پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٠ - برگزيده تحولات سياسى جهان - ارکان مائده

برگزيده تحولات سياسى جهان
ارکان مائده

"بيانيه تهران"
توافق براى همكارى عليه تروريسم: محكوميت صريح اعمال تروريستى در همه اشكال و مظاهر اين پديده در همه جا و همه كس و پذيرش تروريسم به عنوان يك چالش جهانى از دستاوردهاى نشست تهران بود. مقامات ايران هدف از برگزارى اين اجلاسيه را رايزنى دربار? راهكارهاى مقابله با پديده تروريسم و نقش سازمانهاى منطقهاى و بين المللى در اين راستا عنوان كردند.
اجلاسيه بين المللى "مبارزه با تروريسم" در روزهاى چهارم و پنجم تيردر تهران برگزار شد. اين اجلاسيه كه با حضور رهبران كشورهاى سودان، افغانستان، پاكستان، تاجيكستان و موريتانى بعلاوه نمايندگان عالى رتبه از ٦٠ كشور، نمايندگان سازمان ملل متحد(مسئول نهاد ضد تروريسم سازمان ملل)، سازمان كنفرانس اسلامى و ديگر سازمانهاى منطقهاى و همچنين فعالان صلح و اساتيد دانشگاهى از اطراف جهان برگزار شد با صدور بيانيهاى به كار خود پايان داد. اين كنفرانس بين المللى دو روزه با پيام مقام رهبرى كه توسط على اكبر ولايتى ايراد شد، آغاز بكار كرد. مقام رهبرى يكى از كارهاى اساسى نشست كنونى را تعريف روشن و دقيق از تروريسم دانستند. ايشان اظهار داشتند كه مبارزه با اين پديده (تروريسم) را تكليفى تخلف ناپذير بر خود ميدانيم. محمود احمدى نژاد، حامد كرزاى و آصف على زردارى از سخنرانان اين اجلاسيه بودند. احمدى نژاد در طى يك سخرانى در اين نشست اظهار داشت دولت ايالات متحده آمريكا و متحدانش آشكارا با استفاده از منابع مالى برخى از هم پيمانان منطقه خود از شبك? مزبور حمايت و استفاده ميكنند. وى افزود آنان تصور ميكردند هميشه ميتوانند بر شبكههاى مزبور مسلط باشند، اما امروز بخشى از همين چالشى عليه خود آنان تبديل شدهاست. حامد كرزاى، رئيس جمهور افغانستان در سخنرانى خود در نشست تهران كشورهاى اسلامى را اصليترين قربانيان تروريسم خواند و گفت كه كشورهاى اسلامى بايد در مبارزه با تروريسم متحد شوند. وى افزود در سه چهار دهه گذشته افغانستان نزديك به دو ميليون كشته داده كه حاصل تروريسم است و زير ساختهاى اقتصادى اين كشور نيز ويران شده. آصف على زردارى از ديگر سخنرانان اين نشست بود. رئيس جمهور پاكستان اظهار داشت اقدامات عوامل تروريستى در پاكستان در طى دهه گذشته منجر به كشته شدن هزار نيروى امنيتى پاكستان و ٣٧ ميليارد دلار ضرر و زيان اقتصادى شده است. اين اجلاسيه با صدور بيانيهاى در ١٢ بند به كار خود پايان داد. در اين بيانيه ضمن تبريك شركت كنندگان به دولت جمهورى اسلامى ايران و ابتكار سازنده و به موقع در برگزارى موفقيت آميز كنفرانس بين المللى مبارزه جهانى با تروريسم، بر محكوميت صريح اعمال تروريستى از همه اشكال و مظاهر اين پديده از جمله تروريسم دولتى، در همه جا، عليه هر كس و توسط هر كسى، مورد تأكيد قرار گرفت. در بند چهارم اين بيانيه تصديق شد كه تروريسم يك چالش جهانى است و از بين بردن آن نيازمند يك روند تأييد شده از سوى جامعه جهانى و تحت نظارت سازمان ملل متحد ميباشد.
تروريسم " "terrorism در لغت به معناى ايجاد وحشت يا هراس افكنى ميباشد كه از واژه ترور " "terror به معناى ترس شديد و هراس گرفته شده است.بشر از گذشته بسيار دور شاهد اعمال و رفتارهاى‌خشن و غير قانونى بوده اما اصطلاح تروريسم تا پيش از قرن نوزدهم معمول نبوده است. واژه ترور و تروريسم از انقلاب فرانسه يعنى از مه ١٩٧٣ تا ژوئيه ١٧٩٤ كه اين دوره حكومت فرانسه را ترور ميخوانند رواج پيدا كرد. به اين علت كه در اين دوره هزار تن از افراد را با گيوتين گردن زدند. اين دوره موسوم به دوره ترور شد و از آن موقع است كه واژه تروريسم وارد ادبيات سياسى جهان گشت.
