درسهايي از نهج البلاغه

سخني چند درباره شرح نهج البلاغه

پيشينه و اعتبار نهج البلاغه

نهج البلاغه ميراث علي (ع) است

ويژگي هاي نهج البلاغه

برجستگي ادبي

نهج البلاغه از نظر محتوا

روح بزرگ علي (ع) سرچشمه نهج البلاغه

تنهايي علي (ع)

شناخت علي (ع) از زبان خودش

علي (ع) در نگاه ديگران

ضرورت آشنايي با علي (ع) و نهج البلاغه او

مقايسه شرحها و نقد و نظري بر آنها

ويژگي ها و امتيازات اين كتاب

نهج البلاغه منشور زندگي (درس 1)

سيد رضي (ره) مؤلف نهج البلاغه در يك نگاه

علت تأليف نهج البلاغه

فصاحت و بلاغت

سعه وجودي حضرت علي (ع)

سخناني از شارح معتزلي در فضيلت علي (ع)

علي (ع) سرچشمه علوم مختلف

شجاعت و سخاوت حضرت علي (ع)

حلم و گذشت حضرت علي (ع)

فصاحت و بلاغت حضرت علي (ع)

زهد، قناعت و پارسايي حضرت علي (ع)

سياست حضرت علي (ع)

پيامبر

خطبه 1(درس 2)

حمد، شكر و مدح

معناي اختصاص حمد به خداوند

كلمه "الله" به چه معناست ؟

چرا بشر از حمد و ستايش لايق خدا عاجز است ؟

عجز بشر از شكر نعمت هاي حق تعالي

نظر فرقه هاي اسلامي راجع به صفات خدا

1- اشاعره

2- معتزله

3- شيعه اماميه

تبيين وحدت ذات و صفات خدا در فلسفه ملاصدرا

وجود اصيل است، و ماهيت اعتباري

ذات نامحدود صفاتش نيز نامحدود است

نظر فلاسفه قديم راجع به زمان

زمان از نظر صدرالمتألهين

بعد زماني و مكاني عالم ماده

خطبه 1 (درس 3)

تعريف اشياء به "حد" و "رسم"

نقد و توجيه كلام ابن ابي الحديد

حركت جوهري و حركت در اعراض

موجود مجرد، حركت ندارد

آفرينش موجودات مادي و مسبوق بودن وجود آنها به ماده

آفرينش ابداعي و بدون شكافتن

نظر فخر رازي در آفرينش مجردات و نقد آن

"فطور" به چه معناست ؟

نظر متكلمين در مورد قدرت

نظر فلاسفه در مورد قدرت

بادهاي رحمت و باد غضب

نقش كوهها در زمين

خطبه 1 (درس 4)

معاني لغوي و اصطلاحي دين

مراحل سه گانه وجود انسان

تطابق تكوين و تشريع

خفاي وجود حق تعالي به علت شدت ظهور او

عقل و توجيه مادي خلقت عالم

دلالت نظم عالم بر وجود خداوند حكيم و قادر

تصادف و حكم عقل و وجدان

شناخت جهان آن طور كه هست

صفات ثبوتيه و صفات سلبيه

مراتب خداشناسي

هستي اصالت دارد نه ماهيت

شناخت صحيح خدا مستلزم تصديق اوست

خطبه 1 (درس 5)

تفاوت علم با شناخت

چرا متكلمين را متكلمين ميگويند؟

طريقه متكلمين در اثبات صانع (برهان حدوث)

طريقه فلاسفه طبيعي در اثبات صانع (برهان حركت)

طريقه فلاسفه الهي در اثبات صانع (برهان امكان)

قانون عليت از بديهيات است

حدوث ذاتي و حدوث زماني

خطبه 1 (درس 6)

برهان صديقين براي اثبات صانع

مضمون برهان صديقين در دعاي عرفه

شناخت واقع بينانه عالم هستي

قرآن و برهان ذكر شده

خطبه 1 (درس 7)

