بخشی از دست نوشته‌های آثار علامه دوران شیخ بهاء الدین عاملی - مرعشی نجفی، سید محمود؛ موسوی، میر محمود - الصفحة ٢٩٢ - ٣٦٩ الوجيزة - دراية الحديث(١) دراية، عربى

انجام: «و الموثّقات الّتى منها تستنبط أمّهات الأحكام الفقهيّة و اليها أمّهات الفرعيّة و سلكت فى توضيح مبانيها و تحقيق معانيها مسلكا يرتضيه الناظرون بغير البصيرة و يحمده المتناولون بيد غير قصيرة و أسأل اللّه التوفيق لإتمامه و الفوز بسعادة اختتامه».

گزارش متن: رساله كوتاهى است در بيان قواعد علم درايه كه به‌طور مختصر بيان كرده، مؤلّف اين رساله را به‌عنوان مقدّمه‌اى بر كتاب حبل المتين خويش نگاشته و روز چهارشنبه، آخر ذى القعده ١٠١٠ در «مرورود» معروف به «ماروچاق» هنگام عزيمت به بلخ، همراه لشكر شاه عبّاس صفوى به انجام رسانده است.

مطالب كتاب از يك مقدّمه، شش فصل و يك خاتمه بدين شرح ترتيب يافته است:

المقدّمة: علم الدّراية، علم يبحث فيه عن سند الحديث و متنه؛

الفصل الاوّل: ما يتقوّم به معنى الحديث متنه و سلسلته؛

الفصل الثّانى: الصدق فى المتواترات؛

الفصل الثّالث: الحديث إن اشتمل على علّة خفية فى متنه أو سنده؛

الفصل الرّابع: يثبت تعديل الرّاوى او جرحه بقول واحد عدل؛

الفصل الخامس: انحاء تحمّل الحديث؛

الفصل السّادس: آداب كتابة الحديث؛

الخاتمة: جميع أحاديثنا المرويّة، الّا ما ندر ينتهى الى ائمّتنا الإثنى عشر عليهم السّلام.

شروح و حاشيه‌هاى چندى بر اين رساله نگاشته شده كه عبارتند از:

١. «نهاية الدّراية فى شرح الوجيزة»، از: مرحوم آيت اللّه سيّد حسن صدر[١] (م ١٣٥٤ ه) كه به سال ١٣٤٤ در هند، و به تازگى نيز در ايران به چاپ رسيده است.

[١]. مرحوم آيت اللّه سيّد حسن صدر كاظمى، از عالمان برجسته عراق و مؤلّف آثار بسيارى از جمله كتاب الهيئة و الاسلام مى‌باشد. ايشان از جمله مشايخ روايتى مرحوم والد بزرگوارم حضرت آيت اللّه العظمى سيّد شهاب الدّين مرعشى نجفى مى‌باشند كه سه اجازه جهت معظّم له نگاشته و اينجانب آنها را به ضميمه شرح‌حال مجيزين در دو جلد كتاب المسلسلات فى الإجازات آورده‌ام.