تروريسم يكى از انواع اقدامات جنگى ميباشد كه هنوز تعريف جامع و كاملى از آن توسط سازمانهاى جهانى و انديشمندان سياسى نشده است، لذا اتفاق نظرى روى تعاريف صورت گرفته هنوز وجود ندارد و اين مفهوم با مفاهيمى چون جرم سياسى و خشونت سياسى تداخل پيدا كرده است.
مفهوم تروريسم يكى از مفاهيم اساسى ميباشد كه در دهههاى اخير تلاشهاى فراوانى براى شناخت اين پديده، ريشههاى و علل آن و روشهاى جلوگيرى از آن صورت گرفته است اما هنوز تعريف دقيق و روشنى كه انديشمندان روى آن اتفاق نظر داشته باشند نشده است . شايد به اين دليل كه يك تعريف دقيق و مشخص براى كشورها ايجاد تعهد ميكند وهمچنين اكثر رهبران جهان از اقدامات خشونت بار تروريستى كه در جهت اهداف و مطامع آنها است طرفدارى ميكنند. امروزه گرچه تلاشهايى از سوى جامعه بين المللى براى اقدامات تروريستى صورت گرفته تا بوسيله سازمان ملل متحد محكوم شود اما هنوز كار مهم و اساسى در اين زمينه انجام نشده است. اقدامات تروريستى به شكل برنامهريزى شده و سازمان يافته انجام مى گيرد و معمولاً فراملى انجام ميشود ، لذا مبارزه با آن نيازمند همكارى جامعه جهانى‌است.
فرهنگ روابط بين الملل (پلانو) تروريسم را اينگونه تعريف كرده است:فعاليتهاى عاملان دولتى يا غير دولتى كه در كوششهايشان براى دستيابى به اهداف سياسى از روشها و وسايل خشونت آميز استفاده ميكنند. شيوههاى بكار برده شده از طرف تروريستها عبارتند از هواپيما ربائى (hijacking of aircraft )، گروگان گيرى (taking of hostage )، خرابكارى (sabotage )، بمب گذارى(bombing )، بانك زنى (bank robbey )، آدم ربايى سياسى ( political abduction ) و آدمكشى (assassn ation ) ميباشد.
سازمان كنفرانس اسلامى در تعريفى كه از واژه تروريسم كرده است آن را شامل هرگونه عمل خشونت آميز يا تهديد كننده دانسته كه صرف نظر از مقاصد يا انگيزه مرتكبان آن، به منظور اجراى يك طرح جنايتكارانه فردى يا گروهى و با هدف ايجاد رعب بين مردم يا تهديد آنان به وارد آمدن صدمه به آنان و به خطر انداختن زندگى، حيثيت، آزادى، امنيت يا حقوق آنان يا تهديد به صدمه زدن محيط زيست يا هرگونه تسهيلات يا اموال عمومى يا خصوصى به منظور به مخاطره انداختن يا اشغال يا تصرف آنها و به خطر انداختن يكى از منابع ملى يا تأسيسات بين المللى يا تهديد كردن ثبات، تماميت ارضى، وحدت سياسى يا حاكميت كشورهاى مستقل انجام گيرد. اما همه تحليل گران تروريسم را يك واژه منفى نميبينند. برخى معتقدند كه تروريسم يگانه راه مبارزه عليه هرگونه جور و ستم و زورگوئى ميباشد و هرگونه مبارز? ديگر را نفى ميكنند. اما برخى ديگر از تحليل گران براى تروريسم يك ارزش نسبى قائل هستند. ارزش نسبى كه به وضع زمانى و مكانى معينى وابسته است.