دانستن و شناختن

مقدمات برهان صديقين

حقيقت هستي يافتني است و ماهيات دانستني

فرق خداشناسي و خداداني

حقيقت هستي قابل تعدد نيست

توحيد واجب الوجود از ديدگاه فلسفه

وحدت خدا چه وحدتي است ؟

اقسام وحدت

1- وحدت عددي

2- وحدت فردي، نوعي و جنسي

3- وحدت به معناي بدون شبيه

4- وحدت به معناي غيرقابل قسمت بودن

نتيجه گيري از روايت

خطبه 1 (درس 8)

اخلاص عملي، اخلاص عقيدتي و اخلاص فنايي

رابطه كمال اخلاص و نفي صفات از خدا

نظر اشاعره، معتزله و فلاسفه الهي در مورد صفات خدا

وحدت حقيقي ذات و صفات خدا

لوازم باطل زائد بودن صفات بر ذات

اشاره حسي و اشاره فطري

نفي محدوديتهاي ديگر

خطبه 1 (درس 9)

كائنات، مبدعات و مخترعات

حدوث زماني و حدوث ذاتي

معلول بودن مستلزم عدم زماني معلول نيست

معيت جسمي و معيت قيومي

فاعل طبيعي

فاعل الهي

فاعليت الهي اولياء خدا در دنيا

خطبه 1 (درس 10)

فرق بين فاعليت خدا و فاعليت عالم ماده

چرا خداوند به ابزار احتياج ندارد؟

اصطلاح فلسفي دو قسم فاعل

رابطه صفات خداوند با ذات او

نظر فلاسفه مشاء و اشراق نسبت به علم خداوند

صفات كمالي خداوند همچون ذات حق تعالي غيرمتناهي است

چگونگي خلقت جهان هستي

مقدمات فكري و عملي اراده و عمل

خطبه 1 (درس 11)

ماديات و مجردات

كيفيت ربط حادث به قديم

بعد چهارم موجودات مادي از ديدگاه صدرالمتألهين

سازش بين اجزاي مخالف عالم

آثار ذاتي اشياء

رابطه روح و جسم

علم ازلي خداوند به نظام وجود

نحوه احاطه خداوند

خطبه 1 (درس 12)

ماده اوليه اين عالم چه بوده ؟

نظر متكلمين و فلاسفه درباره ماده اوليه

نظريات ديگران در اين مورد

جمع ميان روايات و نظريات دانشمندان

ماده اوليه از نظر ظاهر قرآن

خطبه 1 (درس 13)

نظر فلاسفه مشاء و اشراق در مورد فضا و مكان

نقش باد در تكوين آسمانها و زمين

تمايز اين باد با بادهاي معمولي شناخته شده

نظريه جديد خلقت زمين، و مقايسه آن با نهج البلاغه

آسمان چيست ؟

جاذبه و دافعه زمين و ستارگان

خطبه 1 (درس 14)

كيفيت خلقت آسمانها

نظرات مختلف راجع به ملائكه

طبقات مختلف ملائكه

معناي كلمه "ملك"

اقسام چهارگانه ملائكه

خطبه 1 (درس 15)

جامعيت انسان

چگونگي خلقت حضرت آدم از گل

چگونگي جمع آوري خاكهاي مختلف

رمز مختلف بودن خاكها

آيا آدم ابوالبشر اولين انسان بود؟

قرآن و نظريه تبدل انواع

چرا جسد حضرت آدم مدتي ماند و سپس در آن نفخ روح شد؟

تطبيق بادهاي چهارگانه

خطبه 1 (درس 16)

رمز چهل سال ماندن گلي كه حضرت آدم (ع) از آن خلق شد

رمز انتساب روح به خدا

چرا تعبير به نفخ شده است ؟

آراء فلاسفه در مورد روح

نفخ روح در حضرت آدم تدريجي بود يا آني ؟

"انسان" از چه ريشه و كلمه اي است ؟

حواس ظاهري و حواس باطني

قوه متصرفه يا قوه مفكره

تفاوت ابزار ادراكات در بيداري و خواب

قوه عاقله

داستان مباحثه هشام بن حكم با يكي از علماي اهل سنت

خطبه 1 (درس 17)

عجين شدن عناصر و اخلاط در وجود انسان

امانت و عهد خدا نزد ملائكه

سجده ملائكه به آدم و حقيقت آن

سجده براي غير خدا

آيا شيطان از ملائكه بود؟

مقايسه خاك و آتش توسط شيطان

بطلان قياس

عوارض سوء قياس در استنباط احكام الهي

راه صحيح استنباط احكام

مقايسه ميان مجتهدين و پزشكان

سؤال و درخواست شيطان از خدا

خطبه 1 (درس 18)

