موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٩ - مقدّمه ناشر
تكميل آن داشتهاند امّا متأسفانه زمينه آن فراهم نگرديده و در الطلب و الإرادة [١] از عدم تحقق آن، با حسرت ياد مىكنند.
اين كتاب آخرين كتاب اخلاقى- عرفانى نوشته شده به قلم امام مىباشد.
مطلب بسيار مهم در شناخت رويكرد اخلاقى- عرفانى امام خمينى اين است كه ايشان كتاب يا استاد اخلاق را آن نمىدانند كه صرفاً معلومات اخلاقى را به خواننده و شنونده انتقال دهد و او را آگاه به مسائل اخلاقى سازد؛ از نظر حضرت امام كتبى مانند طهارة الأعراق ابن مسكويه، اخلاق ناصرى خواجه نصيرالدين طوسى و احياء العلوم غزالى براى اصلاح اخلاق آدمى كافى نمىباشد و حتى موجب باز ماندن انسان از مقصد مىشود.
امام خمينى كتاب و درس اخلاق را آن مىدانند كه با إبشار و تنذير و موعظه و نصيحت، مقاصد اخلاقى را در نفوس جاى دهد، به گونهاى كه امراض نفسانى را درمان كند نه اينكه تنها راه علاج را نشان دهد. و مىفرمايد:
ريشههاى اخلاق را فهماندن و راه علاج نشان دادن، يك نفر را به مقصد نزديك نكند و يك قلب ظلمانى را نور ندهد و يك خُلق فاسد را اصلاح ننمايد.
كتاب اخلاق آن است كه به مطالعه آن، نفس قاسى، نرم، و غير مهذّب، مهذّب، و ظلمانى، نورانى شود؛ و آن، به آن است كه عالِم در ضمن راهنمايى، راهبر و در ضمن ارائه علاج، معالِج باشد و كتاب، خود، دواىِ درد باشد نه نسخه دوانما. طبيب روحانى بايد كلامش حكمِ دوا داشته باشد نه حكم نسخه.
اين كتاب در قالب يك پيش گفتار، يك مقدمه و شش مقاله و بيست و پنج مقصد تأليف يافته است. نقل حديث شريف، بيان حقيقت عقل و جهل، بيان
[١] الطلب و الإرادة، ص ٥٧.