم "حكم الله" و ديگري باطل است . احتمال دوم : وجه ديگر براي اين كه بگوييم تصويب درست است اين كه گفته شود خدا يكي است اما دستور داده كه مثلا معاويه وظيفه اش جنگيدن با علي است و علي وظيفه اش جنگ با معاويه، اصلا خدا دستور اختلاف داده، هر دو نظر دستور خداست، پس هر دو حق است، البته اين را هم نمي توانيم بگوييم ; زيرا حضرت مي‌فرمايد: "أفأمرهم الله تعالي بالاختلاف فأطاعوه ؟ أم نهاهم عنه فعصوه ؟" (آيا پس خداي تعالي آنها را امر كرده به اختلاف و آنها اطاعت خدا را كرده اند؟ يا اين كه خدا آنها را از اختلاف نهي كرده پس معصيت خدا را كرده اند؟) در "أم نهاهم" "أم" يا عاطفه و يا منقطعه است به معناي "بل نهاهم"، وقتي مي‌گوييم : خداوند بشر را از اختلاف نظر نهي كرده است، منظور زماني است كه بخواهند يكديگر را نفي كنند، نه اين كه خداوند اصل فكر كردن را از بشر گرفته، خداوند اين را فرموده كه اگر شما حق را فهميدي بايد بپذيري و زير بار آن بروي، نه اين كه هر كسي بگويد من حق هستم و يكديگر را نفي كنند، اين همان است كه خداوند مي‌فرمايد: (و لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ريحكم)[١] با هم نزاع نكنيد كه ضعيف مي‌شويد. آنها اگر از طريق حق مي‌رفتند دچار اختلاف نمي شدند و حال آن كه كتاب

---