چرا خداوند به شيطان مهلت و فرصت داد؟

اسكان حضرت آدم (ع) در بهشت

ماجراي وسوسه شيطان بر آدم (ع) و عاقبت آن

خطبه 1 (درس 19)

نكات مورد بحث در داستان حضرت آدم (ع)

گناه شيطان چه بود؟

نصايح سه گانه شيطان به حضرت نوح (ع)

سؤال حضرت نوح (ع) از شيطان

شيطان از نوع ملائكه بود يا جن ؟

بهشتي كه حضرت آدم در آن سكني داشت كجا بود؟

درختي كه حضرت آدم از آن نهي شد چه بود؟

خطبه 1 (درس 20)

تفاوت داستان حضرت آدم در قرآن و تورات

نكات قابل ذكر ديگري در داستان حضرت آدم (ع)

جريان گناه حضرت آدم و عصمت پيامبران (ع)

نهي تحريمي و نهي تنزيهي

آغاز عصمت پيامبران و ائمه اطهار(ع)

خطبه 1 (درس 21)

داستان حضرت آدم (ع) سمبليك است يا واقعي ؟

تشريح نظريه سمبليك بودن داستان حضرت آدم (ع)

شيطان و جنود شيطان چيست ؟

منظور از گندم چيست ؟

طرد شيطان از بهشت به چه معناست ؟

توبه آدم چيست ؟

سجده ملائكه چيست ؟

خطبه 1 (درس 22)

معناي معصيت اولياي خدا

چگونگي توبه حضرت آدم

محاسبه نفس

تعجيل در توبه

كلمه رحمت كه خداوند القا كرد چه بود؟

هبوط آدم يا توبه او كدام مقدم بود؟

معناي هبوط

هدف از هبوط

خطبه 1 (درس 23)

هبوط و آغاز امتحان و تناسل

مسئوليت پدر و مادر نسبت به اولاد

تربيت منفي و تربيت مثبت

توصيه هايي به معلمين

آينده نگري در تربيت اولاد

حقوق پنجگانه اولاد بر پدر

عواقب سخت گيري در ازدواج

نصف دين در تزويج است

ازدواج از مقوله معامله نيست

برگزيدن انبيا از بين بشر

اقسام سنت

رسول و نبي

پيامبران تقيه نمي كنند

خطبه 1 (درس 24)

رسالت انبيا

احتياج انسان به پيامبران

چگونگي پيمان الهي از بشر در عالم ذر

تأييدي از نظر سيد مرتضي

خطبه 1 (درس 25)

اشكال سيد مرتضي

نظر فلاسفه در مورد "عالم ذر"

عوالم سه گانه جبروت، ملكوت و ناسوت

عالم مثال در قوس نزول و صعود

پيامبران و ميثاق فطرت

پيامبران و اتمام حجت

هماهنگي شرع و عقل

دليل ديگر بعثت

نشانه هاي قدرت

خطبه 1 (درس 26)

معناي حجت و مصاديق آن در هر زمان

نبوت عامه و نبوت خاصه

دليل بوعلي سينا براي نبوت عامه

استدلالي عميق تر براي اثبات نبوت

هدف خلقت انسان بزرگتر از زندگي مادي اوست

هدف اصلي از خلقت انسان آزمايش و تكامل اوست

خطبه 1 (درس 27)

استدلال امام صادق (ع) براي نبوت عامه

استدلال هشام براي لزوم وجود حجت الهي در هر زمان

مفاد حديث ثقلين

خطبه 1 (درس 28)

ميلاد پيامبراكرم

انتظار جهان سوم از مسيحيان جهان

هفته وحدت و تعظيم عملي شعائر اسلام

انگيزه هفته وحدت

تقوي تنها ملاك برتري

انتظار ما از علماي اهل سنت

بشارت بعثت پيامبر اسلام

نام پيامبراكرم

برخورد متواضعانه پيامبراكرم

زندگي ساده پيامبراكرم

خطبه 1 (درس 29)

