زندگاني چهارده معصوم (ترجمه إعلام الورى بأعلام الهدى شيخ طبرسي) - عطاردي، عزيزالله - الصفحة ٥ - زندگى و خصوصيات طبرسى
نيست، و هنوز روشن نشده كه وى در طبرستان و يا تفرش متولد شده و يا در مشهد مقدس چشم به جهان گشوده است، آنچه مسلم است طبرسى در مشهد مقدس طوس زندگى ميكرده و از آنجا به سبزوار مهاجرت كرده است، طبرسى در سبزوار به تدريس و تأليف مشغول بوده تا سرانجام در همين شهر ديده از جهان بسته و جنازهاش را به مشهد مقدس انتقال داده و در آن جا در مقبره قتلگاه به خاك سپردهاند.
نخستين كسى كه در باره طبرسى سخن گفته است ابن فندق بيهقى در تاريخ بيهق است، وى گويد: طبرس منزلى است ميان قاشان و اصفهان و اصل ايشان از آن بقعت است و ايشان در مشهد سناباد طوس متوطن بودهاند، و مرقد او آنجا است بقرب مسجد قتلگاه و از اقارب نقباى آل زباره بودند رحمهم اللَّه. و اين امام در نحو فريد عصر بود و بتاج القراء كرمانى اختلاف داشته بود و در علوم ديگر بدرجه افادت رسيده و با قصبه انتقال كرد در سنه ثلاث و عشرين و خمسمائة و اين جا (سبزوار) متوطن گشت و مدرسه دروازه عراق برسم او بود و او را اشعار بسيار است كه در عهد صبى انشاء كرده است، در كتاب وشاح بعضى از آن بياوردهام، و از آن جمله اين ابيات است:
|
الهى بحق المصطفى و وصيّه |
و سبطيه و السجّاد ذى الثفنات |
|
|
و باقر علم الأنبياء و جعفر |
و موسى نجىّ اللَّه في الخلوات |
|
|
و بالطهر مولانا الرضا و محمد |
تلاه علىّ خيرة الخيرات |
|
|
و بالحسن الهادى و بالقائم الذي |
يقوم على اسم اللَّه بالبركات |
|
|
أنلنى الهى ما رجوت بحبّهم |
و بدّل خطيئاتى بهم حسنات |
|
و تصانيف بسيار است او را، و غالب بر تصانيف او اختيارات است، و اختيار از كتب رتبه بلند دارد، فان اختيار الرجل يدلّ على عقله، مثلا از كتاب مقتصد در نحو اختيارى نيكو كرده است بغايت كمال و از شرح حماسه مرزوقى اختيارى كرده است في غاية الجودة، و او را تفسيرى است مصنف ده مجلد و كتب ديگر بسيار، و در علوم حساب و جبر و مقابله مشار اليه بود، توفى بقصبة سبزوار ليلة الاضحى العاشر من ذى الحجة