امروزه اقدامات تروريستى رواج بيشترى نسبت به گذشته پيدا كرده است كه نقطه عطف آن را ميتواند در اقدامات خونين و ضد انسانى گروه تروريستى و پيچيده "القاعده" دانست. اين گروه كه با عملياتهاى‌خشونت بار انتحارى و غير انتحارى در كشورهاى همچون عراق، پاكستان، افغانستان و حتى در كشورهاى غربى دست به انجام چنين فعاليتهاى ضد انسانى ميزند مورد تنفر جامعه جهانى هستند. در سالهاى اخير "جهانى شدن" فرصتهائى را براى تروريستها براى رسيدن به اهداف خود فراهم كرده است كه آنها بطور سرى و به دور از چشم مردم و دولتها ميتوانند تأسيس و ادامه حيات دهند و حتى‌تروريستها از طرقى غير از كشتن انسانها به اهداف خود برسند، مثلا تروريستها ميتوانند از طريق بعهده گرفتن مسئوليت سقوط يك هواپيما (كه در واقع به دليل نقص فنى سقوط كرده است) و تبليغ آن از طريق رسانهها و تهديد طرفهاى مقابل و ايجاد حوادث مشابه خواستههاى خود را از طرف مقابل خود بگيرند.(فصلنامه سياست دوره ٢٨، پائيز ١٣٨٧).
اين اجلاسيه با اميد به اينكه روزى پديده تروريسم توسط جامعه جهانى بررسى دقيق شود به پايان رسيد. اما منتقدان به اين اجلاسيه معتقدند اين اجلاسيه با حضورى فردى چون عمرالبشر كه يك جنايتكار جنگى توسط لاهه شناخته شده شروع بكار كرد و از طرف ديگر ايران اكنون مشكل اتهام تروريستى را ندارد كه بخواهد با تشكيل اين چنين اجلاسيههاى مانع از رفع اتهام خود شود.
( گزارش كميته‌اى (تحريم) كه منتشر نشد
مخالفت روسيه و چين: كميته تحريم شوراى امنيت در گزارش اخير خود ايران را متهم به دور زدن تحريم‌ها كرد. اين گزارش به دليل مخالفت روسيه و چين هنوز منتشر نشده است.
كميته تحريم ايران در شوراى امنيت سازمان ملل متحد در دومين گزارش خود از تحريم هاعليه ايران گزارش داد . در اين گزارش آمده تهران تحريم ها را ناديده گرفته است . بر اين اساس ايران تحريم تسليحاتى مى شود.
كميته تحريم‌هاى ايران در شوراى امنيت سازمان ملل متحد پس از صدور قطعنامه ١٧٣٧ (اولين قطعنامه تحريم‌ها عليه ايران) در سال ٢٠٠٧ ميلادى تشكيل شد. هر قطعنامه‌اى كه در فصل هفتم منشور ملل متحد و تحت ماده ٤١ به تصويب برسد يك كميته ويژه براى آن تعيين مى‌شود. ٨ عضو از اعضاى شوراى امنيت عضو اين كميته مى‌باشند. كميته تحريم‌ها كه به منظور پى‌گيرى كارشناسى اجرايى تحريم‌ها تشكيل شده، موظف است درستى به اجرا درآمدن تحريم‌ها توسط ايران را بررسى كند. به علاوه موظف است از ارائه مستقيم و غيرمستقيم تجهيزات مربوط به غنى سازى، فعاليت‌هاى بازيابى هسته‌اى آب سنگين يا پيش برد سيستم‌هاى پرتاب موشك جلوگيرى كند. در همين راستا، شوراى امنيت در قطعنامه ١٩٢٩ كه در سال ١٣٨٩ به تصويب رسيد، مقرر كرد كه اين كميته جدى‌تر فعاليت كند. براين اساس، شوراى امنيت طبق قطعنامه مذكور مقرر كرد يك پنل كارشناسى براى كميته تحريم‌هاى ايران تشكيل شود تا روند اجراى تحريم‌ها و گزارش‌ها از كشورها به علاوه موارد اصلاح وتكميل تحريم‌ها را بررسى‌كند. كميته تحريم‌هاى ايران در ٣١ دسامبر ٢٠٠٨ اولين گزارش خود را ارائه كرد.
كميته تحريم‌ها ابتدا گزارش را براى امضاء به اعضا مى‌فرستد تا خوانده شود و بعد در يك جلسه غيررسمى آن را بررسى مى كنند. اگر در اين جلسه اعضا به توافق رسيدند كه در جلسه رسمى شوراى امنيت گزارش منتشر شود، اين گزارش در دستور كار قرار مى‌گيرد و تبديل به يك سند حقوقى مى‌شود و همگان مى‌توانند از اين گزارش اطلاع يابند، اما زمانى كه يكى از اعضا با انتشار گزارش در جلسه شوراى‌امنيت مخالفت كند، انتشار رسمى آن بدون اين كه در شوراى امنيت مطرح شود، منتشر نمى‌شود مثلا در مورد موضوع ايران (به نقل از سايت ديپلماسى ايران).