سندي بر تحريف تورات و انجيل

پيش گويي هاي تورات و انجيل در مورد پيامبر اسلام

بررسي تورات در اين مورد

خطبه 1 (درس 30)

نبوت عامه و نبوت خاصه

راههاي اثبات نبوت خاصه

جامعيت پيامبر اسلام

شيوه هاي تبليغي پيامبراكرم

تطابق قول و عمل پيامبر اسلام

هويت ايمان آورندگان به پيامبر

يكنواختي سخنان پيامبر

نتيجه گيري از راه دوم اثبات نبوت خاصه

خطبه 1 (درس 31)

معناي معجزه

معجزه، تحقق معلول بدون علت نيست

تفاوت معجزه با كار مرتاضين

سخني با منكرين معجزه

نمونه هايي از معجزات قطعي پيامبران در قرآن

معجزه با ادعاي پيامبري چه ارتباطي دارد؟

خطبه 1 (درس 32)

پيامبر اسلام و معجزه

ابعاد اعجاز قرآن

1- فصاحت و بلاغت قرآن

2- جامعيت قرآن نسبت به معارف و احكام

3- غيب گويي هاي قرآن

4- پيش گويي هاي قرآن

معجزه پيامبراكرم

خطبه 1 (درس 33)

خاتميت پيامبراكرم

نمونه هايي از تحولات ناشي از ميلاد پيامبراكرم

اوضاع اعتقادي و اجتماعي زمان بعثت

بركات پيامبر

اقسام آيات قرآن

خطبه 1 (درس 34)

ادامه اقسام آيات قرآن

نسخ قرآن با سنت

دو دليل محكم بر عدم تحريف قرآن

ترخيص قرآن و تحديد سنت

گناهان كبيره و گناهان صغيره

ملاك گناهان كبيره و گناهان صغيره

اهميت دادن به قرآن و زبان عربي

چند روايت در مورد تلاوت قرآن

خطبه 1 (درس 35)

خصوصيات خانه خدا

اهداف و رموز معنوي حج

خانه خدا را چه كسي ساخته است ؟

اهداف و فوايد اخروي حج

ويژگي هاي خانه خدا

استطاعت و حدود شرعي آن

خطبه 1 (درس 36)

توضيحاتي پيرامون استطاعت زنان و مردان

روايتي از پيامبرخدا

موقعيت جغرافيايي خانه خدا

موقعيت اجتماعي و سياسي حج

جنبه هاي اجتماعي حج از زبان حضرت رضا(ع)

حج بزرگترين كنگره جهاني اسلام

خطبه 2 (درس 37)

شكر نعمت و انگيزه هاي آن

استعانت مطلق از خدا و رمز آن

اهميت شهادت به توحيد

خطبه 2 (درس 38)

توحيد، رمز سعادت دنيا و آخرت

حديث سلسلة الذهب

نبوت، شرط تحقق توحيد در جامعه

مقام عبوديت اساس رسالت

از عبوديت تا امامت

برتري مقام امامت از رسالت

امامت و ولايت پيامبراكرم

تفويض امامت به حضرت علي (ع)

ويژگي هاي اسلام و قرآن

خطبه 2 (درس 39)

خصوصيات زمان بعثت

ترسيم فتنه هاي زمان بعثت

نهج البلاغه، برتر از كلام مخلوق و پايين تر از كلام خالق

شرايط كمرشكن ازدواج

بهترين خانه و بدترين ساكن

خصوصيات مردم فتنه زده

تحقير عالم و تكريم جاهل

شأن نزول سوره "تبت"

خطبه 2 (درس 40)

تعريف فصاحت و بلاغت

خصوصيات آل پيامبر

حديث ثقلين و حقيقت تمسك به عترت

توصيه مهم به علماي اهل سنت

خصوصيات افراد مقابل آل پيامبر

غير قابل قياس بودن ديگران با آل محمد

وجود ويژگي هاي حاكميت به حق در آل محمد

درسهايي از نهج البلاغه - منتظري، حسينعلي - الصفحة ٥٦٢ - چند روايت در مورد تلاوت قرآن

این صفحه در کتاب اصلی بدون متن است / هذه الصفحة فارغة في النسخة المطبوعة