موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٠ - مقدّمه ناشر
شمهاى از حقيقت اقبال و ادبار عقل و جهل كلى و جزئى، شرح اجمالى بعضى از الفاظ حديث؛ مباحث پنج مقاله اول مىباشد كه خود به مثابه مدخل و مقدمه مقاله ششم است كه حاوى بيان و شرح جنود عقل و جهل بوده و هدف اصلى براى تأليف اين كتاب مىباشد.
رويكرد امام در قسمت نخست اين شرح، تحليل اوصاف عقل و جهل و چگونگى آفرينش آنها بر اساس مبانى و اصطلاحات و ادبيات عرفان نظرى است. ايشان در اين قسمت به مبانى فلسفى مربوط به شناخت جهان، تبدّل در نظام هستى و گذرا بودن آن اشاره دارند و با مطرح كردن مباحث فلسفى و عرفانى در اثناء مباحث، مبانى نظرات فلسفه اخلاق خود را بيان مىكنند.
بحث مهم «فطرت» در اين كتاب بسيار برجسته و نمايان است و در دو قسم:
فطرت اصلى و فطرت تبعى، مورد بررسى قرار گرفته است. امام فطرت اصلى را فطرت عشق به كمال مطلق و خير و سعادت مطلق دانستهاند كه در جان جميع سلسله بشر نهاده شده و در مقابل، فطرت تبعى را فطرت تنفّر از نقص و شرّ و شقاوت مىدانند. امام خمينى اين دو فطرت را مخموره و جبلّى انسان مىدانند كه مقهور و محكوم احكام طبيعت نشده و وجهه روحانيت و نورانيت آن باقى است.
ايشان در قسمت دوم كه در بيست و پنج مقصد تدوين شده، به شرح جنود عقل و جهل مىپردازند و علاوه بر بررسى فطرت انسانى، هر كدام از فضائل اخلاقى را بر فطرت جبلّى انسان منطبق مىكنند و از اين جهت كتاب حاضر متنى منحصر به فرد در اخلاق اسلامى است. در اين قسمت، صبغه وعظ و ارشاد، به همراه نظريات عرفانى، اخلاقى و انسانشناسانه امام به خوبى نمايان است. حضرت امام در اين كتاب به مناسبت، مسائل ديگرى را نيز مطرح