در قضيه ايران شوراى امنيت به دو دسته تقسيم شده‌اند. چين و روسيه مخالف انتشار گزارش دوم كميته تحريم ايران در سازمان ملل مى‌باشند. نماينده چين تأكيد كرده است كه گزارش رئيس كميته غيرمطمئن و غيرموثق است و نمى‌تواند مبناى گزارش‌هاى سازمان ملل باشد و به عنوان سند رسمى شوراى امنيت منتشر يابد. به گزارش عصر ايران به نقل از رسانه‌هاى آمريكا، انگليس و فرانسه گفته‌اند كه تهران تحريم‌هاى بين‌المللى مرتبط با برنامه هسته‌اى خود را با حمايت سوريه ناديده گرفته است (به نقل از سايت تابناك). براساس گزارش اين كميته ايران به نقض تحريم‌هاى تسليحاتى متهم شده است. كميته تحريم ها گزارش داد كه ايران تحريم‌ها را ناديده گرفته است. به علاوه اين گزارش چين را متهم كرده كه تحريم‌هاى ايران را نقض مى‌كند ،لذا به دليل مخالف روسيه و چين گزارش كميته تحريم‌هاى ايران هنوز منتشر نشده است. سايت هسته‌اى ايران مى‌نويسد برخى از كارشناسان معتقدند اين گزارش بالاخره منتشر خواهد شد، اما اصرار روسيه بر اخلال در روند انتشار آن داراى معانى سياسى خاصى است و بويژه از عمق يافتن اختلاف‌هاى مسكو با ديگر كشورهاى غربى حمايت مى‌كند.
اين در حالى است كه روند تحريم‌هاى آمريكا، اتحاديه اروپا و سازمان ملل متحد عليه ايران شدت يافته است . يوكيو آمانو، دبير كل آژانس بين‌المللى انرژى اتمى در گزارش ٩ صفحه‌اى اخير خود از فعاليت هسته‌اى ايران، ادعاى احتمالى تسليحاتى بودن اهداف هسته‌اى ايران را مطرح كرده است. آمانو در ماه‌هاى اخير به موضع‌گيرى‌هاى صريح و آشكار در مقابل پرونده هسته‌اى ايران پرداخته است. ادعاهايى كه جمهورى اسلامى ايران آن را بى‌اساس و غيرقانونى مى‌خواند.
رئيس سازمان انرژى اتمى ايران در اولين واكنش به گزارش آژانس اسناد مورد استناد آژانس بين‌المللى را نادرست خواند. و از اين نهاد بين‌المللى خواست رفتار خود را تصحيح كند.
هيأت هسته‌اى ايران در ملاقات با يوكيو آمانو در وين (اوايل تير ماه) از آمانو دعوت كرده‌است تا براى بازديد از تجهيزات هسته‌اى ايران به اين كشور سفر كند، اما دبيركل سازمان بين المللى انرژى اتمى در خصوص دعوت فريدون عباسى، رئيس سازمان انرژى اتمى ايران به خبرنگاران گفت در صورتى كه اين سفر نتايج قابل قبولى داشته باشد و صرفاً براى مذاكره نباشد و همينطور جنبه تبليغاتى نداشته باشد انجام خواهد شد.
با اين وجود آمانو از ايران خواست تا به شك و ترديدها در مورد فعاليت هسته‌اى خود پايان دهد. اين در حالى است كه مدتى است كه تمركز جهانى بر فعاليت‌هاى هسته‌اى ايران كمرنگ‌تر شده. تحولات خاورميانه عربى باعث شده كه برنامه هسته‌اى ايران كه جامعه جهانى مدعى است جنبه تسليحاتى دارد كمتر مورد توجه رسانه‌هاى جهانى قرار بگيرد. البته به نظر مى‌آيد غرب راه ديگرى براى مقابله با فعاليت‌هاى هسته‌اى ايران در نظر گرفته است. كرم رايانه استاكس نت كه باعث شده مدتى در تجهيزات هسته‌اى اخلال ايجاد كند براى مبارزه با غنى سازى اورانيوم در ايران بكار گرفته شده است. به نظر غرب اين راهكار كم هزينه‌تر و مشكلاتى كمتر از مذاكرات هسته‌اى ايران با غرب دارد و در حاليكه اين مذاكرات هنوز به نتيجه‌اى نرسيده است .اما كرم يارانه‌اى براى مدتى در برنامه غنى‌سازى اخلال ايجاد كرد وبرنامه هسته اى ايران دچار وقفه شد.